Phiên họp do Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội tổ chức dưới sự chủ trì của Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Hoàng Thanh Tùng nhằm xem xét, cho ý kiến bước đầu đối với hồ sơ dự án Luật trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Tại phiên họp, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu cho biết Thủ đô hiện đang được giao triển khai nhiều nhiệm vụ chiến lược quan trọng liên quan đến định hướng phát triển lâu dài của thành phố. Trong đó, Hà Nội đang thực hiện ba nhiệm vụ lớn gồm: xây dựng Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; lập Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm; đồng thời phối hợp với Bộ Tư pháp xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi).
Theo lãnh đạo thành phố, trong bối cảnh yêu cầu phát triển ngày càng cao và tình hình kinh tế – xã hội có nhiều biến động nhanh, Luật Thủ đô (sửa đổi) cần được xây dựng theo hướng phân cấp toàn diện cho chính quyền Thủ đô, tạo cơ chế để Hà Nội có thể chủ động hơn trong quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện các chính sách phát triển.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội cho rằng việc trao quyền mạnh hơn cho Thủ đô không chỉ nhằm phục vụ sự phát triển của riêng Hà Nội mà còn giúp thử nghiệm các cơ chế, chính sách mới. Trên cơ sở đó, Trung ương có thể đánh giá hiệu quả để xem xét nhân rộng ra phạm vi cả nước. Ông cũng nhấn mạnh Hà Nội hiện có nguồn lực, điều kiện phát triển và bộ máy tổ chức đủ năng lực để đảm nhận những nhiệm vụ mới nếu được trao thêm thẩm quyền.
Theo quan điểm của lãnh đạo thành phố, Luật Thủ đô (sửa đổi) nên được thiết kế theo hướng luật khung, luật giao thẩm quyền, hạn chế quy định quá chi tiết, từ đó tạo sự linh hoạt cho chính quyền thành phố trong quá trình triển khai các nhiệm vụ phát triển. Đại diện Hà Nội cũng cho rằng khi Trung ương tin tưởng giao thêm quyền hạn cho địa phương, chính quyền thành phố phải chịu trách nhiệm giải trình đầy đủ về quá trình thực hiện.
Bên cạnh đó, dự thảo Luật cần quy định rõ cơ chế kiểm tra, giám sát của các cơ quan Trung ương để bảo đảm việc phân quyền đi đôi với kiểm soát quyền lực, nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước. Về phía thành phố, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô xác định việc triển khai Luật Thủ đô (sửa đổi) trong thời gian tới vừa là vinh dự, vừa là trách nhiệm lớn trong việc thúc đẩy sự phát triển của Hà Nội và đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước.
Trước đó, trình bày Tờ trình dự án Luật, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) gồm 9 chương, 36 điều, giảm 18 điều so với Luật Thủ đô hiện hành. Dự thảo Luật tập trung quy định các nguyên tắc lớn về cơ chế, chính sách phát triển Thủ đô; khẳng định vị trí, vai trò đặc thù của Hà Nội; đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền cho chính quyền thành phố trong một số lĩnh vực quan trọng.
Theo các ý kiến thẩm tra sơ bộ, việc sửa đổi toàn diện Luật Thủ đô là cần thiết nhằm xác lập một thể chế phát triển đặc biệt, vượt trội, ổn định và có tầm nhìn dài hạn cho Thủ đô, tạo điều kiện để Hà Nội phát huy vai trò đầu tàu, động lực phát triển của cả nước. Nhiều ý kiến tại phiên họp cũng cho rằng việc phân quyền cần bảo đảm nguyên tắc “6 rõ”, gồm: rõ người, rõ việc, rõ quy trình, rõ thời gian, rõ sản phẩm và rõ hiệu quả; đồng thời gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.
Cũng tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành Luật Thủ đô (sửa đổi). Thường trực Ủy ban đánh giá hồ sơ dự án Luật đã được chuẩn bị công phu, nghiêm túc và đủ điều kiện trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại phiên họp tới. Ông cũng đề nghị Bộ Tư pháp và UBND thành phố Hà Nội tiếp tục rà soát các nghị quyết, chiến lược mới liên quan đến phát triển Thủ đô để bổ sung, hoàn thiện dự thảo Luật, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng và định hướng phát triển Hà Nội trong giai đoạn mới.
