Mới đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với cựu Thiếu tá Nguyễn Quang Hoàng về tội "Không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng" theo quy định tại điểm a, b, khoản 2, Điều 132 Bộ luật Hình sự (BLHS).
Cựu Thiếu tá cảnh sát giao thông (CSGT) Nguyễn Quang Hoàng đã bị tước danh hiệu Công an nhân dân, đình chỉ công tác, đình chỉ sinh hoạt Đảng.
Trước vấn đề này, nhiều độc giả của báo Tin tức và Dân tộc đã chia sẻ băn khoăn về trách nhiệm pháp lý khi gặp người bị tai nạn giao thông nhưng không tham gia cứu giúp.
Trao đổi với phóng viên báo Tin tức và Dân tộc, Luật sư Chu Quỳnh Vương (Văn phòng Luật sư Trung Hoà, Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội), hành vi thấy người trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng mà không cứu giúp, dù không trực tiếp gây ra tai nạn, vẫn có thể bị xử lý theo quy định pháp luật.
Đại tá Võ Duy Tuấn, Phó Giám đốc Công an tỉnh Đắk Lắk, thông tin về vụ việc.
Cụ thể, theo Điều 132 Bộ luật Hình sự (BLHS) 2015, người có điều kiện cứu giúp nhưng không cứu dẫn đến hậu quả nạn nhân tử vong có thể bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.
Trường hợp phạm tội thuộc các tình tiết tăng nặng như: Người không cứu chính là người vô ý gây ra tình trạng nguy hiểm hoặc là người có nghĩa vụ phải cứu giúp theo nghề nghiệp (như bác sĩ, nhân viên cứu hộ…), mức phạt có thể từ 1 đến 5 năm tù. Nếu hành vi này dẫn đến hậu quả từ 2 người chết trở lên, mức phạt tăng lên từ 3 đến 7 năm tù. Ngoài ra, người vi phạm còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, hành nghề hoặc làm công việc nhất định trong thời hạn từ 1 đến 5 năm.
Bên cạnh trách nhiệm hình sự, hành vi không cứu giúp người bị tai nạn giao thông còn có thể bị xử phạt hành chính. Theo khoản 6 Điều 12 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, cá nhân có thể bị phạt từ 500.000 đến 1.000.000 đồng, tổ chức bị phạt từ 1.000.000 đến 2.000.000 đồng nếu có điều kiện nhưng cố ý không cứu giúp người bị nạn.
Các chuyên gia pháp lý khuyến nghị, khi gặp người bị tai nạn, người dân nên chủ động hỗ trợ trong khả năng; đồng thời nhanh chóng thông báo cho cơ quan chức năng để tránh những hậu quả đáng tiếc cũng như rủi ro pháp lý.
Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường khẳng định, việc hỗ trợ người đang trong hoàn cảnh nguy kịch không chỉ dừng lại ở phạm trù đạo đức, mà đã được luật hóa thành trách nhiệm pháp lý bắt buộc. “Đặc biệt, đối với những cá nhân có chức trách, am hiểu pháp luật và có đủ điều kiện để hỗ trợ nhưng lại thờ ơ, bỏ mặc dẫn đến hậu quả chết người, đây được coi là hành vi gây nguy hại cho cộng đồng. Hành động này không chỉ suy đồi về đạo đức mà còn đủ yếu tố để truy cứu trách nhiệm hình sự”, luật sư Đặng Văn Cường cho biết.
Dựa trên những tình tiết ban đầu, cơ quan chức năng nhận định, cựu Thiếu tá CSGT đã quan sát thấy hiện trường vụ tai nạn rất rõ ràng. Dù đủ khả năng ứng cứu, người này lại lựa chọn rời đi, để mặc nạn nhân trong tình trạng đa chấn thương dẫn đến tử vong.
Theo Luật sư Đặng Văn Cường, nếu được tiếp cận y tế kịp thời, cơ hội sống sót của nạn nhân là rất lớn. Việc người đang thực thi công vụ chối bỏ nghĩa vụ pháp lý cốt lõi của mình là hành vi không thể chấp nhận. Do đó, việc cơ quan điều tra thực hiện các thủ tục tố tụng, khởi tố bị can là quyết định đúng đắn, có căn cứ và đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.
Hiện còn một bộ phận người dân mang tâm lý vô cảm, cho rằng việc cứu giúp người nguy kịch không phải trách nhiệm của mình. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành buộc mỗi cá nhân phải có nghĩa vụ cứu giúp người đang gặp nạn, nếu không có thể bị truy tố về Tội “không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng” theo quy định Điều 132 BLHS.
Cụ thể như sau:
Người nào thấy người khác đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, tuy có điều kiện mà không cứu giúp dẫn đến hậu quả người đó chết sẽ đối mặt mức án cảnh cáo, cải tạo không giam giữ tối đa 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.
Mức án từ 1 năm đến 5 năm tù giam sẽ được áp dụng nếu hành vi vi phạm rơi vào các trường hợp: Đối tượng không cứu giúp chính là người đã vô ý tạo ra tình huống hiểm nghèo trước đó; hoặc người này có trách nhiệm bắt buộc phải ứng cứu theo quy định của nghề nghiệp hay luật pháp hiện hành.
Trong trường hợp sự thờ ơ dẫn đến cái chết của từ 2 người trở lên, người phạm tội sẽ bị phạt tù từ 3 năm đến 7 năm. Ngoài ra, cơ quan chức năng có thể áp dụng hình phạt bổ sung là tước quyền đảm nhiệm chức vụ, đình chỉ hành nghề hoặc cấm làm công việc cụ thể trong thời hạn từ 1 năm đến 5 năm.