Sau khi Nghị quyết số 27/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Gia Lai có hiệu lực, các xã phường ven biển của tỉnh Gia Lai đã khẩn trương rà soát, thẩm định hồ sơ nhằm đảm bảo chính sách đến đúng đối tượng và phát huy hiệu quả cao nhất. Tại phường Quy Nhơn, thời gian qua, UBND phường đã tiếp nhận hồ sơ giải bản của 138 tàu cá, niêm yết danh sách công khai 23 tàu đủ điều kiện đợt 1.
Ông Nguyễn Đức Toàn, Chủ tịch UBND phường Quy Nhơn, cho biết: “UBND tỉnh đã phân bổ cho địa phương 49,1 tỷ đồng để triển khai chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản đối với tàu cá không có nhu cầu hoạt động, không đủ điều kiện khai thác thủy sản trên địa bàn. Sau các bước tiếp nhận, thẩm định hồ sơ, phường đã niêm yết danh sách công khai đối với 23 tàu cá đủ điều kiện. Trong thời gian tới địa phương sẽ tiếp tục đẩy nhanh việc thẩm định đối với các hồ sơ khác”.
Trong khi đó, tại phường Quy Nhơn Đông, ông Nguyễn Thành Danh, Phó Chủ tịch UBND phường, cho biết, phường đang tập trung giải quyết 66 tàu “3 không”, không đăng kiểm, không đăng ký, không có giấy phép khai thác thủy sản để thực hiện giải bản theo đúng quy định. Nhóm tàu "3 không" là nhóm nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU, vì thế phường tập trung vào nhóm này trước.
“Hiện đã có 44/66 tàu cá "3 không" nộp hồ sơ đăng ký giải bản, 22 chủ tàu còn lại chúng tôi tiếp tục tuyên truyền, hướng dẫn triển khai thực hiện. Đồng thời, phường tiếp nhận 64 hồ sơ các chủ tàu đủ điều kiện hoạt động, song ngư dân chủ động chuyển đổi nghề nên xin nộp hồ sơ đăng ký giải bản theo chính sách của tỉnh. Đợt 1, phường đã niêm yết danh sách 25 tàu cá đủ điều kiện, thời gian tới chúng tôi sẽ tiếp tục xét duyệt 25 hồ sơ tiếp theo”, ông Danh cho biết thêm.
Theo thống kê của Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai) đến nay đã có 999 tàu cá địa phương đăng ký giải bản theo Nghị quyết số 27/2025/NQ-HĐND với tổng kinh phí thực hiện gần 330 tỷ đồng. Tỉnh đã tạm cấp hơn 212 tỷ đồng cho các địa phương để triển khai chính sách. Hiện đã có 2 địa phương là phường Hoài Nhơn Đông và xã An Lương đã thực hiện giải bản cho 34 tàu cá với số tiền 9,66 tỷ đồng. Trong đó, Phường Hoài Nhơn Đông thực hiện giải bản 12 tàu cá với số tiền 1,93 tỷ đồng. Xã An Lương thực hiện giải bản 22 tàu cá với số tiền 7,73 tỷ đồng. Các xã, phường còn lại đang tổ chức tiếp nhận hồ sơ, công khai danh sách đề nghị thực hiện chính sách, cũng như tổ chức kiểm tra, đánh giá thực tế tình trạng tàu để chuẩn bị thẩm định, xét duyệt.
Ông Nguyễn Hữu Nghĩa, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản cho biết, sau khi hoàn tất việc chi trả kinh phí hỗ trợ và tiếp nhận bàn giao, toàn bộ tàu cá sẽ trở thành tài sản công thuộc phạm vi quản lý của Nhà nước. UBND các xã, phường chịu trách nhiệm trực tiếp tiếp nhận, tổ chức quản lý, bảo quản, kiểm kê và đánh giá hiện trạng từng tàu cá. Đối với các tàu hoặc bộ phận, thiết bị còn giá trị sử dụng, địa phương tiến hành kiểm kê, đánh giá hiện trạng và xây dựng phương án bán hoặc thanh lý theo quy định.
Hình thức bán có thể là bán trực tiếp hoặc thông qua đấu giá, song phải bảo đảm công khai, minh bạch, đầy đủ hồ sơ, chứng từ. Với những tàu cá đã hư hỏng, xuống cấp, không còn khả năng sử dụng, phương án xử lý là phá dỡ, hủy bỏ. Quá trình này phải được thực hiện triệt để nhằm bảo đảm tàu không còn khả năng phục hồi, cải hoán hoặc tái sử dụng cho hoạt động khai thác thủy sản.
“Một số tàu cá có giá trị lịch sử, văn hóa hoặc phục vụ công tác tuyên truyền chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU) có thể được giữ lại. Những tàu này sẽ được sử dụng làm hiện vật trưng bày, biểu tượng nghề cá truyền thống hoặc phục vụ hoạt động giáo dục, truyền thông tại địa phương. Tuy nhiên, các bộ phận liên quan đến khai thác phải được tháo dỡ hoặc vô hiệu hóa để bảo đảm không thể đưa tàu quay lại hoạt động nghề cá. Đối với các tàu còn đảm bảo chất lượng kỹ thuật, địa phương có thể đề xuất điều chuyển phục vụ mục đích công ích, có thể được sử dụng trong công tác tuần tra bảo vệ nguồn lợi thủy sản nội địa, phòng chống thiên tai hoặc hoạt động trên các hồ chứa, sông suối”, ông Nghĩa cho biết thêm.
Để chính sách này sớm đi đạt hiệu quả, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai đã đôn đốc UBND các xã phường ven biển đẩy nhanh tiến độ thẩm định, phê duyệt giải bản tàu cá theo Nghị quyết số 27/2025/NQ-HĐND, trong đó tập trung thực hiện trước việc giải bản đối với các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động để giải quyết dứt điểm tàu cá không đủ điều kiện, đáp ứng yêu cầu về quản lý tàu cá, tháo gỡ cảnh báo thẻ vàng của Ủy ban Châu Âu.
Ông Trần Quốc Khánh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai cho biết, UBND tỉnh Gia Lai đã ban hành Kế hoạch số 146/KH-UBND về triển khai thực hiện Đề án phát triển thủy sản bền vững giai đoạn 2026–2030, định hướng đến năm 2050. Theo Kế hoạch, tỉnh xác định phát triển thủy sản theo hướng bền vững, giảm dần cường lực khai thác, gắn với bảo vệ và phục hồi nguồn lợi thủy sản.
Đến năm 2030, toàn tỉnh còn khoảng 3.800 tàu cá, giảm gần 34% so với năm 2025. Việc thực hiện chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản đối với tàu cá không chỉ góp phần bảo vệ và tái tạo nguồn lợi thủy sản đang ngày càng cạn kiệt, mà còn giúp ổn định sinh kế lâu dài cho ngư dân, thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thủy sản của địa bàn tỉnh sang hướng khai thác kết hợp nuôi trồng, chế biến bền vững và hiện đại hơn.
Là một chính sách mang tính đột phá, việc Gia Lai hỗ trợ ngư dân chuyển đổi nghề và giải bản tàu cá thể hiện quyết tâm của địa phương trong việc đồng hành cùng cả nước gỡ cảnh báo của Ủy ban Châu Âu (EC), hướng tới xây dựng một ngành thủy sản phát triển bền vững và có trách nhiệm.
