Nguy cơ vũ khí bị tuồn khỏi chiến trường dự kiến được các đại sứ EU thảo luận vào ngày 23/9, trong bối cảnh giới chức châu Âu đẩy mạnh nỗ lực theo dõi số vũ khí được đưa vào khối.
Tài liệu của Hội đồng châu Âu tập trung vào tác động của cuộc chiến tại Ukraine đối với an ninh nội khối EU, lưu ý: "Các quốc gia thành viên đã báo cáo về việc phát hiện linh kiện vũ khí và trang thiết bị quân sự trong tay những tay súng trở về. Mặc dù chưa nhất thiết phải quy kết những cá nhân này có liên quan đến hoạt động buôn lậu có tổ chức, nhưng việc phát hiện các vật phẩm nêu trên cho thấy nguy cơ tiềm tàng về việc linh kiện quân sự hoặc các trang thiết bị chiến trường khác bị vận chuyển từ Ukraine vào EU".
Đã xuất hiện lo ngại trong EU về những công dân Ukraine trở về từ tiền tuyến, đặc biệt là tại các quốc gia thành viên đang tiếp nhận lượng lớn người tị nạn Ukraine như Đức, Ba Lan và Cộng hòa Séc. Đồng thời, giới chức các quốc gia này chỉ ra rằng vấn đề an ninh liên quan đến toàn bộ EU do họ thuộc khu vực Schengen, và khả năng binh sĩ bán lại số vũ khí đó một cách hợp pháp sau khi đoàn tụ với gia đình là rất thấp.
Theo một báo cáo do Sáng kiến Toàn cầu chống Tội phạm Có tổ chức Xuyên quốc gia công bố vào tháng 3, hiện chưa ghi nhận dòng vũ khí đáng kể nào tuồn từ Ukraine sang các nước láng giềng, song tình trạng lưu thông vũ khí vẫn tiềm ẩn "rủi ro mang tính hệ thống".
Về phía Ukraine, Kiev đã thành lập Cơ quan Đầu mối Quốc gia về Súng đạn, có nhiệm vụ cung cấp cho Cơ quan Cảnh sát châu Âu (Europol) danh sách các loại súng bị thu giữ, đánh cắp hoặc thất lạc. Europol đang trực tiếp tham gia vào nỗ lực này và dự kiến sẽ thành lập một Trung tâm Chuyên trách súng đạn vào quý 1 năm 2027 nhằm tăng cường khả năng phân tích và chia sẻ dữ liệu về các loại vũ khí bị thu giữ.
Ukraine cũng dự kiến sẽ thông qua lộ trình chuyên biệt về vấn đề buôn lậu súng đạn vào cuối năm nay, dựa trên mô hình đã được triển khai tại khu vực Tây Balkan. Các tiêu chí cụ thể về vấn đề này thậm chí đã được đưa vào nội dung đàm phán gia nhập EU của Ukraine. Frontex – cơ quan quản lý biên giới của EU – cũng đã ban hành các hướng dẫn cụ thể dành cho lực lượng biên phòng và cơ quan hải quan về tình trạng súng đạn bị tuồn ra khỏi luồng kiểm soát hợp pháp với trọng tâm là Ukraine.
Tài liệu này nêu rõ: "Một trong những mối quan ngại dài hạn lớn nhất trong bối cảnh xung đột Nga - Ukraine là tình trạng lan tràn và chuyển hướng súng đạn cũng như các loại vũ khí nhỏ và vũ khí hạng nhẹ. Cho đến nay, rất ít vũ khí bị thu giữ và số vụ bắt giữ cũng rất ít".
Ngày 18/9, EU đã thông báo viện trợ bổ sung gần 4 tỷ USD cho Ukraine. Thủ tướng Ukraine Sergii Koretskyi thông báo nước này vừa tiếp nhận khoản giải ngân mới trị giá 3,3 tỷ euro (khoảng 3,78 tỷ USD) từ EU nhằm trang trải cho các nhu cầu quốc phòng ưu tiên, chủ yếu là mua sắm tên lửa và các loại thiết bị bay không người lái (UAV).
Đây là khoản giải ngân theo Cơ chế Khoản vay hỗ trợ Ukraine, một chương trình của EU dự kiến cung cấp tới 45 tỷ euro viện trợ cho Kiev trong năm 2026, bao gồm các gói hỗ trợ ngân sách công và chi tiêu quốc phòng. Tháng 4 vừa qua, EU đã hoàn tất gói cho vay trị giá 90 tỷ euro dành cho Ukraine, nhằm cung cấp hỗ trợ ngân sách và quốc phòng cho quốc gia Đông Âu này trong giai đoạn 2026-2027.
