Theo truyền thông Qatar, Thủ tướng Ethiopia Abiy Ahmed ngày 5/10 tiếp tục khẳng định nước này cần có quyền tiếp cận Biển Đỏ, trong bối cảnh quan hệ giữa Ethiopia và các nước láng giềng ngày càng căng thẳng trong những tháng gần đây.
Phát biểu tại Quốc hội sau khi tuyên thệ nhậm chức nhiệm kỳ 5 năm mới, ông Abiy nhắc lại lập trường trước đây rằng Ethiopia sẽ tìm cách có một cảng trên Biển Đỏ, đồng thời nhấn mạnh việc có lối ra biển mang ý nghĩa quan trọng đối với tương lai của đất nước.
“Dựa trên nguyên tắc có đi có lại, chúng tôi sẽ nỗ lực hết sức để đảm bảo Ethiopia có một lối ra biển”, ông Abiy nói.
Ethiopia mất quyền tiếp cận trực tiếp Biển Đỏ vào năm 1993, khi Eritrea, từng là một vùng lãnh thổ của Ethiopia, tuyên bố độc lập.
Ethiopia cáo buộc Eritrea, Ai Cập và Sudan hỗ trợ các lực lượng đối lập tại Tigray, sau khi giao tranh tại khu vực miền Bắc Ethiopia tái diễn giữa các nhóm vũ trang và chính phủ của ông Abiy.
Trong khi đó, Eritrea cáo buộc Ethiopia tìm cách giành quyền tiếp cận Biển Đỏ thông qua lãnh thổ nước này.
Căng thẳng giữa Ethiopia với Ai Cập và Sudan còn bắt nguồn từ tranh chấp xung quanh Đại Phục hưng Ethiopia (GERD), siêu dự án thủy điện của Addis Ababa trên sông Nile.
Ai Cập và Sudan đều phụ thuộc lớn vào nguồn nước sông Nile, trong khi Ethiopia coi dự án đập GERD là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế và mở rộng năng lực sản xuất điện.
Trong bối cảnh đó, bốn trong số năm quốc gia có đường bờ biển giáp Biển Đỏ gồm Ai Cập, Eritrea, Sudan và Somalia đã nhóm họp tại thành phố New Alamein của Ai Cập hôm 4/10 để thảo luận về các vấn đề khu vực.
Trong tuyên bố chung, các nước này cho rằng quyền quản lý Biển Đỏ thuộc về các quốc gia ven biển, đồng thời phản đối những hành động có thể ảnh hưởng đến quyền sử dụng nguồn nước sông Nile của Ai Cập và Sudan.
Một ngày sau hội nghị, Bộ Ngoại giao Ethiopia tuyên bố mọi cuộc thảo luận về Biển Đỏ cần tính đến những lợi ích chính đáng và mối liên hệ lâu dài của Ethiopia với vùng biển này.
Lập trường của Ethiopia cho thấy vấn đề tiếp cận Biển Đỏ đang trở thành một điểm nhạy cảm trong quan hệ giữa Ethiopia và các nước trong khu vực Sừng châu Phi.
Dù tham dự hội nghị tại Ai Cập, Tổng thống Somalia Hassan Sheikh Mohamud vẫn gửi lời chúc mừng ông Abiy Ahmed nhân dịp ông tiếp tục nhiệm kỳ mới.
“Tôi mong muốn hợp tác chặt chẽ để tăng cường quan hệ Somalia - Ethiopia, thúc đẩy hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung cho nhân dân hai nước cũng như khu vực Sừng châu Phi”, ông Mohamud viết trên mạng xã hội X.
Trước đó, Tổng thống Somalia từng nói với truyền thông rằng Mogadishu không phản đối việc Ethiopia được tiếp cận Biển Đỏ thông qua lãnh thổ Somalia. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh hai nước sẽ cần tiến hành các cuộc đàm phán chính thức để thống nhất những điều khoản liên quan.
Bên cạnh ông Mohamud, Tổng thống Burundi Evariste Ndayishimiye cũng gửi lời chúc ông Abiy thành công trong nhiệm kỳ mới. Chủ tịch Ủy ban Liên minh châu Phi Mahmoud Ali Youssouf cũng gửi thông điệp chúc mừng nhà lãnh đạo Ethiopia.
Việc Ethiopia tiếp tục thúc đẩy quyền tiếp cận Biển Đỏ diễn ra trong bối cảnh tình hình an ninh tại khu vực Sừng châu Phi đang có nhiều diễn biến phức tạp. Với vị trí chiến lược của Biển Đỏ và vai trò đặc biệt quan trọng của tuyến hàng hải này đối với thương mại quốc tế, bất đồng về quyền tiếp cận và quản lý vùng biển có nguy cơ trở thành một điểm nóng mới trong quan hệ giữa các quốc gia khu vực.
