Giao tranh giữa quân đội liên bang Ethiopia và lực lượng Tigray cùng các đồng minh đang làm gia tăng lo ngại khu vực miền Bắc nước này có thể một lần nữa bị cắt đứt thông tin và nguồn cung, như từng xảy ra trong cuộc nội chiến 2020-2022.
Theo kênh Al Jazeera, các mạng viễn thông và Internet tại miền Bắc Ethiopia được cho là đã ngừng hoạt động từ ngày 25/9, trong bối cảnh giao tranh giữa quân đội chính phủ và lực lượng Tigray cùng các nhóm vũ trang đồng minh có nguy cơ lan rộng thành một cuộc chiến quy mô lớn trên cả nước.
Sự gián đoạn làm dấy lên lo ngại về kịch bản lặp lại cuộc khủng hoảng từng xảy ra trong cuộc nội chiến 2020-2022, khi vùng Tigray gần như bị cô lập với thế giới bên ngoài trong thời gian dài. Khi đó, việc mất liên lạc cùng lệnh phong tỏa nguồn cung đã góp phần đẩy hàng trăm nghìn người vào tình trạng thiếu lương thực nghiêm trọng.
Tổ chức giám sát Internet NetBlocks cho biết đã phát hiện tình trạng gián đoạn mạng tại miền Bắc Ethiopia, tương ứng với những thông tin về việc các dịch vụ viễn thông tại Tigray bị cắt.
Truyền thông dẫn các nguồn tin cho biết đảng cầm quyền tại Tigray, Mặt trận Giải phóng Nhân dân Tigray (TPLF), đã yêu cầu nhà mạng tư nhân Safaricom và nhà mạng quốc doanh Ethio Telecom ngắt dịch vụ điện thoại và Internet trong khu vực.
Giao tranh lan rộng
Các cuộc đụng độ giữa lực lượng liên bang và Tigray đã diễn ra ở mức độ hạn chế trong thời gian qua, nhưng tình hình trở nên nghiêm trọng hơn trong tuần này. Giao tranh bùng phát tại nhiều khu vực ở Tigray, sau đó lan sang hai vùng lân cận là Afar và Amhara.
Diễn biến xảy ra sau khi 7 nhóm vũ trang tuyên bố thành lập liên minh chống chính phủ. Liên minh mang tên “Lực lượng Nhân dân Ethiopia vì Sự sống” còn tuyên bố mục tiêu loại bỏ chính quyền của Thủ tướng Abiy Ahmed.
Quân đội Tigray cáo buộc chính phủ liên bang phát động một cuộc tấn công toàn diện, huy động bộ binh, các đơn vị cơ giới và thiết bị bay không người lái (UAV). Lực lượng này tuyên bố bắt đầu một cuộc chiến phòng thủ nhằm đáp trả điều mà họ gọi là hành động gây hấn từ chính quyền của Thủ tướng Abiy.
Các nhóm trong liên minh đã chiếm giữ ba sân bay và tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng liên bang tại Afar và Amhara.
Một nguồn tin cho rằng việc cắt liên lạc có thể là một phần trong chiến thuật nhằm hạn chế lợi thế của quân đội chính phủ, vốn đang sử dụng UAV trong các hoạt động tác chiến.
Trong khi đó, chính phủ Ethiopia cáo buộc Eritrea hỗ trợ tài chính cho TPLF và các đồng minh của lực lượng này. Giới lãnh đạo Eritrea phủ nhận cáo buộc.
Abdisalam Balema, thành viên Ủy ban Trung ương TPLF, nói rằng tình hình đã chuyển thành “một cuộc chiến toàn diện”.
Lặp lại thảm họa nhân đạo
Đây là đợt bùng phát bạo lực nghiêm trọng nhất tại Ethiopia kể từ cuộc nội chiến 2020-2022. Cuộc xung đột kéo dài hai năm được ước tính khiến khoảng 600.000 người thiệt mạng.
Trong cuộc chiến trước, việc Tigray bị cắt đứt liên lạc với bên ngoài cùng hoạt động phong tỏa nguồn cung đã khiến điều kiện sống của người dân nhanh chóng xuống cấp. Hàng trăm nghìn người rơi vào tình trạng thiếu lương thực nghiêm trọng, với những điều kiện được mô tả là tương tự nạn đói.
Những diễn biến mới nhất đang khiến người dân Tigray lo ngại nguy cơ lịch sử lặp lại. Người dân được cho là đã đổ xô mua các mặt hàng thiết yếu và rút tiền mặt trong bối cảnh giao tranh tiếp tục diễn biến khó lường.
Nguy cơ gián đoạn thông tin đặc biệt đáng chú ý bởi viễn thông và Internet là những kênh quan trọng để người dân tiếp cận thông tin, liên lạc với người thân cũng như duy trì các hoạt động kinh tế và cứu trợ. Nếu tình trạng này kéo dài, việc đánh giá tình hình trên thực địa và đưa hàng cứu trợ tới những khu vực bị ảnh hưởng cũng có thể trở nên khó khăn hơn.
Eritrea nguy cơ bị cuốn vào xung đột
Đợt giao tranh mới cũng diễn ra vào thời điểm nhạy cảm đối với Mỹ. Washington trong tháng này đã dỡ bỏ các lệnh trừng phạt nhằm vào Ethiopia và Eritrea liên quan đến những hành động bị cáo buộc là vi phạm nghiêm trọng trong cuộc nội chiến trước, với lý do “tình trạng khẩn cấp quốc gia” liên quan đã hết hiệu lực.
Tuy nhiên, việc giao tranh tái diễn có nguy cơ làm đảo lộn những nỗ lực ổn định tình hình tại khu vực.
Xung đột cũng có thể kéo Eritrea trực tiếp vào vòng xoáy chiến sự. Quốc gia láng giềng này từ lâu lo ngại Ethiopia, một nước không giáp biển, có kế hoạch tiến hành hành động quân sự nhằm giành quyền tiếp cận Biển Đỏ.
Nếu căng thẳng tiếp tục lan rộng từ Tigray sang Afar và Amhara, đồng thời thu hút sự tham gia của nhiều lực lượng vũ trang, cuộc khủng hoảng có nguy cơ vượt khỏi phạm vi một cuộc đối đầu giữa chính quyền trung ương và TPLF, tạo thêm sức ép đối với một khu vực vốn vẫn chưa hoàn toàn phục hồi sau cuộc nội chiến kéo dài từ năm 2020 đến 2022.
