Việc eo biển Hormuz – tuyến hàng hải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới – bị phong tỏa, đã làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ toàn cầu, đẩy giá dầu tăng vọt trong nhiều tháng và gây chấn động thị trường năng lượng quốc tế.

Theo trang Al Jazeera, ở cách xa hàng nghìn kilomet so với vịnh Ba Tư, người tiêu dùng tại Mỹ và châu Âu phải đối mặt với chi phí sinh hoạt tăng cao, trong khi các tập đoàn dầu khí lớn (Big Oil) lại thu về khoản lợi nhuận khổng lồ nhờ giá năng lượng leo thang sau cuộc chiến với Iran.

Các tập đoàn như ExxonMobil, Chevron, Shell và BP ghi nhận mức lợi nhuận hàng tỷ USD khi xung đột chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, thậm chí lan rộng sang khu vực Biển Đỏ.

Các "đại gia" dầu khí đã kiếm được bao nhiêu?

Phần lớn hoạt động khai thác và nguồn cung của các tập đoàn này không phụ thuộc trực tiếp vào eo biển Hormuz, nhưng họ lại hưởng lợi lớn từ đợt tăng giá dầu toàn cầu.

ExxonMobil: Công ty dầu khí lớn nhất Mỹ báo lãi quý II đạt 14,5 tỷ USD, lợi nhuận điều chỉnh 14,7 tỷ USD, mức cao nhất trong bốn năm. Kết quả chủ yếu nhờ giá dầu tăng và biên lợi nhuận lọc hóa dầu cải thiện, dù sản lượng tại Qatar bị gián đoạn khiến kết quả thấp hơn kỳ vọng của Phố Wall.

Chevron: Doanh nghiệp dầu khí lớn thứ hai của Mỹ đạt 12 tỷ USD lợi nhuận quý II – cao nhất trong sáu năm và vượt dự báo của giới phân tích. Theo Reuters, lợi nhuận từ hoạt động thượng nguồn tăng tới 200% so với cùng kỳ, đạt 8,2 tỷ USD, trong khi mảng hạ nguồn đạt 4,9 tỷ USD, mức cao nhất kể từ đầu những năm 2010.

Shell: Tập đoàn Anh - Hà Lan, cũng là doanh nghiệp dầu khí lớn nhất châu Âu, ghi nhận lợi nhuận quý II gần 10 tỷ USD, tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ và vượt dự báo nhờ giá dầu, khí đốt tăng cùng hoạt động khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) duy trì ổn định.

TotalEnergies: Tập đoàn năng lượng của Pháp báo lợi nhuận quý II tăng 67%, mức cao nhất trong gần ba năm. Giá dầu tăng và biên lợi nhuận lọc hóa dầu, hóa chất cải thiện đã bù đắp cho sự suy giảm ở mảng LNG.

BP: Tập đoàn dầu khí Anh đạt lợi nhuận 5,73 tỷ USD, cao gấp hơn hai lần mức 2,35 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái và vượt kỳ vọng thị trường.

Saudi Aramco: Không chỉ các doanh nghiệp phương Tây hưởng lợi. Tập đoàn dầu khí quốc doanh Saudi Arabia báo lợi nhuận quý II tăng 44%, lên 32,69 tỷ USD. Hệ thống đường ống Đông - Tây của nước này giúp giảm đáng kể sự phụ thuộc vào tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz.

Điều gì tạo nên "cơn mưa" lợi nhuận?

Theo bà Muyu Xu, chuyên gia phân tích dầu thô cấp cao của Kpler, giá dầu chuẩn toàn cầu giao dịch trên sàn ICE trong nửa cuối năm 2026 đạt trung bình 96,68 USD/thùng, cao hơn nhiều so với mức 78,38 USD/thùng của quý I và 66,71 USD/thùng cùng kỳ năm 2025.

Điều này giúp các nhà sản xuất dầu – đặc biệt là những doanh nghiệp, không bị ảnh hưởng bởi việc Hormuz bị phong tỏa – hưởng lợi từ giá dầu tăng và nhu cầu tìm nguồn cung thay thế từ các quốc gia cũng như các nhà máy lọc dầu.

Ngoài ra, các tập đoàn sở hữu hệ thống lọc dầu quy mô lớn, đặc biệt tại phương Tây, cũng thu lợi nhờ biên lợi nhuận lọc hóa dầu tăng mạnh khi nguồn cung sản phẩm tinh chế từ Trung Đông bị gián đoạn.

Trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 6, giá dầu WTI của Mỹ bình quân khoảng 92 USD/thùng, cao hơn khoảng 27% so với quý I.

Theo FactSet, lĩnh vực năng lượng dẫn đầu tăng trưởng lợi nhuận trong chỉ số S&P 500, với mức tăng 135,3% so với cùng kỳ năm trước – cao nhất trong tất cả các nhóm ngành.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng doanh thu của ngành tăng nhờ giá dầu leo thang, nhưng lợi nhuận còn tăng nhanh hơn do doanh nghiệp tận dụng được hiệu ứng đòn bẩy hoạt động và biên lợi nhuận lọc dầu mở rộng, tạo ra khoản lợi nhuận khổng lồ cho các tập đoàn dầu khí lớn.

Người dân chịu tác động ra sao?

Trong khi các doanh nghiệp dầu khí hưởng lợi, người tiêu dùng lại phải gánh chi phí năng lượng tăng cao.

Tại Mỹ, giá xăng trung bình đã vượt 4 USD/gallon (3,8 lít), cao hơn gần 40% so với trước khi chiến sự nổ ra, theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA).

Ở Anh, giá xăng ngày 3/8 tăng lên 160,85 xu Anh/lít, lập mức kỷ lục mới; giá dầu diesel cũng vượt 180 xu/lít.

Tổ chức tư vấn EY cảnh báo nếu eo biển Hormuz không được mở lại trước giữa năm sau, kinh tế Anh có thể rơi vào suy giảm trong năm 2027.

Phản ứng của Tổng thống Trump 

Các tập đoàn dầu khí từ lâu được xem là một trong những nhóm vận động hành lang có ảnh hưởng lớn nhất tại Washington.

Trước việc các doanh nghiệp liên tiếp công bố lợi nhuận kỷ lục, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 3/8 đã công khai chỉ trích họ.

"Họ đang kiếm quá nhiều tiền từ tình trạng thiếu hụt nguồn cung", ông Trump nói tại Nhà Trắng. "Tôi nói rất rõ: Tôi không hài lòng. Chevron kiếm quá nhiều tiền. ExxonMobil cũng vậy. Họ phải trả lại một phần cho người dân và phải giảm giá bán lẻ cho người tiêu dùng."

Ông cũng nhấn mạnh rằng nếu có doanh nghiệp kiếm lợi nhuận cao gấp 12 lần so với năm trước thì doanh nghiệp đó "nên chia sẻ một phần với công chúng" thông qua việc giảm giá nhiên liệu.