Từng là sĩ quan cảnh sát, Oseguera sau đó trở thành một trong những đối tượng bị truy nã gắt gao nhất thế giới. Mỹ treo thưởng 15 triệu USD cho thông tin dẫn tới việc bắt giữ đối tượng này.

Theo CNN, Oseguera - người sáng lập và lãnh đạo CJNG - được coi là trùm băng đảng quyền lực nhất Mexico kể từ khi trùm Sinaloa Joaquín “El Chapo” Guzmán bị bắt giữ vào thập kỷ trước.

Theo Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA), Oseguera sinh tháng 7/1966 tại bang Michoacán, miền Tây Mexico. Sau đó, đối tượng này chuyển tới Mỹ và tham gia sâu vào hoạt động buôn bán ma túy từ những năm 1990. Năm 1994, Oseguera bị kết tội âm mưu phân phối heroin tại bang California và phải thụ án ba năm tù. Sau khi trở về Mexico, Oseguera từng làm cảnh sát tại bang Jalisco, song nhanh chóng quay lại con đường phạm tội, từng bước xây dựng ảnh hưởng trong thế giới ngầm và vươn lên đứng đầu một trong những tổ chức tội phạm quyền lực và bạo lực nhất nước này.

Bị chính quyền Mexico và Mỹ truy nã, Oseguera, còn gọi là “El Mencho”, sống kín tiếng, đến mức chỉ có rất ít hình ảnh của đối tượng được công bố công khai.

Ngày 22/2, Oseguera thiệt mạng trong một chiến dịch quân sự của Mexico tại Tapalpa, bang Jalisco. Vụ việc đã làm gia tăng tình trạng bất ổn tại nhiều khu vực ở Mexico.

Nằm trong danh sách truy nã gắt gao nhất

Trước khi thành lập CJNG, Oseguera có thời gian hoạt động lâu năm trong giới tội phạm. Có thời điểm, đối tượng này giữ vai trò trùm sát thủ cho băng đảng Milenio, sau đó phụ trách an ninh và các hoạt động bạo lực cho băng đảng Sinaloa.

Theo DEA, CJNG nổi lên vào những năm 2010 từ tàn dư của băng đảng Milenio, vốn tan rã sau khi thủ lĩnh Óscar Nava Valencia bị bắt giữ năm 2009, tạo ra khoảng trống quyền lực.

Oseguera xây dựng CJNG cùng với Abigael González Valencia, thủ lĩnh băng đảng gia đình Los Cuinis hoạt động tại Michoacán. Theo DEA, Los Cuinis đóng vai trò là cánh tay tài chính và hậu cần của CJNG, đồng thời điều hành mạng lưới rửa tiền đa dạng cho tổ chức này.

Theo giới phân tích, cuộc hôn nhân với Rosalinda González Valencia, em gái của Abigael, đã giúp Oseguera củng cố vị thế trong tổ chức mới. Nhà phân tích an ninh công cộng David Saucedo nhận định với CNN en Español rằng Oseguera đã đạt được vị trí lãnh đạo thông qua “chiến lược ngoại giao bằng hôn nhân”, dù trước đó từng là trùm sát thủ dưới quyền một thủ lĩnh của băng đảng Sinaloa.

CJNG sau đó nhanh chóng mở rộng phạm vi ảnh hưởng, khẳng định sự hiện diện tại nhiều khu vực ở Mexico và trở thành một nhân tố quan trọng trong mạng lưới buôn bán ma túy toàn cầu.

Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, CJNG là tổ chức tội phạm hoạt động bạo lực, bị cáo buộc liên quan tới các âm mưu ám sát quan chức Mexico, sát hại các băng nhóm đối thủ và tấn công lực lượng thực thi pháp luật.

Tháng 5/2015, CJNG đáp trả một chiến dịch an ninh bằng việc lập nhiều chốt chặn và bắn hạ một trực thăng quân sự, khiến ba binh sĩ thiệt mạng. Năm 2016, băng đảng này bị cáo buộc bắt cóc con trai của Joaquín Guzmán tại một nhà hàng ở Puerto Vallarta; nạn nhân được thả một tuần sau đó.

Sau các vụ việc trên, DEA đã đưa “El Mencho” vào danh sách những đối tượng bị truy nã gắt gao nhất.

Mạng lưới ma túy rộng lớn

Theo giới chức Mỹ, CJNG tham gia sâu vào hoạt động sản xuất và buôn bán methamphetamine và fentanyl, có liên hệ với các nhà cung cấp tiền chất hóa học tại Trung Quốc và kiểm soát một số cảng biển để nhập khẩu hóa chất.

DEA cho rằng CJNG là một trong những nguồn cung fentanyl bất hợp pháp chủ yếu cho thị trường Mỹ, thu về hàng tỷ USD lợi nhuận, đồng thời là một trong những nhà cung cấp cocaine chính. Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết tổ chức này có liên hệ tại hơn 40 quốc gia, trải rộng khắp châu Mỹ, Australia, Trung Quốc và khu vực Đông Nam Á.

Mexico thời gian qua chịu sức ép từ Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu tăng cường các biện pháp ngăn chặn dòng chảy ma túy vào Mỹ.

Tháng 2/2025, Mỹ đưa CJNG vào danh sách tổ chức khủng bố. Oseguera cũng nhiều lần bị truy tố tại Mỹ, trong đó có cáo buộc âm mưu sản xuất và phân phối methamphetamine, cocaine và fentanyl để nhập khẩu vào Mỹ năm 2022.

Giới chuyên gia nhận định, dù cái chết của “El Mencho” gây ra tình trạng hỗn loạn tại Mexico, điều này chưa chắc làm tê liệt hoạt động buôn bán ma túy trị giá hàng tỷ USD của CJNG.

Theo DEA, CJNG được tổ chức theo mô hình nhượng quyền. Ông Eduardo Guerrero, Giám đốc nhóm tư vấn Lantia Intelligence tại Mexico, cho biết tổ chức này bao gồm khoảng 90 nhóm thành viên. Theo ông, sự phân mảnh này đồng nghĩa với việc cần một chiến lược phức tạp và tinh vi hơn để làm suy yếu và triệt phá hoàn toàn mạng lưới.