Ngày 10/11, Đội K71 - Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tây Ninh tìm thấy và quy tập hài cốt 2 liệt sĩ tại phường An Tịnh, hành trình chờ đợi kéo dài hơn 50 năm của gia đình bà Đuộc đã có lời hồi đáp.
Nỗi nhớ không nguôi
Dù đã ngoài 70 tuổi nhưng bà Nguyễn Thị Đuộc vẫn khắc ghi dáng hình, tính cách và những kỷ niệm với 2 người anh trai đã ngã xuống vì Tổ quốc. Có những ký ức đã lùi xa hơn nửa thế kỷ nhưng khi nhắc lại, giọng bà vẫn nghẹn ngào như câu chuyện vừa xảy ra.
Bà Đuộc kể, gia đình bà có 9 anh chị em, đều là con của Mẹ Việt Nam anh hùng Trần Thị Nhẹ, liệt sĩ Phạm Văn Sinh là người anh thứ năm, còn liệt sĩ Phạm Văn Sung là người anh thứ sáu. Khi hai anh hy sinh, bà Đuộc mới 15 tuổi, cha của bà lo sợ con gặp nguy hiểm nên gửi bà đến xã Truông Mít để sinh sống cùng họ hàng. Người cô làm giấy tờ nhận bà làm con, lấy họ của chồng người cô nên từ đó bà mang họ Nguyễn, nên khác họ với hai người anh ruột.
Dù phải rời xa gia đình từ sớm, nhưng những ký ức về hai anh luôn trong trái tim của bà. Liệt sĩ Phạm Văn Sinh sinh năm 1943, nhập ngũ năm 1962, là Tiểu đội phó thuộc Tiểu đoàn Bộ binh 14, Trung đoàn Bộ binh 174, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tây Ninh. Liệt sĩ Phạm Văn Sinh có nước da ngăm đen. Bà Đuộc nhớ lại, những lần anh trở về nhà thường rất ngắn ngủi, có khi chỉ ghé qua trong đêm rồi lại vội vã lên đường. Năm 1965, trong một trận đánh với quân đội Mỹ tại khu vực Trảng Dầu, nay thuộc phường An Tịnh, anh Sinh hy sinh.
Nỗi đau mất người con trai chưa kịp nguôi ngoai, gia đình lại tiếp tục nhận tin dữ. Liệt sĩ Phạm Văn Sung sinh năm 1947, nhập ngũ năm 1965, là đội viên du kích xã Lộc Hưng, làm nhiệm vụ giao liên ở địa phương. Trong ký ức của bà Đuộc, liệt sĩ Phạm Văn Sung là người cao ráo, nước da trắng. Hôm đó, liệt sĩ Sung đang trên đường làm nhiệm vụ thì máy bay trực thăng của quân đội Mỹ bất ngờ xuất hiện và bắn phá. Từ nhà nhìn ra, bà thấy anh chạy trên đường rồi trúng đạn, ngã xuống rồi hy sinh. “Tôi nhìn thấy anh ngã mà không thể làm gì được. Máy bay còn lượn nhiều vòng, thả khói đỏ rồi mới rời đi. Mọi người phải chờ địch rút mới dám đưa anh về”, bà Đuộc nghẹn ngào.
Chiến tranh đã cướp đi hai người anh của bà khi tuổi đời các anh còn rất trẻ. Với bà Đuộc, đó không chỉ là nỗi đau mất người thân mà còn là ký ức về những ngày tháng gia đình phải sống trong cảnh bom đạn, chia ly. Sau khi hai liệt sỹ được an táng, gia đình luôn cố gắng chăm nom phần mộ, thế nhưng qua nhiều năm, sự tàn phá của chiến tranh đã cảnh vật thay đổi, cỏ cây mọc phủ, những dấu tích từng giúp nhận biết vị trí hai ngôi mộ dần biến mất. Điều khiến bà Đuộc day dứt nhất là lời căn dặn của người mẹ trước lúc rời xa trần thế, luôn mong con cháu chăm nom, gìn giữ phần mộ của hai người anh đã hy sinh. Gia đình không quên nơi an táng ban đầu nhưng việc xác định chính xác vị trí hài cốt 2 người anh ngày càng khó khăn.
Với bà Đuộc, mỗi năm trôi qua là thêm một năm mong mỏi. Gia đình vẫn duy trì ngày giỗ Liệt sĩ Phạm Văn Sinh vào rằm tháng 11 âm lịch và Liệt sĩ Phạm Văn Sung vào ngày 11 tháng Chạp âm lịch. Những ngày ấy, người thân lại nhắc chuyện cũ, nhớ hai anh và hy vọng một ngày có thể tìm lại nơi họ an nghỉ.
Hành trình tìm kiếm và cuộc trở về sau hơn 50 năm
Hy vọng tìm lại hài cốt hai liệt sĩ được nối dài khi bà Trần Thị Gái, người cháu họ của hai liệt sĩ, cung cấp thông tin về nơi an táng trước đây. Từ nguồn tin này, Đội K71 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tây Ninh đã tiến hành khảo sát thực địa, xác minh, đối chiếu hồ sơ và tổ chức tìm kiếm.
Ngày 10/11, bộ phận trong nước của Đội K71 phối hợp với chính quyền địa phương tìm kiếm, quy tập được hai hài cốt liệt sĩ tại cùng một địa điểm ở khu phố Lộc Thành, phường An Tịnh. Qua xác minh, hai hài cốt được xác định là của liệt sĩ Phạm Văn Sinh và liệt sĩ Phạm Văn Sung, hai anh em ruột trong gia đình Mẹ Việt Nam anh hùng Trần Thị Nhẹ.
Người em gái năm nào giờ đã ở tuổi ngoài 70 nhưng trong ký ức của bà, hai người anh vẫn mãi ở tuổi thanh xuân. Khi biết hài cốt các anh được tìm thấy, bà không giấu được xúc động, thấy như trút được một nỗi lòng đau đáu đợi chờ đã mang theo suốt nhiều năm. Niềm vui của bà Đuộc không chỉ là việc tìm thấy hài cốt người thân mà là . Điều quan trọng hơn là từ nay, hai anh có thể được chăm lo tại một nơi an nghỉ trang nghiêm, trong vòng tay yêu thương của gia đình. Cuộc trở về ấy cũng hoàn thành được tâm nguyện mà Mẹ Việt Nam anh hùng Trần Thị Nhẹ đã gửi gắm cho con cháu trước lúc ra đi.
Đối với những cán bộ, chiến sĩ trực tiếp làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, niềm xúc động của gia đình bà Đuộc cũng là động lực để tiếp tục công việc còn nhiều gian khó. Trung tá Dương Xuân Hùng, Phó Đội trưởng Đội K71 cho biết, khi tìm thấy hai hài cốt liệt sĩ Phạm Văn Sinh và Phạm Văn Sung, cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị đều xúc động. Bởi phía sau mỗi hài cốt được tìm thấy là một gia đình đã trải qua nhiều năm mong ngóng, là niềm hy vọng của những người thân còn sống. Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Dù vậy, cán bộ, chiến sĩ Đội K71 vẫn kiên trì xác minh từng nguồn tin, khảo sát từng khu vực với mong muốn đưa thêm nhiều liệt sĩ trở về. Từ ngày 4/9 đến ngày 13/11, các đội K70, K71 và K73 đã quy tập 288 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 17 hài cốt được tìm thấy trong nước.
Ngày 13/11, Đội K71 phối hợp với phường Thanh Điền di chuyển 2 hài cốt liệt sĩ về nghĩa trang liệt sĩ để an táng. Hai hài cốt liệt sĩ có thông tin ghi nhận trên phần mộ là liệt sĩ Cao Bình Thắng (sinh năm 1942, quê Lạng Sơn) và liệt sĩ tên Mạnh (sinh năm 1950, quê Ninh Bình), cùng hy sinh ngày 27/4/1972, hiện chưa xác định được thân nhân. Đội K71 mong muốn người dân có thông tin liên quan đến phần mộ của 2 liệt sĩ, hỗ trợ cung cấp thông tin để tìm kiếm thân nhân liệt sĩ theo địa chỉ liên hệ Trung tá Dương Xuân Hùng - Phó Đội trưởng Đội K71, số điện thoại: 0982.999.275.
Hành trình tìm kiếm, đưa các liệt sĩ trở về vẫn đang tiếp nối. Với thân nhân liệt sĩ, điều mong mỏi không chỉ là tìm lại hài cốt người thân sau bao năm thất lạc, mà còn được yên lòng khi có thể trực tiếp chăm nom, thắp nén hương tưởng nhớ. Mỗi hài cốt được tìm thấy không chỉ khép lại những năm tháng đợi chờ của một gia đình, mà còn thể hiện trách nhiệm, nghĩa tình và sự tri ân sâu sắc đối với những người con đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.