Đánh giá về tiến trình xây dựng dự thảo Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) cho biết, dự thảo luật đã trải qua nhiều vòng thẩm định kỹ lưỡng. Đặc biệt, tại phiên họp toàn thể vừa qua của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, nhiều ý kiến đóng góp tâm huyết của các đại biểu đã được cơ quan soạn thảo tiếp thu tương đối đầy đủ và nghiêm túc.
Theo đại biểu, so với bản dự thảo ban đầu, dự thảo trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2 lần này đã khá hoàn thiện, đáp ứng hai tiêu chí cốt lõi là: Đảm bảo sự phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và đảm bảo thực hiện dân chủ ở cơ sở một cách thực chất, thuận tiện nhất cho người dân; giúp người dân phát huy tối đa quyền dân chủ thông qua các hình thức tổ chức lấy ý kiến và thực hành dân chủ trực tiếp tại cơ sở.
Nhấn mạnh thêm về tầm quan trọng của nội dung này, đại biểu cho rằng, việc chú trọng hai tiêu chí trên là yếu tố then chốt giúp Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi) khi ban hành sớm đi vào thực tiễn thuận lợi, tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn đang tồn tại trong công tác quản lý và thực thi ở địa phương.
Từ góc độ phát triển kinh tế - xã hội tại các địa phương, trao đổi về việc triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn thành phố Huế) cho rằng, việc hợp nhất các chương trình mục tiêu quốc gia không đơn thuần là sự gộp lại về mặt cơ học mà phải tạo ra kết quả thực chất đối với đời sống nhân dân.
Gợi mở định hướng cho giai đoạn tới, đại biểu Nguyễn Thị Sửu đề xuất việc phân bổ nguồn lực cần dựa trên mức độ khó khăn, nhu cầu thiết yếu của địa phương và khả năng tạo ra kết quả thực tế. Ưu tiên hàng đầu là các vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, khu vực biên giới, hải đảo còn thiếu hụt hạ tầng cơ sở và bấp bênh về sinh kế. Đồng thời, các địa phương cần chủ động xây dựng kế hoạch tích hợp giữa đầu tư hạ tầng với đào tạo nghề, phát triển sản xuất và kết nối thị trường. Việc đánh giá hiệu quả chương trình phải đo đếm bằng các tiêu chí thực chất như mức giảm tỷ lệ hộ nghèo, tăng thu nhập và tạo việc làm bền vững cho người dân tại chỗ.
Song hành với các mục tiêu về an sinh xã hội và phát triển kinh tế, vấn đề chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân cũng là vấn đề thu hút được sự quan tâm của đại biểu. Liên quan đến vấn đề nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của mạng lưới y tế cơ sở, đặc biệt là tại các khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đại biểu Nguyễn Vũ Trung (đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, việc đầu tư cho y tế cơ sở không chỉ đơn thuần dừng lại ở nâng cấp cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị mà quan trọng nhất là phải đảm bảo nguồn nhân lực đủ về số lượng, đáp ứng tốt yêu cầu chuyên môn và có một hệ thống hoàn chỉnh, ổn định nhằm thu hút lực lượng cán bộ y tế.
Chỉ ra những điểm nghẽn từ thực tiễn, đại biểu Nguyễn Vũ Trung đánh giá nguồn lực đầu tư cho y tế thời gian qua ở một số nơi vẫn chưa thực sự sát với hoàn cảnh thực tế tại địa bàn. Việc phân bổ đầu tư đôi khi chưa tính toán kỹ đến khoảng cách địa lý, điều kiện đi lại, cũng như mô hình bệnh tật và tình hình dịch bệnh đặc thù. Bên cạnh đó, việc đầu tư trang thiết bị y tế chưa gắn liền với điều kiện vận hành thực tế dẫn đến tình trạng thiếu đồng bộ, thiếu nhân lực chuyên môn và kinh phí duy trì. Đáng chú ý, hiện nay vẫn còn thiếu cơ chế kiểm soát, đánh giá hiệu quả đầu tư một cách rõ ràng để đo lường mức độ thụ hưởng thực tế của người dân vùng khó khăn.
Để giải quyết triệt để các hạn chế trên, đại biểu Nguyễn Vũ Trung kiến nghị cần có giải pháp tổng thể, xem việc đầu tư cho y tế cơ sở tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số như một "gói năng lực hoạt động" có hiệu quả và bền vững. Trong đó, giải pháp then chốt hàng đầu là tập trung giải bài toán nhân lực; cần xây dựng các chính sách hỗ trợ thiết thực về tiền lương, phụ cấp ưu đãi, đồng thời chú trọng đào tạo, cập nhật kiến thức y khoa thường xuyên nhằm đảm bảo đội ngũ y bác sĩ cơ sở đáp ứng tốt các yêu cầu thực tế trong chăm sóc sức khỏe nhân dân.
