Theo hãng tin AFP, các dữ liệu thu thập ngày 17/3 cho thấy Iran đang ưu tiên cho phép các tàu đến từ những quốc gia có quan hệ thân thiện đi qua eo biển, thay vì duy trì trạng thái phong tỏa hoàn toàn. Động thái này diễn ra khi khu vực đang chịu tác động của xung đột bùng phát sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran từ ngày 28/2.
Eo biển Hormuz là một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới, đóng vai trò trung chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu trong điều kiện bình thường. Tuy nhiên, kể từ khi xung đột leo thang, tuyến đường này gần như bị tê liệt do các vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền, gây thiệt hại về người và tài sản, đồng thời làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng quốc tế.
Dù vậy, dữ liệu theo dõi cho thấy hoạt động vận tải chưa hoàn toàn bị đình trệ. Cụ thể, ít nhất 5 tàu đã rời khỏi eo biển qua vùng biển thuộc Iran trong các ngày 15 và 16/3. Theo công ty tình báo hàng hải Windward, các diễn biến này phản ánh việc Iran đang triển khai cơ chế phong tỏa có điều kiện, cho phép một số tàu nhất định được di chuyển sau khi đáp ứng các yêu cầu kiểm soát.
Bà Natasha Kaneva, chuyên gia phân tích hàng hóa tại ngân hàng JPMorgan Chase, cho biết trong hai ngày nói trên, ít nhất 4 tàu đã được ghi nhận rời eo biển thông qua kênh Larak-Qeshm, một tuyến đường gần bờ biển Iran. Đây không phải là hành lang vận tải thông thường, cho thấy khả năng các tàu đã phải tuân thủ quy trình xác minh trước khi được phép di chuyển.
Theo bà Kaneva, quy trình này có thể nhằm xác định rõ quyền sở hữu tàu và nguồn gốc hàng hóa, qua đó cho phép các tàu không liên quan đến Mỹ hoặc các đồng minh của Washington đi qua khu vực. Trong số các tàu được ghi nhận có tàu chở hàng rời và tàu chở dầu Karachi treo cờ Pakistan.
Dữ liệu từ nền tảng theo dõi hàng hải MarineTraffic cho thấy tàu Karachi đã di chuyển qua eo biển với hệ thống nhận dạng tự động (AIS) được kích hoạt. Trong khi đó, nhiều tàu khác lựa chọn tắt hệ thống này, một động thái thường được sử dụng nhằm giảm nguy cơ bị phát hiện hoặc trở thành mục tiêu trong khu vực có xung đột.
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng phần lớn dầu thô vận chuyển qua Eo biển Hormuz có điểm đến là thị trường châu Á, trong đó Trung Quốc là khách hàng lớn nhất. Điều này khiến các quốc gia trong khu vực đặc biệt quan tâm tới việc duy trì dòng chảy năng lượng qua tuyến hàng hải này, bất chấp những rủi ro an ninh gia tăng.
Trong những ngày gần đây, một số quốc gia đã tiến hành đàm phán với Tehran nhằm bảo đảm quyền tự do hàng hải cho tàu thuyền của mình. Đồng thời, Mỹ cũng kêu gọi các đồng minh tăng cường phối hợp nhằm bảo vệ hoạt động vận tải trong khu vực.
Theo các nguồn tin liên quan, hai tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng treo cờ Ấn Độ đã cập cảng nước này an toàn sau khi vượt qua eo biển vào cuối tuần trước, sau các cuộc trao đổi giữa quan chức hai bên. Ngoài ra, trong phát biểu công bố ngày 13/3, Bộ trưởng Giao thông Vận tải Thổ Nhĩ Kỳ Abdulkadir Uraloglu cho biết một tàu thuộc sở hữu của nước này cũng đã được phép đi qua eo biển với sự chấp thuận của Iran.
