Phát triển sản phẩm du lịch gắn với bảo tồn di sản, phát huy bản sắc văn hóa xứ Đoài

Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Nguyễn Trần Quang nêu rõ, Sơn Tây không chỉ là điểm đến riêng lẻ mà cần được đặt trong không gian phát triển chung của vùng phía Tây Hà Nội, gắn kết với các tuyến, điểm du lịch văn hóa, sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm làng nghề, tạo hành trình đa dạng, hấp dẫn, góp phần mở rộng không gian phát triển của du lịch Hà Nội trong giai đoạn mới. Đặc biệt, ngành Du lịch Hà Nội đặt mục tiêu đưa Làng cổ Đường Lâm trở thành "Làng du lịch tốt nhất thế giới" (Best Tourism Village) do Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc (UN Tourism) vinh danh trước năm 2030. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, rất cần sự chung tay của các cấp, ngành, chính quyền địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và người dân.

Phó Chủ tịch UBND phường Sơn Tây Hà Ngọc Quân thông tin, với hệ thống di tích cùng các giá trị văn hóa phi vật thể đặc sắc, phát triển du lịch gắn với phát triển kinh tế là một định hướng xuyên suốt. Thời gian qua, phường chú trọng xây dựng các sản phẩm văn hóa, du lịch đặc trưng nhằm quảng bá hình ảnh địa phương. Bên cạnh việc tổ chức thành công Lễ hội Đền Và, năm 2025 địa phương triển khai chương trình "Trung thu Thành cổ", thu hút khoảng 70.000 lượt khách. Thời gian tới, Sơn Tây sẽ tiếp tục duy trì chương trình "Trung thu Thành cổ", nghiên cứu khôi phục, nâng tầm Lễ hội Đả ngư tại sông Tích gắn với truyền thuyết Đức Thánh Tản, hướng tới xây dựng sản phẩm du lịch đặc sắc.

Với hệ thống di tích, lễ hội và các giá trị lịch sử, văn hóa phong phú gắn với Đức Vua Ngô Quyền, Đức Thánh Tản Viên cùng nhiều danh nhân lịch sử, Sơn Tây có nhiều lợi thế phát triển du lịch văn hóa. Phường tiếp tục đầu tư nâng cao chất lượng các sản phẩm đặc trưng như bánh tẻ Phú Nhi, thịt quay đòn Đường Lâm, kẹo lạc…, gắn với phát triển sản phẩm du lịch. Địa phương sẽ đa dạng hóa các tour, tuyến và sản phẩm trải nghiệm nhằm nâng cao sức hấp dẫn, thu hút ngày càng nhiều du khách. Tuy vậy, phường còn gặp nhiều khó khăn về hạ tầng giao thông, kết nối các tuyến, điểm du lịch và hệ thống cơ sở lưu trú còn nhiều hạn chế, cần được tháo gỡ để du lịch địa phương phát triển.

Các chuyên gia và doanh nghiệp du lịch đã đưa ra nhiều góc nhìn, giải pháp xây dựng sản phẩm, định hướng phát triển du lịch địa phương. Bà Trần Thị Lan, Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Na, cho rằng, để xây dựng bản sắc cho "Thành phố Di sản Sơn Tây", địa phương cần tập trung phát triển 10 nhóm sản phẩm du lịch chiến lược, gồm tour đêm; hệ thống bảo tàng; mô hình homestay; không gian cà phê di sản; các lễ hội; chợ sáng tạo; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong du lịch; xây dựng cung đường di sản (Heritage Loop); phát triển sản phẩm OCOP gắn với du lịch; và tăng cường giáo dục di sản.

Trước đó, Đoàn khảo sát thực địa tại các điểm di sản, di tích tiêu biểu như Thành cổ Sơn Tây, Làng cổ Đường Lâm, Đền Và, Văn Miếu Sơn Tây…Phường Sơn Tây hội tụ nhiều di sản văn hóa, lịch sử tiêu biểu của xứ Đoài, tạo nên quần thể điểm đến giàu giá trị phục vụ phát triển du lịch văn hóa - di sản. Nổi bật là Thành cổ Sơn Tây, được xây dựng năm 1822 dưới triều Nguyễn, là một trong số ít thành cổ ở Việt Nam được xây dựng chủ yếu bằng đá ong, ghi dấu nhiều sự kiện lịch sử quan trọng và được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia.

Làng cổ Đường Lâm được biết đến là "đất hai vua", quê hương của hai vị vua Ngô Quyền và Phùng Hưng, là ngôi làng cổ đầu tiên ở Việt Nam được công nhận Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Nơi đây vẫn bảo tồn gần như nguyên vẹn không gian làng Việt truyền thống với cổng làng, đình, chùa, giếng cổ, những ngôi nhà đá ong hàng trăm năm tuổi cùng nhiều giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể đặc sắc của vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Được xem là "hạt nhân" của du lịch di sản, làng cổ Đường Lâm đón hàng trăm nghìn lượt khách tham quan mỗi năm. Làng đang từng bước đổi mới hoạt động phục vụ du khách theo hướng chuyên nghiệp, thân thiện, gắn với trải nghiệm văn hóa bản địa; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quảng bá, hướng dẫn tham quan, góp phần nâng cao chất lượng điểm đến và phát huy giá trị di sản.

Đền Và (Đông Cung) là một ngôi đền linh thiêng bậc nhất xứ Đoài, tọa lạc trên đồi lim cổ, thờ Đức Thánh Tản Viên - một trong Tứ bất tử của tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Đền nổi tiếng với kiến trúc cổ, không gian linh thiêng và Lễ hội Đền Và đã được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thu hút đông đảo nhân dân, du khách thập phương. Văn Miếu Sơn Tây là công trình văn hóa - giáo dục tiêu biểu của vùng xứ Đoài, được xây dựng để tôn vinh đạo học, thờ Đức Khổng Tử cùng các bậc hiền triết và vinh danh người đỗ đạt của địa phương. Di tích là biểu tượng cho truyền thống hiếu học, khoa bảng của Sơn Tây, góp phần làm phong phú hệ thống di sản văn hóa phục vụ phát triển du lịch địa phương.

Thông qua khảo sát và hội nghị xúc tiến, ngành Du lịch Hà Nội kỳ vọng tăng cường liên kết giữa chính quyền địa phương, doanh nghiệp và đơn vị lữ hành, hình thành sản phẩm du lịch mang đậm bản sắc xứ Đoài, góp phần đưa Sơn Tây trở thành điểm đến quan trọng trong không gian du lịch văn hóa, di sản của Thủ đô.