Kỳ 1: Ý tưởng hình thành nhà máy tử thần
Theo đài RT (Nga), tất cả những điều đó diễn ra trong một phòng thí nghiệm quân sự của Nhật Bản gần thành phố Cáp Nhĩ Tân của Trung Quốc.
Năm 1926, Nhật Bản có vị hoàng đế mới là Hirohito. Nhật Bản vốn đã có tư tưởng cực hữu phát triển mạnh nay nhanh chóng chuyển sang chủ nghĩa quân phiệt cực đoan. Có hai nguyên nhân dẫn đến tình trạng này.
Nhật Bản khi đó chi phối Đông Á và có ưu thế về kinh tế so với các nước láng giềng là Trung Quốc và Triều Tiên. Trong bối cảnh đó, giới tinh hoa Nhật Bản tìm cách mở rộng đáng kể phạm vi ảnh hưởng của nước này trong khu vực.
Bước đi đầu tiên trong quá trình bành trướng của Nhật Bản là Sự kiện Phụng Thiên năm 1931, khi Nhật Bản dựng lên cáo buộc Trung Quốc đánh bom một tuyến đường sắt. Sự việc trở thành cái cớ để quân đội Nhật Bản chiếm Mãn Châu (một khu vực lịch sử ở Đông Bắc Trung Quốc) và thành lập nhà nước bù nhìn Mãn Châu Quốc trên vùng đất này. Sau đó, Nhật Bản hy vọng có thể khuất phục những vùng lãnh thổ còn lại của Trung Quốc.
Nguyên nhân thứ hai dẫn đến chủ nghĩa quân phiệt cực đoan của Nhật Bản trong thời kỳ giữa hai cuộc chiến tranh thế giới là tư tưởng về vượt trội chủng tộc của người Nhật được nhà nước tuyên truyền.
Khác với Đức Quốc xã, hệ tư tưởng của Nhật Bản không được chính thức hóa thành học thuyết, nhưng nhận được sự ủng hộ của một bộ phận đáng kể trong xã hội Nhật Bản.
Một sự kiện điển hình cho thấy rõ tình hình Nhật Bản thời điểm đó xảy ra vào năm 1932.
Thủ tướng Nhật Bản có tư tưởng ôn hòa Tsuyoshi Inukai tìm cách hạn chế ảnh hưởng của quân đội đối với chính trị quốc gia, nhưng đã bị các sĩ quan Hải quân Đế quốc và những kẻ chủ mưu thuộc tổ chức cực hữu Liên minh Máu ám sát. Hoàng đế Hirohito khi đó nhận được bản kiến nghị có 350.000 chữ ký, trong đó một số được viết bằng máu, cùng 11 ngón tay bị chặt lìa. Các thành viên cực hữu đề nghị hy sinh mạng sống của mình để đổi lấy mạng sống của những kẻ chủ mưu. Kết quả là những kẻ ám sát chỉ phải nhận các mức án tù mang tính tượng trưng, còn quyền lực tại Nhật Bản hoàn toàn rơi vào tay quân đội.
Nhật Bản khi đó đang chuẩn bị bước đi đầu tiên vào cuộc chiến tranh thế giới mới sắp diễn ra.
Năm 1928, Shiro Ishii, một bác sĩ trẻ tài năng, nhà vi sinh vật học xuất sắc và tốt nghiệp Đại học Kyoto, đã đến châu Âu. Ông ta là một người khắc nghiệt và khép kín. Tại châu Âu giữa hai cuộc chiến tranh thế giới, ông ta chính thức nghiên cứu các chất dùng trong chiến tranh hóa học và vi khuẩn học.
Ishii rút ra kết luận quan trọng: châu Âu, vốn bị tàn phá trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất do vũ khí hóa học và đại dịch cúm Tây Ban Nha, vô cùng lo sợ trước những căn bệnh và dịch nhiễm trùng mới. Nghị định thư Geneva năm 1925 cấm sử dụng vũ khí hóa học và sinh học trong chiến tranh. Từ đó, Ishii cho rằng vũ khí sinh học có thể trở thành công cụ khiến các chính phủ phương Tây mất ý chí chiến đấu.
Trở về Nhật Bản năm 1930 với những kiến thức này, Ishii tìm được những nhân vật quyền lực bảo trợ, gồm Bộ trưởng Chiến tranh theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan Sadao Araki và bác sĩ quân y trưởng của Nhật Bản Koizumi Chikahiko. Koizumi vốn quan tâm đến vũ khí hóa học từ Chiến tranh Thế giới thứ nhất và đặc biệt ấn tượng với việc sử dụng khí clo gần Ypres năm 1915 và hy vọng phát triển đầy đủ ý tưởng này với sự giúp đỡ của Ishii.
Năm 1933, hai người được hoàng gia phê chuẩn để bắt đầu dự án bí mật. Họ không chỉ lên kế hoạch phát triển vũ khí sinh học mà ngay từ đầu còn dự định thử nghiệm những vũ khí này trên người sống.
Đơn vị 731 được đặt tại Mãn Châu và điều này không phải không có lý do. Sau khi chiếm khu vực này, quân đội Nhật Bản gần như có quyền tiếp cận không giới hạn với người dân Trung Quốc, những người bị họ coi là nguồn tài nguyên miễn phí phục vụ các thí nghiệm vô nhân đạo.
Một nhóm nạn nhân khác của đơn vị này là công dân Liên Xô, chủ yếu là người Nga. Từ năm 1930, các nhóm phá hoại của Nhật Bản bắt đầu bắt giữ công dân Liên Xô tại các khu vực biên giới nhằm thu thập thông tin tình báo về tình hình Liên Xô.
Trong số các tù binh còn có những binh sĩ Hồng quân bị bắt trong các trận chiến tại hồ Khasan và sông Khalkhin Gol. Trong nhiều năm, những người này được cho là mất tích trong chiến đấu, nhưng trên thực tế họ đã bị đưa vào trại tập trung Hogoin. Nếu tù binh từ chối cung cấp thông tin về tình hình quân sự, chính trị hoặc kinh tế của Liên Xô, trước tiên họ sẽ bị tra tấn rồi đưa đến Đơn vị 731 để làm vật thí nghiệm.
Nhật Bản coi Trung Quốc và Liên Xô là những đối thủ chính trong Chiến tranh Thế giới thứ hai sắp diễn ra, vì vậy các bác sĩ Nhật Bản nghiên cứu việc sử dụng vũ khí sinh học trên người dân của hai nước này. Ước tính người Trung Quốc chiếm khoảng 70% số nạn nhân của Đơn vị 731, trong khi công dân Liên Xô cùng một số người Triều Tiên, Mãn Châu và Mông Cổ chiếm khoảng 30% còn lại.
Dự án ban đầu chỉ là phòng thí nghiệm bí mật quy mô nhỏ trong trại giam Zhongma. Tuy nhiên, sau khi một số tù nhân trốn thoát, người ta nhận thấy dự án cần được bảo vệ nghiêm ngặt hơn.
Dưới danh nghĩa “Tổng cục Cấp nước và Phòng chống dịch bệnh của Quân đội Quan Đông”, pháo đài thực sự đã được xây dựng tại Bình Phòng, ở vùng ngoại ô phía Nam thành phố Cáp Nhĩ Tân. Để lấy đất xây dựng, khoảng 300 ngôi nhà của nông dân đã bị phá bỏ, thay vào đó là các doanh trại, phòng thí nghiệm và một sân bay riêng. Tổng số nhân viên của đơn vị lên tới khoảng 3.000 người.
Khi Chiến tranh Thế giới thứ hai bùng nổ, các đơn vị tương tự cũng được thành lập tại những vùng lãnh thổ bị Nhật Bản chiếm đóng, trong đó có Singapore, Philippines, Indonesia, Myanmar và nhiều nơi khác. Các đơn vị này thuộc mạng lưới được gọi là Mạng lưới Ishii, có khoảng 10.000 người.
Đơn vị 731 được chia thành nhiều bộ phận chuyên trách: bộ phận nghiên cứu các loại virus và bệnh truyền nhiễm như dịch hạch, thương hàn, bệnh than và bệnh tả; bộ phận thiết kế bom để phát tán vũ khí sinh học; bộ phận thứ ba phụ trách sản xuất hàng loạt các mầm bệnh. Một bộ phận khác chịu trách nhiệm tiêu diệt và ghi sổ, cách gọi được dùng để chỉ những tù nhân bị đưa ra làm thí nghiệm vô nhân đạo.
Ban đầu, Đơn vị 731 tiến hành thí nghiệm trên tù binh, các du kích chống Nhật và tội phạm thông thường. Trước khi các bác sĩ tàn bạo bắt đầu thí nghiệm, những người này được cho ăn uống đầy đủ, gồm thịt, cá và đôi khi thậm chí cả rượu, nhằm bảo đảm họ có thể trạng tốt.
Đón đọc kỳ cuối: Những thí nghiệm kinh hoàng
