Điểm mới đầu tiên là ngày bầu cử được tổ chức vào Chủ nhật 15/3, sớm hơn khoảng 2 tháng so với các khóa trước.
Dự kiến, ngày 22/3 sẽ công bố kết quả và kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa 16 sẽ diễn ra vào ngày 6/4 để thực hiện công tác nhân sự cùng với nội dung xây dựng pháp luật. Như vậy, chỉ nửa tháng sau khi công bố kết quả bầu cử, Quốc hội đã họp phiên đầu tiên, thay vì gần 2 tháng như nhiệm kỳ trước.
Việc sớm triệu tập Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội và Hội đồng nhân dân khóa mới nhằm nhanh chóng kiện toàn nhân sự cấp cao của bộ máy nhà nước và lãnh đạo tại các địa phương, bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành thông suốt, triển khai kịp thời các nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội ngay từ đầu nhiệm kỳ.
Qua đó, rút ngắn khoảng cách thời gian giữa đại hội Đảng toàn quốc và kỳ họp thứ nhất của Quốc hội, HĐND khóa mới kiện toàn nhân sự cấp cao, giúp cho việc phân công cấp ủy viên khóa mới, đảm bảo tính đồng bộ tổng thể ổn định liên thông, liên tục đội ngũ cán bộ chủ chốt trong bộ máy nhà nước, đồng thời cấp ủy các cấp nhiệm kỳ mới kịp thời triển khai nhiệm vụ Đại hội Đảng XIV và Đại hội các cấp.
Điểm mới tiếp theo là thời gian trong các bước của quy trình bầu cử được rút ngắn. Từ khi kết thúc nộp hồ sơ ứng cử cho đến ngày bầu cử giảm từ 70 ngày còn 42 ngày. Các mốc thời gian hiệp thương, công bố danh sách người ứng cử, giải quyết khiếu nại tố cáo cũng được điều chỉnh tương ứng đảm bảo tính đồng bộ, quy định, phù hợp tính thực tiễn.
Một điểm mới nổi bật nữa là ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin trong công tác bầu cử. Lần này, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng định danh quốc gia VNeID được sử dụng để lập, cập nhật, quản lý danh sách cử tri. Cách làm này giúp danh sách cử tri chính xác, thống nhất, hạn chế tối đa tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót.
Thông qua VNeID, cử tri có thể tra cứu khu vực bỏ phiếu, phạm vi tham gia bầu cử, tiếp cận danh sách và thông tin về người ứng cử trên phạm vi toàn quốc. Đặc biệt, ngoài hình thức đề nghị cấp Giấy chứng nhận bỏ phiếu nơi khác bằng bản giấy như trước đây, cử tri có thể đề nghị cấp Giấy chứng nhận điện tử trực tiếp trên VNeID, không cần đến UBND cấp xã, qua đó tiết kiệm thời gian và tạo thuận lợi tối đa.
Luật mới cũng mở rộng, đa dạng hóa các hình thức vận động bầu cử. Hội nghị tiếp xúc cử tri có thể tổ chức trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp cả hai hình thức, góp phần tăng tính linh hoạt, mở rộng kênh tiếp cận giữa người ứng cử với cử tri, bảo đảm công tác vận động bầu cử diễn ra thông suốt trong mọi tình huống.
Việc tuyên truyền phổ biến pháp luật về bầu cử được triển khai sớm hơn, sâu rộng hơn và đa dạng về hình thức, lồng ghép tuyên truyền về chủ trương, các quyết sách lớn vừa được Đạ hội XIV của Đảng thông qua.
