Đổi mới quản trị, thích ứng với điều kiện từng địa bàn
Mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ làm thay đổi tổ chức bộ máy hành chính mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý nhiều lĩnh vực, trong đó có giáo dục. Trước yêu cầu đó, Tây Ninh xác định phát triển giáo dục phải gắn với nâng cao chất lượng quản trị, sử dụng hiệu quả nguồn lực và đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng đa dạng của người dân.
Sở Giáo dục và Đào tạo Tây Ninh đang tiếp tục rà soát, sắp xếp mạng lưới trường lớp theo hướng phù hợp với quy mô dân số, điều kiện địa lý và nhu cầu học tập của từng địa phương. Đến nay, tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia đạt 69,08%, vượt chỉ tiêu năm; dự kiến đến cuối năm đạt 69,26%.
Song song đó, ngành giáo dục tham mưu triển khai các đề án đầu tư cơ sở vật chất gắn với xây dựng trường chuẩn quốc gia, ưu tiên phòng học, phòng chức năng, thư viện, hạ tầng công nghệ thông tin, thiết bị dạy học và các công trình bảo đảm an toàn trường học. Qua đó, từng bước nâng cao hiệu quả quản trị, lấy chất lượng giáo dục và nhu cầu của người học làm trọng tâm.
Tại phường Long An, những thay đổi từ mô hình chính quyền địa phương hai cấp thể hiện khá rõ nét. Bà Huỳnh Thị Diễm Lệ, Phó Chủ tịch UBND phường Long An cho biết, việc tinh gọn bộ máy giúp giảm các khâu trung gian, rút ngắn thời gian xử lý công việc, tạo điều kiện để địa phương đổi mới quản trị giáo dục trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa ngày càng cao.
Sau sắp xếp, toàn phường giảm từ 22 xuống còn 15 cơ sở giáo dục công lập với hơn 17.600 học sinh. Quy mô dân số lớn tạo áp lực không nhỏ đối với trường lớp, đội ngũ giáo viên và các dịch vụ hỗ trợ học đường. Tuy nhiên, thay vì chỉ tập trung giải quyết các vấn đề trước mắt, địa phương lựa chọn cách tiếp cận mới dựa trên dữ liệu và chuyển đổi số.
Theo bà Huỳnh Thị Diễm Lệ, phường đang triển khai đồng bộ cơ sở dữ liệu ngành, hồ sơ số, sổ điểm điện tử, học bạ điện tử; đồng thời từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số trong quản lý, xây dựng học liệu và đánh giá chất lượng giáo dục. Mục tiêu là thay thế sổ sách giấy bằng phần mềm và hướng tới hình thành hệ thống quản trị dựa trên dữ liệu, giúp việc dự báo và ra quyết định chính xác hơn.
Trong khi đó, tại xã biên giới Tuyên Bình, những thách thức chủ yếu đến từ địa bàn rộng, dân cư phân tán và điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn. Xã được thành lập trên cơ sở sắp xếp xã Tuyên Bình, Tuyên Bình Tây và một phần diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Vĩnh Bình, Vĩnh Thuận, Thái Bình Trung thuộc huyện Vĩnh Hưng, tỉnh Long An trước đây. Kinh tế địa phương chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, đời sống người dân còn khó khăn, nguồn lực xã hội hóa dành cho giáo dục hạn chế.
Ông Võ Hồng Lĩnh, Phó Chủ tịch UBND xã Tuyên Bình cho biết, sau quá trình sắp xếp mạng lưới trường học, từ 9 trường học ban đầu, địa phương hiện còn 6 trường gồm 2 trường mầm non, 4 trường liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở và đã cơ bản ổn định về tổ chức, nhân lực cũng như cơ sở vật chất để phục vụ năm học mới.
Dù điều kiện còn nhiều hạn chế, Tuyên Bình vẫn đặt mục tiêu phát triển giáo dục theo hướng toàn diện. Chương trình giáo dục phổ thông 2018, giáo dục STEM, phổ cập tiếng Anh và Tin học được triển khai cho 100% học sinh từ lớp 1 đến lớp 5; 100% trường học ứng dụng phần mềm quản lý, hồ sơ điện tử và học bạ số.
Theo ông Võ Hồng Lĩnh, địa phương đặc biệt quan tâm đến việc hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn, vận động học bổng và các nguồn lực xã hội để giúp các em yên tâm đến trường. Trong điều kiện nguồn ngân sách còn hạn chế và ít doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn, đây là nỗ lực rất lớn nhằm bảo đảm cơ hội học tập cho mọi học sinh.
Thực tiễn tại phường Long An và xã Tuyên Bình cho thấy những yêu cầu khác nhau trong quản lý giáo dục. Một bên tập trung giải quyết áp lực tăng dân số, phát triển trường lớp và đổi mới quản trị bằng công nghệ; bên còn lại ưu tiên bảo đảm cơ hội học tập, thu hẹp khoảng cách vùng miền và giữ vững chất lượng giáo dục trong điều kiện nguồn lực hạn chế. Tuy nhiên, điểm chung của cả hai địa phương là đều coi giáo dục là nền tảng cho phát triển bền vững và đều chủ động thích ứng với mô hình quản lý mới.
Tăng đầu tư, bảo đảm cơ hội học tập cho học sinh vùng biên
Từ thực tiễn của các địa phương, ngành giáo dục Tây Ninh đang triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm sự phát triển cân bằng giữa khu vực trung tâm và vùng biên giới.
Báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo Tây Ninh cho biết, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của năm học 2026-2027 là tiếp tục ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng trường chuẩn quốc gia và bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục.
Ngành sẽ tiếp tục triển khai các đề án hỗ trợ cơ sở vật chất gắn với xây dựng trường chuẩn quốc gia; rà soát hệ thống phòng học, thư viện, thiết bị, hạ tầng số và các tiêu chí còn thiếu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trên toàn địa bàn.
Đặc biệt, đối với khu vực biên giới, tỉnh đang tập trung hoàn thiện thủ tục đầu tư 19 trường phổ thông bán trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại 19 xã biên giới với tổng mức đầu tư dự kiến 1.669 tỷ đồng. Đây được xem là bước đi có ý nghĩa chiến lược không chỉ đối với giáo dục mà còn đối với công tác an sinh xã hội, phát triển nguồn nhân lực và bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Cùng với đầu tư cơ sở vật chất, các chính sách hỗ trợ học sinh vùng biên giới, học sinh có hoàn cảnh khó khăn, học sinh khuyết tật và con công nhân lao động tiếp tục được triển khai đầy đủ. Sở đã tham mưu triển khai chính sách hỗ trợ bữa ăn cho học sinh tiểu học và trung học cơ sở học tại xã biên giới đất liền theo quy định của Chính phủ.
Đối với địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tỉnh đã đầu tư xây dựng phòng chức năng và mua sắm thiết bị cho cơ sở giáo dục mầm non tại xã Tân Đông. Các hoạt động này góp phần cải thiện điều kiện học tập, giảm khoảng cách giữa các vùng và thực hiện mục tiêu không để học sinh vì hoàn cảnh khó khăn mà không được đến trường.
Theo ông Nguyễn Quang Thái, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Tây Ninh, ngành giáo dục cũng sẽ tiếp tục rà soát quy hoạch trường lớp tại các khu đô thị, khu công nghiệp và địa bàn có tốc độ tăng dân số cao; đồng thời khuyến khích phát triển cơ sở giáo dục ngoài công lập phù hợp quy hoạch để đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng lớn của người dân.
Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, giáo dục Tây Ninh đang từng bước đổi mới tư duy quản lý, phương thức điều hành và phân bổ nguồn lực. Việc kết hợp chuyển đổi số, đầu tư cơ sở vật chất với các chính sách hỗ trợ học sinh được kỳ vọng góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, mở rộng cơ hội học tập và thu hẹp khoảng cách giữa các địa bàn, hướng tới nền giáo dục hiện đại, công bằng và chất lượng.