Ngày 22/10, dưới sự chỉ đạo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Tạp chí Diễn đàn doanh nghiệp đã tổ chức Diễn đàn “Tái cấu trúc doanh nghiệp trong bối cảnh mới”. Diễn đàn tập trung trao đổi giải pháp đổi mới mô hình kinh doanh, nâng cao năng lực nội tại và khả năng thích ứng của doanh nghiệp.
Theo ông Trần Ngọc Liêm, Phó Tổng Thư ký, Giám đốc VCCI Chi nhánh khu vực TP Hồ Chí Minh, trong 8 tháng năm 2026, cả nước có gần 138.100 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, tăng 7,7% so với cùng kỳ, với tổng vốn đăng ký gần 1,71 triệu tỉ đồng. Tuy nhiên, bình quân mỗi tháng vẫn có khoảng 19.700 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Số doanh nghiệp thành lập mới gia tăng cho thấy hoạt động đầu tư, kinh doanh tiếp tục được mở rộng. Song, số doanh nghiệp rút lui còn lớn cũng đặt ra câu hỏi về khả năng tồn tại và phát triển của cộng đồng doanh nghiệp.
Ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch VCCI, cho biết cạnh tranh địa chính trị, sự dịch chuyển chuỗi cung ứng và thay đổi chính sách thương mại đang tác động mạnh đến hoạt động kinh doanh. Cùng với đó, công nghệ và các tiêu chuẩn phát triển bền vững đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với doanh nghiệp.
Theo ông Phòng, tái cấu trúc là yêu cầu tất yếu để doanh nghiệp nâng cao sức chống chịu và phát triển bền vững. Quá trình này cần bắt đầu bằng việc rà soát mô hình kinh doanh, xác định giá trị doanh nghiệp tạo ra, lợi thế cạnh tranh cốt lõi và những khâu còn phụ thuộc vào bên ngoài. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp cần điều chỉnh chiến lược, xác định vị trí trong chuỗi giá trị và nâng tỷ lệ giá trị nội địa. Việc mở rộng quy mô phải đi cùng hiệu quả kinh doanh, khả năng kiểm soát chất lượng và quản trị rủi ro.
Về quản trị và tài chính, ông Phòng lưu ý doanh nghiệp phải kiểm soát dòng tiền, tránh phụ thuộc quá mức vào tài sản bảo đảm. Với công nghệ, doanh nghiệp cần ưu tiên những khâu mang lại hiệu quả rõ rệt, phù hợp nguồn lực. Chuyển đổi số phải giúp thay đổi phương thức quản trị, tối ưu vận hành và hỗ trợ ra quyết định dựa trên dữ liệu.
Ngoài ra, theo ông Phòng, khi tái cấu trúc, doanh nghiệp cần đặt yếu tố con người ở vị trí trung tâm. cụ thể, doanh nghiệp phải xây dựng đội ngũ có khả năng thích ứng, tư duy dữ liệu và kỹ năng quản trị rủi ro; đồng thời liên kết với doanh nghiệp lớn, trường đại học, viện nghiên cứu và tổ chức tài chính sẽ giúp chia sẻ nguồn lực, nâng năng lực cạnh tranh.
Tiến sĩ Đỗ Thiên Anh Tuấn, chuyên gia kinh tế Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright cho rằng, hiện nay, các doanh nghiệp đang chịu sức ép từ chi phí vốn, vận hành và sự thận trọng của người tiêu dùng. Trong bối cảnh này, tái cấu trúc cần tập trung vào ba nhóm giải pháp. Trước hết, doanh nghiệp phải nâng cao năng lực quản trị, tối ưu chi phí, cơ cấu lại nợ và danh mục tài sản. Nhà quản trị cần mạnh dạn thoái vốn hoặc dừng những mảng kinh doanh kém hiệu quả, tập trung nguồn lực cho lĩnh vực cốt lõi.
Thứ hai, doanh nghiệp cần thúc đẩy chuyển đổi số và chuyển đổi xanh theo lộ trình phù hợp. Số hóa quy trình, kiểm soát dữ liệu và giảm phát thải giúp nâng hiệu quả sản xuất, tăng tính minh bạch của chuỗi cung ứng, đáp ứng yêu cầu thị trường xuất khẩu.
Nhóm giải pháp thứ ba là đa dạng hóa thị trường, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và đầu tư nâng kỹ năng người lao động. Theo ông Tuấn, nguồn nhân lực cần được coi là tài sản chiến lược để duy trì sức cạnh tranh dài hạn.
Tại diễn đàn, nhiều đại biểu đề xuất các giải pháp như: doanh nghiệp phải hoàn thiện chính sách theo hướng minh bạch, ổn định, giảm chi phí tuân thủ; cơ quan quản lý cần tháo gỡ vướng mắc về thủ tục và khơi thông nguồn vốn trung, dài hạn, tạo điều kiện để doanh nghiệp triển khai tái cấu trúc hiệu quả.
