Theo truyền thông châu Âu ngày 28/9, nhu cầu xây dựng hạ tầng phục vụ AI đang trở thành một động lực mới cho điện hạt nhân tại châu Âu. Trong một nghiên cứu mới của JPMorgan, tổ chức này nhận định việc mở rộng nhanh các trung tâm dữ liệu sẽ củng cố lý do đầu tư vào nguồn điện có thể cung cấp liên tục với lượng phát thải thấp.
Theo ước tính cập nhật của Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA), các trung tâm dữ liệu trên toàn cầu tiêu thụ khoảng 485 TWh điện trong năm 2025. Con số này được dự báo tăng lên khoảng 950 TWh vào năm 2030, trong đó nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu phục vụ AI tăng nhanh hơn đáng kể so với toàn ngành.
Tại EU, mức tiêu thụ điện của các trung tâm dữ liệu được ước tính khoảng 70 TWh trong năm 2024 và có thể đạt 115 TWh vào năm 2030. Với phạm vi tính là toàn châu Âu và lấy năm 2023 làm mốc, JPMorgan dự báo nhu cầu điện hằng năm của lĩnh vực này tăng thêm 89 TWh vào năm 2030. Bán đảo Iberia và các nước Bắc Âu dự kiến chiếm khoảng 45% mức tăng theo ước tính của JPMorgan.
Quy mô các dự án cũng cho thấy áp lực bảo đảm nguồn điện. Theo Aegir Insights, tổng công suất của các dự án trung tâm dữ liệu đang xây dựng hoặc lên kế hoạch tại châu Âu vào khoảng 66 GW, so với khoảng 10,8 GW đang vận hành. EU đặt mục tiêu tăng gấp ba công suất trung tâm dữ liệu vào năm 2035 nhằm củng cố năng lực công nghệ và phát triển AI.
Việc mở rộng này kéo theo những câu hỏi về lượng điện và nước mà các trung tâm dữ liệu sử dụng. Ngày 21/9, Ủy ban châu Âu đề xuất một hệ thống đánh giá chung nhằm công khai rõ hơn mức tiêu thụ điện, nước và khuyến khích các mô hình vận hành bền vững.
Điện hạt nhân đã thu hút sự quan tâm trở lại tại châu Âu nhờ khả năng cung cấp điện ổn định với mức phát thải thấp. Theo Eurostat, năm 2024, điện hạt nhân chiếm 23,3% tổng sản lượng điện của EU, sản lượng tăng 4,8% so với năm trước, đánh dấu năm tăng trưởng thứ hai liên tiếp.
Các công ty công nghệ cũng tìm kiếm nguồn điện hạt nhân cho hạ tầng AI quy mô lớn. Tháng 9, Google ký thỏa thuận mua điện kéo dài 22 năm với công ty năng lượng Phần Lan Fortum, liên quan đến tối đa 50% công suất của nhà máy điện hạt nhân Loviisa. Thỏa thuận góp phần tạo cơ sở để Fortum đầu tư kéo dài thời gian vận hành nhà máy.
Bên cạnh công nghệ phân hạch đang được sử dụng, các dự án nhiệt hạch thử nghiệm cũng thu hút đầu tư, dù chưa rõ khi nào công nghệ này có thể cung cấp điện ở quy mô thương mại. Microsoft đã hợp tác với Helion Energy với mục tiêu mua điện từ công nghệ nhiệt hạch.
Việt Nam hiện đang chuẩn bị triển khai hai nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, hai nhà máy được đặt mục tiêu vận hành trong giai đoạn 2030-2035, với tổng công suất 4.000-6.400 MW.
Diễn biến tại châu Âu cho thấy Việt Nam cần dự báo sớm nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu AI, từ đó tính toán vai trò của điện hạt nhân và đầu tư lưới truyền tải phù hợp. Cùng với khả năng cung cấp điện ổn định và ít phát thải, phương án quản lý, xử lý chất thải hạt nhân cũng cần được chuẩn bị trong quá trình triển khai.
