Ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa của việc Việt Nam lần đầu tiên đăng cai Hội nghị thường niên lần thứ 31 của Diễn đàn Chứng khoán châu Á?
Việc Việt Nam lần đầu tiên đăng cai diễn đàn là rất có ý nghĩa, nhất là trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng ngày 21/9 vào nhóm thị trường mới nổi của FTSE Russell.
Trước hết, điều này cho thấy sự hội nhập và “sự cầu thị” của thị trường chứng khoán Việt Nam với thị trường chứng khoán thế giới.
Trong khoảng 3 năm qua, thị trường Việt Nam chịu ảnh hưởng bởi dòng vốn ngoại rút ra. Sau các năm 2023, 2024, 2025 và đến 2026, áp lực bán ròng vẫn diễn ra liên tục.
Việc cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam hội nhập sâu hơn với thị trường chứng khoán toàn cầu cũng là một “minh chứng” với cộng đồng nhà đầu tư quốc tế rằng thị trường Việt Nam đang phản ứng và đi theo xu hướng phát triển của các thị trường vốn quốc tế.
Thứ hai, thị trường chứng khoán Việt Nam từ trước đến nay luôn chịu ảnh hưởng bởi niềm tin của nhà đầu tư, đặc biệt là niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài.
Nhà đầu tư trong nước có lợi thế về mức độ am hiểu doanh nghiệp và môi trường kinh doanh Việt Nam, trong khi nhà đầu tư nước ngoài cần thêm thời gian để tìm hiểu về thị trường. Vì vậy, việc tổ chức sự kiện này có thể góp phần khẳng định với các nhà đầu tư trên thế giới rằng thị trường chứng khoán Việt Nam đang hướng tới các tiêu chuẩn về tính minh bạch, quy mô và chất lượng.
Cuối cùng, tôi ví điều này với hoạt động quan hệ nhà đầu tư (IR) của doanh nghiệp. Ở cấp độ thị trường và cơ quan quản lý, phạm vi rộng hơn, nhưng cũng có ý nghĩa của hoạt động quan hệ nhà đầu tư, là một cách để tiếp cận và gia tăng niềm tin của nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài.
Sau khi được nâng hạng, thị trường vẫn giảm và nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục bán ròng. Theo ông, đâu là những yếu tố chính tác động đến diễn biến này?
Có hai vấn đề. Thứ nhất là tác động đi ngược kỳ vọng của nhà đầu tư. Trước khi được nâng hạng, nhiều người kỳ vọng việc nâng hạng sẽ mang lại dòng tiền mới và đẩy thị trường đi lên ngay sau khi thông tin chính thức được công bố.
Tuy nhiên, vấn đề này đã được cảnh báo từ trước, bởi thông tin tích cực chủ yếu được phản ánh trong giai đoạn đầu. Khi thông tin đã trở nên rõ ràng thì tác động của nó sẽ giảm dần.
Trong bối cảnh hiện nay, nhà đầu tư không còn nhìn nhiều vào câu chuyện nâng hạng mà quan tâm đến rủi ro lớn nhất của thị trường là lãi suất. Lãi suất đang tăng, giá dầu vẫn neo ở mức cao, lạm phát cao và rủi ro lãi suất vẫn ở mức cao hoặc có khả năng tăng. Những yếu tố này khiến nhà đầu tư quan tâm nhiều hơn so với câu chuyện nâng hạng.
Vấn đề thứ hai là dòng vốn ngoại. Sau khi nâng hạng, dòng vốn ngoại vẫn rút ra. Ở đây cần nhớ rằng nâng hạng chỉ thu hút dòng vốn mới, còn dòng vốn cũ vẫn có xu hướng rút ra.
Dòng vốn cũ rút ra chủ yếu chịu tác động của lãi suất. Các quỹ này đã đầu tư vào Việt Nam trong một thời gian dài. Khi lãi suất tăng, dòng vốn có xu hướng chuyển sang trạng thái phòng thủ và tiếp tục rút ra cho đến khi lãi suất thực sự đảo chiều.
Trong khi đó, dòng vốn mới từ quá trình nâng hạng cần có thời gian để triển khai. Dòng vốn này sẽ được phân bổ thành bốn đợt, không vào thị trường cùng một lúc. Vì vậy, trong giai đoạn hiện nay, dòng vốn mới chưa đủ để bù đắp áp lực bán ròng của dòng vốn ngoại cũ.
Ông nhìn nhận thế nào về những cải cách của cơ quan quản lý thời gian qua và trong thời gian tới?
Tôi cho rằng quá trình cải cách đang được thực hiện theo từng bước, tập trung vào hai vấn đề.
Thứ nhất là tăng niềm tin của nhà đầu tư thông qua việc tăng tính minh bạch của thị trường, không còn những cách thức “lắt léo”, “luồn lách” và giảm mức độ biến động quá mạnh của thị trường.
Trước đây, thị trường có những giai đoạn tăng rất mạnh rồi giảm rất mạnh, nhiều cổ phiếu giảm sàn. Hiện nay, cơ quan quản lý đang dần siết các vấn đề này để giảm biến động của thị trường.
Thứ hai là nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường và đưa vào các sản phẩm tài chính mới. Đây là vấn đề cốt lõi. Hiện thị trường còn thiếu những hàng hóa có chất lượng và những hàng hóa có quy mô vốn hóa lớn. Cơ quan quản lý đang nâng tiêu chuẩn niêm yết đối với doanh nghiệp và siết chặt yêu cầu công bố thông tin.
Bên cạnh đó, các sản phẩm tài chính mới cũng đang được chuẩn bị; trong đó có quyền chọn, hướng tới bán khống và gần đây từng bước đưa ra các chỉ số phục vụ sản phẩm ETF (quỹ hoán đổi danh mục). Đây là quá trình hướng tới việc đưa ra các sản phẩm tài chính để tiếp cận nhà đầu tư nước ngoài.
Một bước khá rõ và mở của Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước là lần đầu tiên cho phép thử nghiệm các sản phẩm tài chính trên thị trường theo cơ chế sandbox (cơ chế thử nghiệm có kiểm soát) trước khi đưa ra thị trường.
Đây là một thay đổi khá lớn đối với thị trường và cơ quan quản lý. Điều này cho thấy mong muốn gia tăng các sản phẩm tài chính và có thể đẩy nhanh quá trình đưa sản phẩm ra thị trường.
Theo ông, những yếu tố nào sẽ tác động đến thị trường chứng khoán từ nay đến cuối năm?
Lãi suất vẫn là yếu tố chính. Nếu lãi suất tiếp tục đi ngang hoặc chỉ giảm nhẹ, thị trường có thể dao động trong vùng 1.700-1.900 điểm và nhìn chung đi ngang. Trong bối cảnh này, thị trường phù hợp hơn với việc lựa chọn cổ phiếu thay vì “mua gì cũng thắng”. Môi trường lãi suất cao khiến thị trường khó có một đợt tăng mạnh trên diện rộng.
Kịch bản thứ hai là lãi suất giảm mạnh. Khi đó, chỉ số có thể vượt 1.900 điểm, hướng tới 2.000 điểm hoặc thậm chí cao hơn nếu lãi suất thực sự giảm mạnh.
Điểm chung của hai kịch bản là lãi suất có thể không tăng thêm. Hiện tại, tôi nghiêng về khả năng lãi suất sẽ đi ngang từ nay đến cuối năm, qua đó VN-Index có thể dao động trong vùng 1.700-1.900 điểm. Chỉ khi lãi suất hạ nhiệt tốt hơn dự báo, thị trường mới có thể có kịch bản rất tốt vào cuối năm./.
Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi!
