Muốn hút FDI công nghệ cao phải có nhân lực tương ứng
Theo ông Quách Ngọc Tuấn, Phó Giám đốc Sở Tài chính TP Hồ Chí Minh, dưới định hướng của Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), không gian phát triển của TP Hồ Chí Minh đang được tổ chức theo ba cực tăng trưởng. Khu vực trung tâm, gồm vùng nội đô TP Hồ Chí Minh truyền thống, tập trung phát triển trung tâm tài chính quốc tế, thương mại, dịch vụ chuyên môn, giáo dục, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.
Cực phía Bắc, gồm khu vực TP Thủ Đức và Bình Dương trước đây, đang chuyển từ công nghiệp truyền thống sang công nghiệp sinh thái, thông minh và đổi mới sáng tạo. Đây là khu vực được định hướng thu hút đầu tư vào các ngành vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu và các lĩnh vực công nghệ cao. Trong khi đó, cực phía Đông Nam, gồm khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu và Cần Giờ trước đây, phát huy lợi thế về kinh tế biển, logistics thế hệ mới và năng lượng sạch.
Việc hình thành các cực tăng trưởng mới cũng kéo theo nhu cầu về lực lượng lao động có trình độ chuyên môn cao. Theo ông Quách Ngọc Tuấn, cạnh tranh thu hút FDI hiện nay không còn chủ yếu dựa vào lao động giá rẻ hay ưu đãi thuế, mà phụ thuộc nhiều hơn vào chất lượng thể chế, năng lực đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực, hạ tầng và sức mạnh của doanh nghiệp trong nước.
“Bài toán trọng tâm không chỉ là sàng lọc dự án, mà là kiến tạo một hệ sinh thái nguồn nhân lực đủ tâm và đủ tầm để hấp thụ nguồn vốn tinh hoa”, ông Tuấn nói.
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Võ Nguyên Hưng, Giám đốc Nhân sự quốc gia Công ty TNHH Ipsos Việt Nam, cho biết doanh nghiệp có thể bảo đảm công việc, thu nhập, phúc lợi và hỗ trợ chuyên gia nước ngoài những vấn đề như thuê nhà, trường học cho con. Tuy nhiên, để chuyên gia quyết định gắn bó lâu dài, còn nhiều yếu tố nằm ngoài khả năng của doanh nghiệp.
“Chuyên gia nước ngoài đến TP. Hồ Chí Minh còn quan tâm đến “ngôi nhà thứ hai”. Khi xa quê hương đến đây, họ vẫn muốn cảm thấy như đang làm việc ở nhà. Giáo dục cho con cái, giải trí, kết nối hạ tầng quốc tế với các nước khác là những yếu tố giữ chân họ ở lại lâu dài”, ông Hưng nói.
Không chỉ có nhà ở, phải có cả hệ sinh thái
Nếu nhân lực là điều kiện để doanh nghiệp FDI vận hành và mở rộng dự án, thì chất lượng đô thị lại là yếu tố ảnh hưởng đến khả năng thu hút và giữ chân nhóm nhân lực này.
Theo ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc - Trưởng bộ phận Tiếp thị dự án nhà ở CBRE Việt Nam, giá nhà tại khu vực lõi trung tâm đã tăng cao trong những năm gần đây. Trong khi đó, hạ tầng giao thông phát triển đang rút ngắn thời gian di chuyển giữa các đô thị vệ tinh và khu vực trung tâm. Điều này có thể làm thay đổi lựa chọn của cả nhà đầu tư và người thuê. Với nhóm chuyên gia, những khu vực có đầy đủ nhà ở và dịch vụ; đồng thời kết nối thuận lợi với nơi làm việc, có thể trở thành lựa chọn phù hợp hơn.
“Đối với khách thuê là tầng lớp chuyên gia, họ sẽ nhằm đến lựa chọn hệ sinh thái toàn diện bao gồm nhà ở và các dịch vụ đi kèm, nhất là chất lượng quản lý. Hiện nay TP Hồ Chí Minh có hơn 75.000 người là chuyên gia làm việc trong các lĩnh vực công nghệ cao, đây là nhóm khách hàng tiềm năng đảm bảo hiệu suất cho thuê cho nhà đầu tư”, ông Kiệt cho biết.
Ông Angus Liew, Chủ tịch Gamuda Land Việt Nam cho rằng, ngoài chuyện yêu cầu về những trang thiết bị nội thất, nhân tài cũng cần tìm kiếm cộng đồng sống và các yếu tố tiện ích xung quanh. Những kết nối giao thông, cơ sở hạ tầng thuận tiện, cơ sở giáo dục chất lượng và cơ sở y tế là những yếu tố mà thành phố cần cân nhắc để có những quyết sách thu hút nhân tài hiệu quả hơn.
Theo ông Angus Liew, mô hình "đô thị tích hợp" là giải pháp tối ưu nhằm cung cấp đầy đủ tiện ích phục vụ nhân sự chất lượng cao khi đến sinh sống và làm việc lâu dài. Việc thu hút chuyên gia không chỉ dừng lại ở cá nhân người lao động mà phải tính đến cả gia đình của họ, bao gồm môi trường học tập cho con trẻ và các tiện ích chăm sóc người cao tuổi trong bối cảnh xã hội đang đối mặt với già hóa dân số.
Tại toạ đàm, ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP Hồ Chí Minh (HIDS) cũng cho rằng, mô hình “đô thị tích hợp” cũng là hướng đi mà TP Hồ Chí Minh đang xây dựng, trong đó thành phố phải tính đến đầy đủ các nhu cầu của nhân lực chất lượng cao.
Theo ông Phạm Bình An, một chuyên gia đến TP Hồ Chí Minh sống và làm việc không chỉ có nhu cầu về nơi làm việc mà còn có gia đình, con cái, thậm chí cha mẹ lớn tuổi. Vì vậy, chất lượng sống cần được tính toán một cách tổng thể. HIDS đang xây dựng Đề án thích ứng với già hóa dân số, hướng tới mục tiêu để người cao tuổi sống vui, sống khỏe, sống có ích. Đây cũng là một phần trong việc hoàn thiện chất lượng sống cho cả nhân lực quốc tế và người Việt Nam.
“Không chỉ có quy hoạch tổng thể với tầm nhìn 100 năm, thành phố còn có kế hoạch triển khai cụ thể, với các quy hoạch phân khu chất lượng cao để từng bước hiện thực hóa định hướng này”, ông An nói.
Đại diện HIDS cũng cho biết, Luật Phát triển Đô thị 2026 là một công cụ thể chế quan trọng. Các quy định mới được xây dựng từ những vướng mắc trong thực tiễn, sau đó thể chế hóa và nhanh chóng đưa vào cuộc sống thông qua các nghị quyết của Hội đồng Nhân dân thành phố. Việc phân quyền mạnh hơn cho TP. Hồ Chí Minh sẽ tạo điều kiện để thành phố chủ động triển khai các mục tiêu phát triển đô thị.
Theo các chuyên gia, trong cuộc cạnh tranh thu hút FDI chất lượng cao, lợi thế của TP Hồ Chí Minh không chỉ nằm ở quy mô thị trường, hạ tầng hay chính sách ưu đãi, mà còn ở khả năng xây dựng môi trường sống và làm việc đủ sức thu hút, giữ chân chuyên gia quốc tế. Đây sẽ là một trong những điều kiện để thành phố nâng chất lượng dòng vốn FDI, tăng khả năng hấp thụ công nghệ và thúc đẩy các ngành có giá trị gia tăng cao, góp phần thúc đẩy tăng trưởng trong thời gian tới.
