Có chuyện vui…
 Quang cảnh buổi Tọa đàm “Làm báo trong xu thế cách mạng công nghiệp 4.0” trong khuôn khổ Hội báo toàn quốc năm 2018, ngày 17/3, tại Hà Nội. Ảnh: Minh Quyết/TTXVN |
Kết thúc câu chuyện, nhà báo Lê Duy Truyền nhấn mạnh: Trong biển thông tin nhiều chiều, trong không gian kết nối đa chiều giữa nhà báo và độc giả, chúng ta (những người làm báo - PV) phải giữ vững được giá trị cốt lõi của báo chí chính thống, bởi đó chính là sức mạnh của nền tảng báo chí cách mạng.
Cuối năm 2017, trong số các tác phẩm đoạt giải A Giải “Báo chí với công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí”, ở thể loại Báo điện tử có loạt bài 8 kỳ của tác giả Nguyễn Hòa Văn “Chống được "chạy" sẽ thành công” (đăng trên Tạp chí Người làm báo và một số báo khác). Loạt bài được dư luận quan tâm, là minh chứng của việc báo chí lên tiếng về một số điều luật không mạnh, không đứng về phía nhân dân và cổ xúy hoặc bảo vệ quan điểm của nhóm lợi ích.
Tháng 4/2018, vụ cà phê trộn pin lan truyền trên báo chí, sau đó là trên mạng xã hội với tốc độ chóng mặt mà phần đông là “nghe nói, nghe đồn, nghe báo đăng…”. Vụ việc ầm ĩ đến mức Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc cho rằng vụ việc gây mất uy tín hàng Việt và yêu cầu cần điều tra, khởi tố vụ việc.
Khi vụ “cà phê pin” chưa kịp lắng xuống, thì báo mạng lại một lần nữa nóng lên với những thông tin phát hiện hạt tiêu trộn bột pin và có hẳn cơ sở sản xuất bột pin để phục vụ hoạt động này. Được sự chỉ đạo của Thủ tướng, các ngành chức năng rốt ráo vào cuộc. Cuối cùng sự thật được làm rõ: Bột pin được trộn vào phụ phẩm hạt cà phê và đá sỏi vụn không phải để làm cà phê, mà là làm… hạt tiêu giả.
Những hành động như vậy không chỉ phá hoại ghê gớm nền sản xuất, mà trong vụ “cà phê pin - hạt tiêu pin” này, giá trị hàng hóa của hạt cà phê, hạt tiêu sụt giảm, chất lượng bị nghi ngờ, thậm chí bị tẩy chay, đẩy rất nhiều người liên quan vào cảnh bị liên lụy, khốn cùng.
Tần xuất dày đặc và khá phổ biến là những bài viết khai thác tận cùng đời tư của người nổi tiếng với những cái tít “gợi tò mò” như: Bốn người phụ nữ đi qua cuộc đời của nghệ sĩ hài C.L; Vợ C.Đ.K đáp trả khi chồng lên tiếng bảo vệ H.H… Trong khi đó, những vấn đề đang ảnh hưởng đến sự phát triển đất nước, làm xói mòn lòng tin lại ít được nhắc đến. Thậm chí, với nhiều sự kiện chính trị lớn, ảnh hướng đến toàn xã hội, nhiều “báo” chỉ đăng tin theo kiểu “đăng cho có”.
Không thể phủ nhận, có những thời điểm công chúng thất vọng với hệ thống báo chí chính thống bởi sự thiếu vắng những tác phẩm nhận diện sâu các vấn đề nóng hay đủ sự diễn giải, phân tích, bình luận tìm ra căn nguyên, gốc rễ thực chất của các vấn đề, sự kiện mà xã hội đang quan tâm để có định hướng dư luận một cách thuyết phục; hoặc chưa có những bài viết phản biện sâu sắc. Câu chuyện này nói lên bản lĩnh, đạo đức người làm báo chưa vững vàng trước sóng gió truyền thông; việc xử lỷ khủng hoảng truyền thông, đôi khi còn bị lệ thuộc bởi thái độ của người lãnh đạo hoặc “nhóm lợi ích”.
Đáng buồn hơn nữa là những tờ báo được gọi là “báo mạng” đăng tải nhiều thông tin, bài viết có thiên hướng “lá cải”, chuyên “giật tít câu view” thường được ghi nhận có lượng độc giả lớn hơn nhiều so với những tờ báo chính thống. Điều này vô tình tạo cơ hội cho các báo xu hướng “lá cải” ngày càng trở nên phổ biến, dẫn đến công chúng dần mất niềm tin với báo chí. Mà khi niềm tin mất đi, đọc giả sẽ xa rời báo chí, đánh mất thói quen mua, đọc, xem báo. Tình trạng này nếu kéo dài thì liệu báo chí của chúng ta còn có tương lai?
Đạo đức người làm báo thời cách mạng công nghiệp 4.0 - Bài 3: Nhận diện các hành vi vi phạm
