Chia sẻ với truyền thông phương Tây, một trợ lý của đảng Dân chủ tại Thượng viện cho biết Ủy ban Đối ngoại Thượng viện đã gửi văn bản yêu cầu bảo toàn hồ sơ, tài liệu liên quan đến việc hạn chế hoạt động của hệ thống Starshield tại Ukraine.
Các văn bản tương tự cũng được gửi tới một số ngân hàng, cảng biển và doanh nghiệp tư nhân có liên quan đến các giao dịch dầu diesel của Nga.
Động thái này nhằm bảo đảm các tài liệu cần thiết được lưu giữ trước khi Quốc hội tiến hành những cuộc điều tra dự kiến. Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Chris Coons được dự kiến đảm nhiệm cương vị Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện sau khi bà Jeanne Shaheen, nghị sĩ Dân chủ cấp cao nhất của ủy ban hiện nay, nghỉ hưu.
Hạn chế kết nối vệ tinh ảnh hưởng đến hoạt động quân sự của Ukraine
Những hạn chế đối với Starshield, dịch vụ vệ tinh chuyên phục vụ mục đích quân sự của SpaceX, đã gây gián đoạn một số hoạt động sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) của Ukraine trong tháng 10, ảnh hưởng đến nhiệm vụ đánh chặn, trinh sát và bảo đảm hậu cần tại tiền tuyến.
Các nguồn tin quốc phòng Ukraine cho biết những hạn chế này xuất hiện đột ngột trong đêm 14/10 mà không có bất kỳ thông báo trước nào.
Theo đó, một số thiết bị mất kết nối khi di chuyển với tốc độ trên khoảng 160 km/giờ, dù ban đầu các đơn vị quân đội ghi nhận những ngưỡng tốc độ khác nhau.
Sự cố này đặt ra nhiều câu hỏi về việc ai đã quyết định áp dụng các biện pháp hạn chế, liệu những thay đổi này có phù hợp với các thỏa thuận đã ký với Chính phủ Mỹ hay không, cũng như khả năng bảo đảm liên lạc thông suốt của Ukraine trong trường hợp xảy ra gián đoạn tương tự.
Đến ngày 23/10, các quan chức quốc phòng Ukraine vẫn ghi nhận tình trạng mất kết nối khi thiết bị di chuyển với tốc độ 161 km/giờ, dù trước đó có thông tin cho rằng dịch vụ đã được khôi phục.
Ngày 24/10, Bộ Quốc phòng Ukraine thông báo hệ thống đã hoạt động trở lại bình thường và kết nối duy trì ổn định ngay cả khi thiết bị di chuyển ở tốc độ trên 400 km/giờ.
Trong phát biểu ngày 4/11, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cũng cho biết các dịch vụ này đã trở lại trạng thái hoạt động như trước khi xảy ra sự cố.
Các nghị sĩ Mỹ yêu cầu làm rõ trách nhiệm
Hoạt động giám sát của Quốc hội Mỹ đối với vấn đề này đã bắt đầu từ trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, với sự tham gia của cả các nghị sĩ đảng Cộng hòa.
Ngày 15/10, chín thượng nghị sĩ thuộc cả hai đảng đã kêu gọi Tổng Thanh tra Bộ Quốc phòng Mỹ tiến hành điều tra những gián đoạn dịch vụ ảnh hưởng đến người dùng tại Ukraine.
Các nghị sĩ đồng thời yêu cầu lưu giữ những thông tin trao đổi, hồ sơ hợp đồng và chỉ thị kỹ thuật liên quan giữa Lầu Năm Góc, SpaceX và các cơ quan hữu quan.
Trong một động thái riêng, ngày 23/10, nhóm nghị sĩ Hạ viện do các thành viên đảng Dân chủ Sam Liccardo, Ro Khanna và Jimmy Panetta dẫn đầu đã gửi thư đề nghị tiến hành điều tra trên phạm vi toàn bộ Chính phủ Mỹ.
Các nghị sĩ cho biết sẽ giám sát chặt chẽ nguồn ngân sách liên bang cấp cho các doanh nghiệp của ông Musk, tập trung vào việc thực hiện nghĩa vụ theo hợp đồng và bảo đảm không có sự can thiệp vì mục đích chính trị.
Theo nội dung bức thư được công bố trên trang web của nghị sĩ Liccardo, những vấn đề cần làm rõ bao gồm ai đã quyết định áp dụng các biện pháp hạn chế, chúng được triển khai như thế nào và liệu những điểm yếu tương tự có tồn tại trong các hệ thống khác hay không.
Về phần mình, ông Musk phân biệt dịch vụ Starlink dành cho khách hàng thương mại với Starshield, đồng thời cho biết hệ thống Starshield nằm dưới sự kiểm soát của Chính phủ Mỹ. Ông cũng cho rằng Ukraine đã sử dụng các thiết bị Starlink thương mại cho những hoạt động tiến công không được phép. Tuy nhiên, các quan chức quốc phòng Ukraine đã bác bỏ nhận định này.
Các giao dịch dầu diesel của Nga cũng được đưa vào diện giám sát
Yêu cầu lưu giữ hồ sơ liên quan đến dầu diesel được đưa ra sau một nỗ lực trước đó của các nghị sĩ hai đảng nhằm bảo toàn tài liệu về hoạt động nhập khẩu nhiên liệu từ Nga.
Trong tuyên bố ngày 26/10, Ủy ban Đối ngoại Thượng viện công bố yêu cầu của các nghị sĩ đối với các ngân hàng, cơ quan quản lý cảng biển và nhà phân phối nhiên liệu, đề nghị những đơn vị này lưu giữ hồ sơ về các giao dịch đang được đề xuất hoặc đã hoàn tất.
Các tài liệu cần được bảo toàn bao gồm hợp đồng, hóa đơn, chứng từ vận chuyển, thông tin hành trình tàu biển và hồ sơ thanh toán.
Các nghị sĩ Mỹ cho rằng những giao dịch này có thể đặt ra vấn đề về tuân thủ pháp luật và an ninh quốc gia, đồng thời lưu ý nguồn thu từ hoạt động xuất khẩu dầu diesel có thể được sử dụng để phục vụ các hoạt động quân sự của Nga tại Ukraine.
Những động thái chuẩn bị điều tra diễn ra trong bối cảnh đảng Dân chủ được dự báo giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội Mỹ sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11.
Khi chiếm đa số tại Hạ viện và Thượng viện, đảng Dân chủ sẽ nắm quyền kiểm soát các ủy ban của Quốc hội, qua đó có thêm thẩm quyền tổ chức điều trần, triệu tập nhân chứng, yêu cầu cung cấp tài liệu và ban hành trát đòi hầu tòa.
Lãnh đạo đảng Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries đã cam kết thúc đẩy các cuộc điều tra về những cáo buộc sai phạm trong Chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Tuy nhiên, đảng Cộng hòa vẫn nắm quyền kiểm soát Quốc hội hiện tại cho đến khi khóa Quốc hội mới bắt đầu hoạt động vào tháng 1/2027. Tổng thống Trump vẫn có quyền phủ quyết các dự luật do Quốc hội thông qua, trong khi một Thượng viện do đảng Dân chủ kiểm soát sẽ có vai trò lớn hơn trong việc xem xét, phê chuẩn các quan chức chính quyền, đại sứ và thẩm phán.
