Đại sứ Waltz ngày 27/9 cho biết Washington đã bác đề xuất chấm dứt chiến sự của Iran vì Tehran muốn nhận được các nhượng bộ ngay từ đầu, trước khi cam kết đàm phán về chương trình hạt nhân.
Phát biểu trên truyền hình, ông Waltz cho biết Iran đề nghị được giảm hoặc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt trị giá hàng tỷ USD đang được Mỹ áp đặt trong khuôn khổ chiến dịch gây sức ép kinh tế nhằm buộc Tehran ngừng các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền trên eo biển Hormuz.
“Họ muốn có mọi thứ ngay từ đầu, với lời hứa rằng sau đó họ mới đàm phán”, ông Waltz nói. Theo đại sứ Mỹ, Tổng thống Trump không tin Iran đang tiếp cận đàm phán với thiện chí và cho rằng Tehran chưa thực sự sẵn sàng thương lượng về việc chấm dứt chương trình hạt nhân.
Theo The Guardian, những tuyên bố của ông Waltz lặp lại quan điểm mà Tổng thống Trump đưa ra một ngày trước đó, khi ông nói đã từ chối đề xuất hòa bình của Iran được đưa ra bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York.
Tổng thống Trump cho rằng Iran đang ở thế yếu
Ông Trump ngày 26/9 cho rằng Iran thúc đẩy thỏa thuận nhằm nhanh chóng mở lại eo biển Hormuz do đang chịu sức ép nghiêm trọng. Tổng thống Mỹ tuyên bố Washington đang “giành chiến thắng lớn” và đã “kiểm soát hoàn toàn” tuyến hàng hải chiến lược này.
Tuy nhiên, đến ngày 27/9, ông Trump cho biết Washington và Tehran có thể tiếp tục đàm phán trong tuần tới. Trong cuộc trao đổi với Axios, ông nói Iran muốn đạt một thỏa thuận nhưng đề xuất hiện tại không đáp ứng những điều kiện mà Mỹ mong muốn.
“Đó là điều mà có lẽ chúng tôi đã đồng ý từ một năm trước. Họ đã đi quá xa”, ông Trump nói.
Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải quan trọng kết nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman, qua đó vận chuyển một phần đáng kể lượng dầu mỏ của thế giới. Việc xung đột kéo dài và hoạt động vận tải qua eo biển bị gián đoạn đã trở thành một trong những vấn đề trọng tâm trong các cuộc tiếp xúc giữa Washington và Tehran.
Ông Waltz cũng viện dẫn bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran được ký tại Pakistan hồi tháng 6, trong đó đưa ra khuôn khổ gồm 14 điểm cho tiến trình hướng tới một thỏa thuận hòa bình.
Theo đại sứ Mỹ, Iran sau đó đã “ngay lập tức vi phạm” thỏa thuận khi tấn công các tàu vận tải quốc tế. Ông cáo buộc hành động này vi phạm luật pháp quốc tế và cho biết 146 quốc gia đã lên tiếng phản đối các cuộc tấn công nhằm vào hoạt động hàng hải.
Tuyên bố của ông Waltz cho thấy Washington vẫn xem việc Iran bảo đảm an toàn hàng hải và xử lý vấn đề hạt nhân là những điều kiện quan trọng trong bất kỳ tiến trình đàm phán nào.
Trong khi đó, Tehran khẳng định ngoại giao vẫn là con đường duy nhất để giải quyết xung đột với Mỹ và Israel.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 27/9 cho biết Tehran đã đưa ra những điều kiện rõ ràng và việc mở lại eo biển Hormuz sẽ phụ thuộc vào việc các điều kiện này được đáp ứng. “Chỉ một giải pháp thông qua đàm phán mới có thể đưa họ thoát khỏi thế bế tắc”, ông viết trên mạng xã hội.
Ông Araghchi sau đó xuất hiện trên chương trình Meet the Press của NBC, khẳng định Iran sẵn sàng nối lại giao tranh nếu cần thiết nhưng chưa từ bỏ con đường ngoại giao.
“Chúng tôi hoàn toàn sẵn sàng nếu chiến tranh tiếp diễn”, ông nói, đồng thời tuyên bố Iran sẽ đáp trả bất kỳ hành động gây hấn mới nào, dù xung đột có thể leo thang đến mức nghiêm trọng nhất.
Dù vậy, Ngoại trưởng Iran nhấn mạnh Tehran vẫn sẵn sàng đàm phán và cho rằng quyết định tiếp theo nằm ở Tổng thống Trump.
Iran sẵn sàng đàm phán về chương trình hạt nhân
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cũng cho biết Tehran sẵn sàng đối thoại về chương trình hạt nhân và các vấn đề khác, nhưng sẽ không chấp nhận điều mà ông gọi là “bắt nạt hoặc cưỡng ép”.
“Iran không tìm kiếm chiến tranh, nhưng sẽ tự bảo vệ trước sức ép, các mối đe dọa và các cuộc tấn công”, ông Pezeshkian nói trong cuộc phỏng vấn với chương trình Face the Nation của CBS.
Nhà lãnh đạo Iran cho biết Tehran đã đồng ý rằng nước này không được phát triển vũ khí hạt nhân. Tuyên bố cho thấy hai bên vẫn để ngỏ khả năng ngoại giao, dù bất đồng về các điều kiện đàm phán và việc mở lại eo biển Hormuz tiếp tục cản trở một thỏa thuận.
Trong bối cảnh đó, ông Trump vừa bác đề xuất hiện tại của Tehran, vừa để ngỏ khả năng nối lại đối thoại trong tuần tới. Điều này cho thấy kênh đàm phán Mỹ-Iran chưa hoàn toàn đóng lại, nhưng hai bên vẫn cách xa nhau về những điều kiện cần thiết để chấm dứt xung đột.
