Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Jared Kushner, cho biết những nỗ lực giải quyết xung đột Ukraine trong tuần này đã đạt được "tiến triển đáng kể", đồng thời công bố kế hoạch giải quyết song song tranh chấp lãnh thổ giữa Nga và Ukraine cùng những vấn đề rộng lớn hơn liên quan đến trật tự an ninh châu Âu.
Trong một tuyên bố đăng trên mạng xã hội X hôm 13/11, ông Kushner đã tổng kết ba ngày hoạt động ngoại giao tích cực, bắt đầu bằng cuộc đàm phán ba bên Nga - Ukraine - Mỹ tại thủ đô Abu Dhabi của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Sau đó, ông Kushner cùng đặc phái viên khác của Tổng thống Trump là ông Steve Witkoff đã gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Moskva và nhà lãnh đạo Ukraine Volodymyr Zelensky tại thủ đô Dublin của Ireland, trước khi tham vấn các cố vấn an ninh của Ukraine và các nước châu Âu.
Ông Kushner viết: "Chúng tôi đã đạt được tiến triển có ý nghĩa trong việc tìm hiểu những quan ngại của cả hai bên, xác định các giải pháp khả thi và thiết lập lộ trình tiến về phía trước", đồng thời thừa nhận rằng "vẫn còn những bất đồng đáng kể".
Đặc phái viên của Tổng thống Trump cho biết thêm rằng cả Nga và Ukraine "hiện đã đồng ý mở rộng vòng đàm phán tiếp theo để có sự tham gia của các đối tác châu Âu", đồng thời nói thêm rằng khuôn khổ mở rộng này sẽ cho phép thảo luận về "những cơ chế bảo đảm an ninh châu Âu rộng lớn hơn sau chiến tranh, song song với các vấn đề lãnh thổ giữa Ukraine và Nga".
Ông Kushner nhấn mạnh rằng một giải pháp dàn xếp sẽ đòi hỏi những bảo đảm an ninh đáng tin cậy, các cơ chế ngăn chặn đối đầu tái diễn và những cam kết chung nhằm giảm leo thang căng thẳng.
Ông Kushner tuyên bố: "Chúng tôi sẽ bắt đầu thảo luận song song những vấn đề có liên quan chặt chẽ với nhau này, trên cơ sở hiểu rằng, ngoại trừ các biện pháp nhân đạo, sẽ không có nội dung nào được hoàn tất cho đến khi đạt được một thỏa thuận toàn diện".
Theo kênh RT của Nga, bất chấp tuyên bố trên, Moskva vẫn chưa xác nhận đã đồng ý để châu Âu tham gia trực tiếp vào các cuộc đàm phán.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho rằng các chính phủ châu Âu đang phát đi những tín hiệu mâu thuẫn, khi một mặt tuyên bố ủng hộ hòa bình, mặt khác lại chuẩn bị triển khai quân tới Ukraine trong trường hợp đạt được lệnh ngừng bắn, điều mà Moskva đã bác bỏ.
Trong phát biểu hôm 12/11, ông Peskov nói: "Họ đang hướng tới việc mở rộng chiến tranh, nhưng lại nói về hòa bình. Đó là một vòng luẩn quẩn".
Ông Peskov lưu ý rằng các chính phủ châu Âu đang gặp khó khăn trong việc lựa chọn một đặc phái viên, đồng thời cho rằng những chính trị gia tìm cách tiếp xúc với Moskva có nguy cơ bị các đối tác châu Âu xa lánh.
Trước đó vào hôm 11/11, ông Kushner tuyên bố: "Nếu châu Âu có thể xác định được một người đại diện để phát ngôn thay mặt họ, thì đó sẽ là một thành tựu lớn hơn cả việc thuyết phục phía Nga chấp nhận để họ tham gia đàm phán".
Trong hai ngày diễn ra cuộc đàm phán Nga - Ukraine - Mỹ tại Abu Dhabi (10-11/11), các quan chức châu Âu đã tiến hành tham vấn riêng với phái đoàn Mỹ và Ukraine, nhưng không được tham gia các cuộc đàm phán chính thức. Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đã chế giễu tình huống này khi nói: "Được thôi, họ đã bay tới Abu Dhabi. Cứ để họ ngồi trong khách sạn".
Theo Politico, Liên minh châu Âu (EU) đang chia thành ít nhất ba nhóm quan điểm về việc ai nên đại diện cho khối trong các cuộc đàm phán.
Một nhóm ủng hộ Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa, người được tờ báo mô tả là ứng cử viên nhận được sự chấp thuận rộng rãi nhất nhờ vai trò thể chế của mình.
Nhóm thứ hai bao gồm Pháp và Đức, "hai quốc gia đều không muốn nhường vị trí riêng của mình trên bàn đàm phán cho Brussels".
Nhóm thứ ba, được mô tả là "đơn độc nhất", được cho là ủng hộ bà Kaja Kallas, người đứng đầu chính sách đối ngoại EU và có lập trường cứng rắn đối với Nga.
Theo Politico, một số nhà ngoại giao EU cho rằng bà Kallas "có thể khiến Điện Kremlin không muốn tham gia đàm phán và biến bà thành một yếu tố bất lợi".
Những diễn biến mới cho thấy Washington đang tìm cách mở rộng khuôn khổ đàm phán, gắn giải quyết tranh chấp lãnh thổ Nga - Ukraine với các cơ chế bảo đảm an ninh châu Âu sau chiến tranh. Tuy nhiên, triển vọng đạt được thỏa thuận vẫn phụ thuộc vào khả năng thu hẹp bất đồng giữa Moskva và Kiev, sự tham gia thực chất của các đối tác châu Âu và việc thống nhất những bảo đảm an ninh có thể được các bên chấp nhận.
