Một bé trai sơ sinh nặng 3,8 kg được đưa đến Bệnh viện Nhi đồng 2 vào thời điểm 30 giờ sau sinh trong tình trạng vàng da nghiêm trọng, ngay cả lòng bàn tay, bàn chân của trẻ cũng bị vàng, chỉ số bilirubin trong máu tăng vọt vượt ngưỡng nguy hiểm.
Kết quả xét nghiệm cho thấy, bé trai bị tan máu miễn dịch do sự kết hợp của 3 yếu tố: bất đồng nhóm máu ABO với mẹ, bất đồng hệ Rh và mẹ chưa được dự phòng Anti-D (biện pháp can thiệp cho phụ nữ mang thai có nhóm máu Rh âm nhằm ngăn ngừa tình trạng cơ thể mẹ sản sinh kháng thể chống lại hồng cầu thai nhi, giúp tránh bệnh tán huyết ở thai nhi) trước sinh.
Ngay lập tức, các bác sĩ phải tìm kiếm nguồn máu hiếm phù hợp với bé. Theo các bác sĩ, thách thức lớn nhất trong trường hợp này không chỉ là kỹ thuật mà là thời gian. Để cứu não bộ của bé khỏi di chứng bại não vĩnh viễn, phương pháp duy nhất và hiệu quả nhất là thay máu. Tuy nhiên, do bé mang nhóm máu Rh âm, thuộc nhóm máu hiếm tại Việt Nam nên việc tìm nguồn máu cũng là thách thức.
Sau khi đã tìm được máu Rh âm, một thách thức khác lại xảy ra khi mẫu máu thử phản ứng chéo nhiều lần bị kết tủa do kháng thể trong máu bé quá mạnh. Một cuộc hội chẩn khẩn cấp giữa các bác sĩ Khoa Sơ sinh, Khoa Ung bướu - Huyết học và Ngân hàng máu đã diễn ra.
Sau hội chẩn, các bác sĩ đã quyết định thay máu đồng thể tích kết hợp truyền Immunoglobulin (IVIG) và chiếu đèn cường độ cao. Đến ngày thứ 3 sau thay máu, các chỉ số nguy hiểm bắt đầu giảm, bé bắt đầu cử động linh hoạt hơn. Ngày thứ 5 bé có thể bú mẹ và được xuất viện vào ngày thứ 7 khi các dấu hiệu thần kinh hoàn toàn ổn định.
Theo các bác sĩ, vàng da là tình trạng cơ thể tích tụ quá nhiều bilirubin trong máu - một hợp chất có màu vàng, tạo ra từ sự phá hủy của tế bào hồng cầu. Phần lớn trẻ sơ sinh bị vàng da sinh lý, chiếm 75% trường hợp vàng da sơ sinh. Trong đó, dấu hiệu vàng da thường xuất hiện vào khoảng ngày thứ 2 hoặc thứ 3 sau sinh, mức độ vàng da nhẹ, tự khỏi sau khoảng 1 tuần khi được chăm sóc đúng cách và không gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, phát triển của trẻ.
Tuy nhiên, có một tỷ lệ nhất định trẻ sơ sinh vàng da bệnh lý, trẻ có biểu hiện vàng da kèm một bệnh lý nào đó như thiếu men G6PD, rối loạn chuyển hóa, tán huyết do bất đồng nhóm máu mẹ con… Triệu chứng vàng da bệnh lý có thể xuất hiện trong 48 giờ đầu sau sinh, vàng da nặng toàn thân. Vàng da bệnh lý nếu không được chẩn đoán và điều trị đúng cách, kịp thời, nguy cơ gặp biến chứng như gây tổn thương não vĩnh viễn, bại não, điếc hoặc chậm phát triển.
Các bác sĩ cảnh báo phụ huynh không nên chủ quan với tình trạng vàng da ở trẻ sơ sinh, nhất là với những triệu chứng có dấu hiệu nguy hiểm như: vàng da xuất hiện sớm trong 24 giờ đầu sau sinh; trẻ có màu da vàng đậm, lan nhanh đến đùi, cẳng chân hoặc nặng hơn tới lòng bàn tay/chân; trẻ lừ đừ, bỏ bú hoặc gồng người.
Với phụ nữ mang thai, các bác sĩ khuyến cáo cần xét nghiệm nhóm máu và yếu tố Rh ngay từ giai đoạn sớm của thai kỳ. Nếu mẹ có nhóm máu Rh âm, cần được theo dõi sát và dự phòng Anti-D theo đúng chỉ định của bác sĩ sản khoa.
