Theo phóng viên TTXVN tại Liên hợp quốc (LHQ), ngày 13/11, Sáng kiến Toàn cầu về Tính toàn vẹn Thông tin về Biến đổi Khí hậu do Liên hợp quốc, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) và Brazil đồng chủ trì đã công bố văn bản “Các ưu tiên hành động về AI và tính toàn vẹn của thông tin khí hậu” (Priorities for Action on AI and Climate Information Integrity) tại Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31) ở Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ).
Văn bản đề xuất các giải pháp nhằm bảo đảm người dân trên toàn cầu được tiếp cận thông tin chính xác, đáng tin cậy về biến đổi khí hậu thông qua trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời tăng cường tính minh bạch về tác động môi trường của công nghệ này.
Bà Charlotte Scaddan, Cố vấn cấp cao về tính toàn vẹn thông tin thuộc Ban Thông tin Toàn cầu của Liên hợp quốc, nhấn mạnh: “Vấn đề không đơn thuần là AI tốt hay xấu đối với khí hậu, mà là liệu con người có thể tin tưởng vào những thông tin do AI cung cấp cũng như những thông tin về chính công nghệ này hay không”.
Trong bối cảnh ngày càng có nhiều người sử dụng AI để tìm kiếm thông tin về biến đổi khí hậu, vấn đề bảo đảm tính chính xác của nội dung do công nghệ này tạo ra đang trở nên cấp thiết. Các đồng chủ trì sáng kiến dẫn cảnh báo của Hội đồng Khoa học Quốc tế Độc lập về AI – cơ quan được Đại hội đồng Liên hợp quốc thành lập năm ngoái – cho rằng việc tạo ra những văn bản trôi chảy bằng AI dễ dàng hơn nhiều so với việc bảo đảm các văn bản đó chính xác về mặt sự thật.
Nguy cơ thông tin sai lệch càng đáng lo ngại trong các tình huống thảm họa khí hậu. Hình ảnh và video giả mạo do AI tạo ra có thể lan truyền với tốc độ chóng mặt, thậm chí nhanh hơn các cảnh báo chính thức, gây khó khăn cho việc tiếp nhận và xử lý thông tin của người dân.
Không chỉ đối mặt với nguy cơ thông tin khí hậu thiếu chính xác, công chúng còn thiếu dữ liệu để đánh giá tác động thực sự của AI đối với môi trường. Những tuyên bố về mức độ thân thiện với môi trường của công nghệ này vẫn được đưa ra, trong khi các thông tin cần thiết về mức tiêu thụ tài nguyên và những hệ lụy môi trường chưa được công khai đầy đủ.
Trước thực trạng đó, các ưu tiên hành động toàn cầu được công bố tại COP31 hướng tới tăng cường trách nhiệm giải trình và tính minh bạch trong quá trình phát triển, ứng dụng AI.
Theo văn bản, các doanh nghiệp công nghệ AI cần chủ động đánh giá tác động của các hệ thống do mình phát triển đối với tính toàn vẹn của thông tin khí hậu, công khai kết quả nghiên cứu và minh bạch về mức tiêu thụ năng lượng, dấu chân carbon, dấu chân nước cũng như diện tích đất sử dụng.
Đối với các quốc gia, văn bản khuyến nghị lồng ghép yêu cầu bảo đảm tính toàn vẹn của thông tin khí hậu vào chiến lược AI quốc gia và các kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu.
Các ưu tiên hành động này được xây dựng trên nền tảng quyền con người, đồng thời kế thừa Tuyên bố Belém về Tính toàn vẹn Thông tin về Biến đổi Khí hậu được công bố tại COP30 năm ngoái ở Brazil và các Nguyên tắc Toàn cầu của Liên hợp quốc về tính toàn vẹn thông tin.
Bên cạnh việc xây dựng các nguyên tắc và giải pháp, các đối tác tham gia sáng kiến cũng kêu gọi tăng cường đầu tư vào những nguồn thông tin đáng tin cậy, giúp người dân nâng cao nhận thức và chủ động hành động ứng phó với biến đổi khí hậu. Đến nay, Đức đã cam kết tài trợ hơn 2,2 triệu USD để hỗ trợ nghiên cứu, xây dựng chiến lược truyền thông và triển khai các chiến dịch nâng cao nhận thức cộng đồng.
Cũng trong ngày 13/11, Hiến chương về Tính toàn vẹn thông tin khí hậu trong quảng cáo (Charter for Climate Information Integrity in Advertising) đã được ra mắt, nhằm giải quyết tình trạng thương mại hóa thông tin sai lệch và các nội dung phủ nhận biến đổi khí hậu.
Ông Jake Dubbins, đồng sáng lập Mạng lưới Quảng cáo Có ý thức (Conscious Advertising Network), cho biết hiến chương hướng tới giải quyết những vấn đề nhức nhối liên quan đến việc kiếm tiền từ thông tin sai lệch và các nội dung phủ nhận biến đổi khí hậu.
Hiến chương kêu gọi tăng cường minh bạch trong toàn bộ chuỗi cung ứng quảng cáo, bảo đảm các nhà quảng cáo biết rõ quảng cáo của mình được hiển thị ở đâu, đồng thời tôn trọng quyền riêng tư của người dùng.
Tại COP31, các đại biểu tập trung thảo luận 10 chủ đề ưu tiên, trong đó có chuyển dịch sang năng lượng sạch và điện khí hóa, xây dựng chiến lược không rác thải và phát triển các đô thị có khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu. Hội nghị dự kiến bế mạc vào ngày 20/11.
