Giảm thủ tục, tăng tính chủ động
Theo UBND TP Hà Nội việc thành lập, tổ chức lại, giải thể và chế độ tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý của Thành phố, việc điều chỉnh thẩm quyền xuất phát từ yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản trị công.
Cơ sở pháp lý quan trọng cho đề xuất này là Luật Thủ đô 2026, trong đó giao HĐND Thành phố quy định việc thành lập, tổ chức lại, giải thể, chế độ tự chủ về tổ chức bộ máy, nhân sự, tài chính và thực hiện nhiệm vụ của các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý của Thành phố.
Theo đó, việc thành lập, tổ chức lại, giải thể các đơn vị sự nghiệp công lập cấp 1, cấp 2 thuộc thẩm quyền quyết định của UBND Thành phố; đối với đơn vị sự nghiệp công lập cấp xã, thẩm quyền thuộc UBND cấp xã. Quy trình thực hiện còn nhiều thủ tục, có thể kéo dài thời gian xử lý, ảnh hưởng đến tính chủ động trong tổ chức và vận hành hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập.
Trong khi đó, Luật Thủ đô năm 2026 đã mở ra cơ sở pháp lý để tăng thẩm quyền của người đứng đầu chính quyền Thành phố. Trên cơ sở này, dự thảo Nghị quyết đề xuất giao Chủ tịch UBND Thành phố quyết định thành lập, tổ chức lại, giải thể các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý của Thành phố.
Theo UBND Thành phố, việc điều chỉnh thẩm quyền sẽ góp phần giảm bớt các khâu trung gian, rút ngắn thời gian giải quyết công việc, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của người đứng đầu. Đồng thời, cơ chế này tạo điều kiện bảo đảm tính thống nhất, hợp lý trong tổ chức bộ máy, đáp ứng kịp thời yêu cầu thực tiễn trong quá trình quản lý và cung ứng dịch vụ công.
Chính sách này cũng gắn với định hướng tại Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới, trong đó nhấn mạnh yêu cầu phân cấp, phân quyền triệt để cho Thành phố, tăng thẩm quyền của Chủ tịch UBND các cấp, mở rộng quyền tự chủ, tự quyết và tự chịu trách nhiệm trong tổ chức bộ máy, quản trị hành chính.
Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ TP Hà Nội lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2025 - 2030 cũng xác định nhiệm vụ đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, ủy quyền theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Việc chuyển thẩm quyền quyết định về tổ chức đơn vị sự nghiệp công lập cho Chủ tịch UBND Thành phố là một nội dung cụ thể hóa định hướng này trong lĩnh vực quản lý tổ chức bộ máy.
Từ yêu cầu quản lý 2.862 đơn vị sự nghiệp công lập
Quy mô hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập của Hà Nội cũng đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý. Theo số liệu tại Tờ trình, Thành phố hiện có 2.862 đơn vị sự nghiệp công lập, gồm 19 đơn vị thuộc UBND Thành phố, 290 đơn vị thuộc các sở, ban, ngành và 2.553 đơn vị sự nghiệp công lập cấp xã trực thuộc UBND xã, phường.
Đây là hệ thống có quy mô lớn, hoạt động trong nhiều lĩnh vực, với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng dịch vụ và khả năng đáp ứng nhu cầu của người dân. Theo đánh giá của UBND Thành phố, với vai trò là trung tâm chính trị - hành chính, kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, khoa học và công nghệ của cả nước, Hà Nội cần bảo đảm các đơn vị sự nghiệp công lập có đủ tính chủ động, kịp thời và linh hoạt trong thực hiện nhiệm vụ.
Việc tổ chức lại hoặc giải thể đơn vị không chỉ liên quan đến cơ cấu đầu mối mà còn gắn với việc sắp xếp chức năng, nhiệm vụ, sử dụng nguồn lực và bảo đảm hoạt động cung ứng dịch vụ công. Vì vậy, rút ngắn quy trình quyết định được kỳ vọng giúp Thành phố chủ động hơn khi cần điều chỉnh tổ chức bộ máy theo yêu cầu thực tiễn, hạn chế tình trạng chồng chéo chức năng, nhiệm vụ và góp phần tinh gọn đầu mối.
Dự thảo Nghị quyết đồng thời quy định cụ thể về nguyên tắc, trình tự, thủ tục thành lập, tổ chức lại, giải thể đơn vị sự nghiệp công lập. Các nội dung được thiết kế theo từng bước, từ xây dựng đề án, lập tờ trình, hoàn thiện hồ sơ, thẩm định đến ban hành quyết định và quy định thời hạn xử lý.
Cùng với đó, dự thảo hướng tới việc xác định rõ trách nhiệm của cơ quan chủ trì xây dựng đề án, cơ quan thẩm định và cơ quan quyết định. Quy trình nội bộ với thời hạn xử lý cụ thể sẽ do UBND Thành phố xây dựng, qua đó tăng tính công khai, minh bạch và tạo cơ sở để kiểm tra, giám sát việc thực hiện.
Như vậy, việc chuyển thẩm quyền không chỉ nhằm thay đổi chủ thể ra quyết định mà còn hướng đến đổi mới quy trình quản lý, bảo đảm việc sắp xếp tổ chức bộ máy được thực hiện chủ động, thống nhất và có trách nhiệm giải trình.
