Đến tháng 3/2026, Hà Nội đã thực hiện phân cấp, ủy quyền 636 thủ tục hành chính xuống cơ sở. Kết quả này không chỉ thể hiện sự thay đổi trong cách phân chia công việc giữa các cấp chính quyền, mà còn cho thấy bước chuyển trong trao quyền, gắn quyền hạn với trách nhiệm của chính quyền xã, phường. Qua đó, cấp cơ sở từng bước khẳng định vai trò là một cấp quản lý thực chất, có quyền quyết định và chịu trách nhiệm trong phạm vi được giao.
Trao quyền đi đôi với nâng cao năng lực thực thi
Sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, khối văn phòng HĐND và UBND cấp xã được giao thêm nhiệm vụ quản lý nhà nước trong lĩnh vực tư pháp. Theo đó, các thủ tục hành chính liên quan đến tư pháp, hộ tịch sau khi được tiếp nhận sẽ do công chức chuyên môn tại phòng xử lý. Hiện khối văn phòng cấp xã được phân cấp 54 thủ tục hành chính có liên quan.
Tại nhiều xã, phường, với số biên chế cán bộ công chức tư pháp, hộ tịch hiện nay đã cơ bản đáp ứng các yêu cầu về chuyên môn, nghiệp vụ. Khối lượng thủ tục hành chính phát sinh tại địa bàn hiện được giải quyết tương đối nhanh gọn, hiệu quả, đáp ứng nhu cầu của người dân.
Việc phân cấp, ủy quyền chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi cấp xã có đủ năng lực tiếp nhận và xử lý công việc. Thực tế tại phường Thanh Xuân cho thấy, cùng với việc chuyển giao thẩm quyền, yêu cầu đặt ra là phải bố trí nhân lực phù hợp, bảo đảm trình độ chuyên môn và khả năng đáp ứng khối lượng hồ sơ phát sinh.
TP Hà Nội mở rộng quy mô phân cấp, ủy quyền xuống địa phương từ 168 lên 636 thủ tục hành chính, với 11 hình thức ủy quyền đa dạng giữa các cấp, các ngành. Những kết quả bước đầu cho thấy hiệu quả rõ nét trong cải cách thủ tục hành chính: Hàng chục triệu giờ lao động được cắt giảm; thời gian xử lý trung bình mỗi thủ tục hành chính rút ngắn một ngày. Đối với một số lĩnh vực trọng điểm, thời gian xử lý hồ sơ đất đai giảm từ 15 - 30%, trong khi thủ tục cấp phép xây dựng được rút ngắn từ 3 - 5 ngày làm việc.
Không chỉ giảm thời gian xử lý, việc đưa thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính về cơ sở còn giúp người dân thuận tiện hơn khi thực hiện các giao dịch với cơ quan nhà nước. Ông Nguyễn Văn Hiếu, người dân xã Phượng Dực cho biết, trước đây, khi thực hiện thủ tục liên quan đến hồ sơ, ông phải đi lại giữa các địa điểm để hoàn thành các công đoạn, trong đó có việc nộp thuế. Hiện nay, người dân chỉ cần đến một điểm tại Trung tâm Phục vụ hành chính công là có thể hoàn thành thủ tục, giảm đáng kể thời gian và công sức đi lại.
Ông Nguyễn Quốc Hưng, người dân phường Thanh Xuân cho rằng, việc phân cấp thủ tục hành chính xuống cấp xã đã tạo điều kiện nâng cao mức độ cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Nhiều thủ tục được thực hiện theo quy trình toàn trình, giúp người dân, tổ chức có thể nộp hồ sơ trực tuyến ngay tại cơ quan, đơn vị mà không phải trực tiếp đến cơ quan hành chính để thực hiện từng công đoạn.
Từ giao việc đến trao quyền chủ động cho cơ sở
Phân cấp, ủy quyền không chỉ được thể hiện trong giải quyết thủ tục hành chính mà còn mở rộng sang việc triển khai các nhiệm vụ, dự án cụ thể trên địa bàn. Đây là phép thử đối với năng lực điều hành, khả năng tổ chức thực hiện và tinh thần chủ động của chính quyền cấp xã, phường.
Một lãnh đạo UBND phường Tây Mỗ cho biết, đối với dự án đường 70, phường được UBND thành phố Hà Nội giao nhiệm vụ từ tháng 8/2025. Sau khi tiếp nhận, địa phương đã tích cực triển khai, rút ngắn các công đoạn, bảo đảm tiến độ thực hiện các công việc.
Theo vị cán bộ này, việc giao nhiệm vụ không đơn thuần là giao việc mà còn là sự tin tưởng đối với Đảng bộ, chính quyền cơ sở. Trên tinh thần đó, phường cam kết tổ chức thực hiện tốt nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền; đồng thời phát huy tính chủ động, giao trách nhiệm cho cán bộ, công chức để đáp ứng yêu cầu công việc và nâng cao mức độ hài lòng của người dân.
Từ thực tiễn triển khai, có thể thấy việc phân cấp, ủy quyền đang từng bước thay đổi vai trò của chính quyền cấp xã, phường. Nếu trước đây nhiều công việc phải qua nhiều cấp xử lý, thì nay cơ sở được giao thêm thẩm quyền để chủ động giải quyết trong phạm vi trách nhiệm. Điều này góp phần rút ngắn quy trình, giảm khâu trung gian và nâng cao tính linh hoạt trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ.
Tuy nhiên, trao quyền cũng đồng nghĩa với việc tăng trách nhiệm của cấp thực thi. Để quyền hạn được chuyển giao phát huy hiệu quả, chính quyền cơ sở cần bảo đảm năng lực chuyên môn, tổ chức bộ máy phù hợp và chủ động trong xử lý công việc. Kết quả không chỉ được đánh giá qua số lượng thủ tục được phân cấp hay thời gian giải quyết hồ sơ được rút ngắn, mà còn qua chất lượng phục vụ và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
Trong quá trình thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền thủ tục hành chính vì thế không đơn thuần là giải pháp kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy. Quan trọng hơn, đây là sự chuyển biến trong tư duy quản trị, từ quản lý sang phục vụ, từ điều hành vi mô sang kiến tạo phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.
Đến tháng 3/2026, Hà Nội đã ủy quyền 636 TTHC với 11 hình thức gồm:
(1) Từ Chủ tịch UBND thành phố về giám đốc sở 141 TTHC;
(2) Từ Chủ tịch UBND thành phố về sở 27 TTHC;
(3) Từ UBND thành phố về giám đốc sở 10 TTHC;
(4) Từ UBND thành phố về sở 353 TTHC;
(5) Từ UBND thành phố về UBND xã, phường 3 TTHC;
(6) Từ UBND thành phố về sở và UBND xã, phường 14 TTHC;
(7) Từ sở về đơn vị thuộc sở 19 TTHC;
(8) Từ sở về trưởng phòng chuyên môn thuộc sở 13 TTHC;
(9) Từ sở ủy quyền về đơn vị chuyên môn và UBND xã, phường 2 TTHC;
(10) Từ sở ủy quyền về UBND xã, phường 52 TTHC;
(11) Từ sở ủy quyền về đơn vị khác 2 TTHC.
