Thực phẩm lên men vốn có lịch sử hàng nghìn năm, được sử dụng để bảo quản thức ăn trước khi công nghệ làm lạnh ra đời. Một số sản phẩm phổ biến gồm sữa chua, kim chi, dưa cải muối và tempeh (đậu tương lên men)...
Theo các chuyên gia, quá trình lên men giúp các vi sinh vật tự nhiên phân giải thực phẩm, tạo ra các hợp chất có thể hỗ trợ tiêu hóa và góp phần duy trì sự cân bằng của hệ vi sinh đường ruột. Vì vậy, các chuyên gia dinh dưỡng và bác sĩ cho rằng thực phẩm lên men là lựa chọn bổ sung có lợi cho chế độ ăn của đa số người tiêu dùng. Các hướng dẫn dinh dưỡng mới nhất của Mỹ khuyến khích bổ sung nhiều thực phẩm lên men hơn trong khẩu phần ăn. Tiến sĩ Lisa Ganjhu, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa tại Trung tâm Y tế Langone thuộc Đại học New York (Mỹ) cho biết giới khoa học đã nghiên cứu thực phẩm lên men từ lâu và phát hiện ra rằng loại thực phẩm này thực sự giúp ích cho sức khỏe đường ruột.
Mặc dù vậy, giới chuyên gia khuyến cáo cần thận trọng với các sản phẩm sản xuất hàng loạt, quy mô lớn và được quảng bá quá mức. Bên cạnh đó, một số chuyên gia cho rằng không phải cứ là thực phẩm lên men thì đều tốt cho sức khỏe, chẳng hạn như bia và rượu cũng là sản phẩm lên men nhưng không chứa các lợi khuẩn có lợi.
Bà Barbara Olendzki, Giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng ứng thuộc Trường Y khoa UMass Chan của Đại học Massachusetts (Mỹ), khuyến cáo người tiêu dùng nên ưu tiên thực phẩm lên men nguyên bản, ít qua chế biến, có ghi rõ chứa “vi khuẩn sống” như củ cải đường, đậu xanh lên men, đồng thời bổ sung các thực phẩm như sữa chua, kim chi, dưa cải muối và tempeh.
Các chuyên gia cũng cảnh báo người tiêu dùng không nên tin vào những quảng cáo thổi phồng về các sản phẩm như nước giải khát, chocolate hoặc thực phẩm chế biến sẵn được tiếp thị là chứa lợi khuẩn. Theo bà Dalia Perelman (Đại học Stanford, Mỹ), nhiều nhà sản xuất đang tận dụng xu hướng quan tâm đến sức khỏe hệ tiêu hóa để quảng bá sản phẩm của mình, song người tiêu dùng cần thận trọng khi khái niệm "tốt cho đường ruột" trên bao bì sản phẩm lại không phải là một thuật ngữ y khoa chính thức.
Tiến sĩ Lisa Ganjhu tiếp tục cho rằng người tiêu dùng cần hạn chế các sản phẩm nhiều đường vì đường có thể thúc đẩy sự phát triển của các vi khuẩn có hại. Theo bà, lựa chọn tốt nhất là sữa chua tự nhiên được lên men từ sữa với các chủng vi khuẩn nuôi cấy, ít bổ sung các thành phần khác.
Bên cạnh đó, các chuyên gia khuyến nghị những người có hệ miễn dịch suy yếu, mắc bệnh đường ruột hoặc gặp tình trạng đầy hơi, khó chịu khi mới bổ sung thực phẩm lên men nên tham khảo ý kiến chuyên gia y tế.
Theo các nhà nghiên cứu, không có một loại thực phẩm lên men nào được chứng minh là tốt nhất cho tất cả mọi người. Cách tiếp cận phù hợp là sử dụng đa dạng các loại thực phẩm lên men với lượng vừa phải, kết hợp chế độ ăn giàu chất xơ và cân bằng dinh dưỡng để hỗ trợ sức khỏe đường ruột.
