Bước chuyển quan trọng trong tư duy lãnh đạo của Đảng

Công tác chính trị, tư tưởng cũng vậy. Khi thực tiễn vận động nhanh, yêu cầu cao thì cách làm cũ không đủ đáp ứng. Việc Ban Chấp hành Trung ương Đảng ban hành Quy định số 19-QĐ/TW về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng vì thế không chỉ là bổ sung quy định, mà là bước chuyển quan trọng trong tư duy lãnh đạo của Đảng ta, đặt lại tầm công tác này để góp phần củng cố niềm tin, giữ vững sự thống nhất và sức mạnh của Đảng.

Trong suốt 96 năm lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn nhất quán quan điểm: công tác chính trị, tư tưởng là nền tảng, là gốc rễ của mọi thắng lợi. Không có nền tảng ấy, Đảng ta không thể vững. Không có sự thống nhất về nhận thức, ý chí và hành động thì mọi chủ trương đều khó đi vào cuộc sống. Điều đó không chỉ là lý luận, mà đã được kiểm chứng bằng thực tiễn lịch sử. Hiện nay, Đảng ta đã tiếp tục nâng tầm chân lý ấy thành một hệ thống quy định chặt chẽ, toàn diện, có thể đo lường, kiểm soát và gắn với trách nhiệm cụ thể. Quy định số 19-QĐ/TW vì thế mang ý nghĩa đặc biệt là lần đầu tiên công tác chính trị, tư tưởng được đặt trong một hệ thống quản trị, có mục tiêu, tiêu chí, được lượng hóa, đo lường, có kiểm soát và chuyển mạnh từ "định hướng" sang "quy định bắt buộc", từ "khuyến khích" sang "ràng buộc trách nhiệm".

Việc chuyển đổi từ "khuyến khích" sang "bắt buộc", từ định tính sang "định lượng" cụ thể, rõ ràng, nghĩa là công tác chính trị, tư tưởng không còn là việc làm tùy mức độ quan tâm của từng nơi, từng lúc mà trở thành nhiệm vụ bắt buộc đối với mọi tổ chức đảng, mọi cán bộ, đảng viên, không có ngoại lệ. Điểm mới này là một bước tiến quan trọng, khắc phục tình trạng có nơi làm tốt, có nơi làm qua loa, hình thức. Quan trọng hơn, Quy định đặt ra yêu cầu phải trả lời được "làm đến đâu", "hiệu quả thế nào". Lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị và mức độ hài lòng của nhân dân làm thước đo. Cách tiếp cận này giản dị nhưng rất căn bản, việc gì không đo được thì khó kiểm soát; đánh giá không thực chất thì khó có chuyển biến thực chất.

Một điểm đổi mới khác là Quy định nhấn mạnh tính hệ thống, liên thông của công tác chính trị, tư tưởng với toàn bộ công tác xây dựng Đảng, không tồn tại độc lập mà phải đi trước một bước, thấm sâu và dẫn dắt các mặt công tác khác. Trước đây, có lúc công tác tư tưởng bị xem như một mảng riêng, thiên về tuyên truyền. Nay, Quy định đã đặt lại đúng vị trí của công tác tư tưởng. Công tác này cũng không còn dừng ở tuyên truyền một chiều, mà chuyển sang quản trị, dẫn dắt và định hình nhận thức, nhất là trong môi trường số. Khi thông tin lan nhanh, đa chiều, nếu chậm một bước là bị động. Vì vậy, Quy định nhấn mạnh chuyển từ "phản ứng" sang "chủ động dự báo - dẫn dắt - kiểm soát". Đây là yêu cầu mới và cũng là đòi hỏi tất yếu của thực tiễn.

Cùng với đó là việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, xây dựng hệ thống dữ liệu để nắm bắt, phân tích, dự báo tình hình tư tưởng, dư luận xã hội. Công tác tư tưởng không thể làm theo kinh nghiệm cảm tính, mà phải dựa trên dữ liệu, trên phân tích khoa học. Đây là bước tiến quan trọng, giúp nâng cao tính chủ động và hiệu quả.

Một điểm rất rõ trong Quy định số 19-QĐ/TW là đề cao trách nhiệm, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu. Nếu trước đây trách nhiệm đôi khi còn chung chung, thì nay được xác định cụ thể: người đứng đầu phải trực tiếp làm, trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm đến cùng. Quyền hạn đến đâu, trách nhiệm đến đó, không có "vùng an toàn" cho người đứng đầu nếu như buông lỏng lãnh đạo. Cách đặt vấn đề thẳng thắn, rõ ràng này chính là để khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy.

Không chỉ người đứng đầu, mỗi cán bộ, đảng viên cũng được xác định rõ vai trò, không chỉ là đối tượng của công tác tư tưởng, mà là chủ thể trực tiếp, là "chiến sĩ tiên phong trên mặt trận tư tưởng". Mỗi người phải chủ động học tập, nghiên cứu, lan tỏa điều tốt, đấu tranh với cái sai, không lan truyền thông tin xấu độc. Khi mỗi đảng viên làm tốt phần việc của mình, công tác tư tưởng sẽ không còn là việc của riêng ai.

Quy định cũng đặt ra yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa "xây" và "chống", trong đó "xây" là cơ bản, lâu dài, "chống" là cấp bách, thường xuyên. Xây dựng niềm tin, củng cố nền tảng tư tưởng phải đi đôi với đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái. Nếu chỉ "xây" mà không "chống" thì dễ bị xuyên tạc, còn nếu chỉ "chống" mà không "xây" thì thiếu nền tảng. Đây là cách nhìn rất cân bằng, thực tế.

Một nguyên tắc xuyên suốt rất đáng chú ý trong Quy định là làm tốt phải được ghi nhận, vi phạm phải bị xử lý, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Kết quả công tác chính trị, tư tưởng phải trở thành tiêu chí quan trọng trong đánh giá cán bộ và tổ chức đảng. Nếu thực hiện đúng như vậy thì công tác tư tưởng không còn là việc "nói cho hay", mà trở thành việc "làm cho thật".

Từ những điểm mới đó có thể thấy, Quy định số 19-QĐ/TW không chỉ nhằm khắc phục những hạn chế đã được chỉ ra như học tập nghị quyết còn hình thức, nắm bắt tình hình tư tưởng chưa kịp thời, đấu tranh còn bị động… mà còn hướng tới xây dựng một nền công tác chính trị, tư tưởng hiện đại, khoa học, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu mới.

Nhưng điều quyết định vẫn là khâu tổ chức thực hiện. Quy định đã rõ, vấn đề là làm đến đâu. Tinh thần được nhấn mạnh là phải khẩn trương, quyết liệt, thực chất; chuyển từ "học nghị quyết" sang "làm theo nghị quyết"; "hiểu sâu - làm đúng - làm đến cùng - làm có kết quả". Đây không phải là khẩu hiệu, mà là yêu cầu cụ thể đối với từng tổ chức, từng cán bộ, đảng viên.

Công tác chính trị, tư tưởng là công việc với con người, vì con người. Làm tốt công tác này là củng cố niềm tin, tạo đồng thuận, khơi dậy khát vọng phát triển. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều mục tiêu lớn, hướng tới những đích gần, tầm xa, tới hoài bão một Việt Nam sánh vai với các quốc gia hùng cường vào năm 2045 thì càng cần một nền tảng tư tưởng vững chắc để quy tụ sức mạnh.

Quy định số 19-QĐ/TW nếu được thực hiện nghiêm túc, đồng bộ, chắc chắn sẽ tạo chuyển biến rõ nét. Khi công tác chính trị, tư tưởng thực sự trở thành nền tảng tinh thần, là động lực phát triển, là nét văn hóa trong lãnh đạo của Đảng, thì mỗi tổ chức đảng sẽ vững từ gốc, mỗi cán bộ, đảng viên sẽ vững từ tâm.

Giữ được gốc, cây mới bền. Giữ được lòng, việc mới thành. Đổi mới công tác chính trị, tư tưởng, suy cho cùng, chính là để giữ vững điều đó.