Theo truyền thông châu Âu ngày 23/9, nhóm nghiên cứu do ông Vincent Berthier, trưởng bộ phận công nghệ của RSF, phụ trách đã thử nghiệm 6 chatbot. Họ yêu cầu các công cụ này tìm tin từ RIA Novosti, RT cùng các phiên bản tiếng nước ngoài, Rossiya RTR, Rossiya 24, Sputnik và Strategic Culture Foundation. Khi không thể truy cập trực tiếp, nhóm tiếp tục yêu cầu chatbot tìm nội dung qua kênh Telegram hoặc các trang đăng lại.
Kết quả, ChatGPT, Claude và Grok tạo ra các bản tổng hợp tin quốc tế dựa trên những nguồn này, kèm tiêu đề, liên kết và trích dẫn. Một số chatbot còn bắt gặp trang thông báo rõ rằng cơ quan truyền thông liên quan đang chịu lệnh trừng phạt của EU, nhưng vẫn tiếp tục tìm kiếm. Theo ông Berthier, thông tin cảnh báo đôi khi không xuất hiện trong câu trả lời cuối cùng, dù một số trường hợp chatbot có lưu ý với người dùng.
Vibe, công cụ của hãng Mistral trước đây có tên Le Chat, không truy cập được một số trang trong danh sách nhưng tìm nguồn thay thế theo yêu cầu. Với Sputnik, chatbot này lấy được nội dung từ mạng xã hội VKontakte. Công cụ cũng tìm thấy một ứng dụng liên kết với Telegram đăng lại nội dung RT và các nền tảng tự động tổng hợp tin báo chí.
Gemini cung cấp nội dung từ các nguồn bị hạn chế trong 2 trên 10 câu hỏi mà RSF đưa ra và từ chối ở các lần còn lại. Meta AI từ chối trong toàn bộ thử nghiệm, mỗi lần đều giải thích rằng lệnh trừng phạt của EU không cho phép cung cấp nội dung từ các nguồn này.
EU đã áp đặt lệnh cấm đối với RT và Sputnik từ ngày 2/3/2022, với mục tiêu ngăn nội dung tuyên truyền cho Nga. Tuy nhiên, theo truyền thông châu Âu, việc triển khai lệnh cấm giữa các nước thành viên chưa thống nhất. Đức chặn trang rt.com nhưng không chặn phiên bản tiếng Đức của trang này, còn Áo không áp dụng biện pháp hạn chế. Khi không có danh sách tên miền chính thức cần chặn, mỗi đơn vị tự xác định phạm vi thực hiện.
Ngày 2/7/2026, Tòa án Công lý Liên minh châu Âu làm rõ rằng lệnh cấm không chỉ áp dụng với hoạt động phát sóng trực tiếp của RT mà còn với các trang bên thứ ba đăng lại nội dung của hãng. Ủy ban châu Âu cũng cho biết quy định trừng phạt bao gồm những trường hợp đơn vị vận hành tạo điều kiện hoặc góp phần vào việc phát nội dung bị cấm. Việc thực thi thuộc trách nhiệm của các nước thành viên.
RSF đã gửi đơn tới các cơ quan có thẩm quyền, đề nghị xem xét những trường hợp mà tổ chức này cho là vi phạm và xác định bước xử lý tiếp theo. Tổ chức cũng chuyển kết quả nghiên cứu cho Ủy ban châu Âu. Người phát ngôn ủy ban Tom Renier cho biết cơ quan này đã yêu cầu một số công ty cung cấp thông tin để kiểm tra việc tuân thủ Đạo luật AI của EU.
RSF cho rằng quy định AI của EU chưa xếp chatbot cung cấp thông tin vào diện rủi ro cao và đề nghị xem các công cụ này là kênh phân phối thông tin khi áp dụng lệnh trừng phạt.
