Theo phóng viên TTXVN tại Jakarta, Giáo sư Jolyon Troscianko thuộc Đại học Exeter (Anh) - trưởng nhóm nghiên cứu, cho biết cánh bướm liên tục khép, mở và chuyển động theo quỹ đạo gần giống hình số 8. Khi kết hợp với các đường sọc tương phản, chuyển động này có thể khiến mắt kẻ săn mồi nhận biết sai hướng bay thực tế. Hiệu ứng gây nhiễu có thể tạo ra khoảng thời gian ngắn, nhưng quan trọng để giúp loài bướm tránh được cuộc tấn công.
Hiện tượng này được giới khoa học gọi là “motion dazzle”, tức là hiệu ứng gây nhiễu nhận thức chuyển động. Giả thuyết về khả năng các hoa văn tương phản tạo ra hiệu ứng này từng được nghiên cứu ở nhiều loài động vật như ngựa vằn, rắn và thằn lằn, song kết quả chưa thống nhất. Theo nhóm nghiên cứu, một hạn chế của các nghiên cứu trước là chưa xem xét đầy đủ chuyển động phức tạp của các bộ phận cơ thể khi con vật di chuyển.
Để kiểm chứng giả thuyết trên, nhóm nghiên cứu kết hợp quay phim bướm bằng camera tốc độ cao, mô hình máy tính, mô phỏng tiến hóa và thử nghiệm trên màn hình cảm ứng. Kết quả cho thấy các đường sọc đặc biệt hiệu quả trong việc gây nhiễu cho những cơ chế thị giác chuyên nhận diện chuyển động.
Trong khoảng 3.000 thử nghiệm với 100 tình nguyện viên, những người tham gia được yêu cầu “bắt” bướm mô phỏng bằng cách chạm vào màn hình. Với những con bướm được dự đoán tạo hiệu ứng gây nhiễu mạnh hơn, người tham gia có xu hướng chạm vào vị trí phía sau con bướm, cho thấy hoa văn có thể làm sai lệch nhận thức về vị trí của con mồi.
Tuy nhiên, không phải loài bướm nào cũng sử dụng chiến lược này. Những loài có hiệu ứng gây nhiễu yếu hơn, thường mang màu nâu hoặc đỏ, có thể dựa nhiều hơn vào ngụy trang hoặc màu sắc cảnh báo để tránh kẻ săn mồi.
Nghiên cứu hiện tập trung vào khả năng thị giác của chim. Các nhà khoa học cho rằng hiệu ứng tương tự có thể xuất hiện khi bướm đối mặt với một số côn trùng săn mồi như chuồn chuồn hoặc ruồi ăn thịt, nhưng có thể kém hiệu quả hơn do các loài này phản ứng với chuyển động nhanh hơn chim.
Theo nhóm nghiên cứu, các mô hình về thị giác chuyển động được phát triển trong nghiên cứu trên cũng có thể ứng dụng trong mô phỏng chuyển động, thiết kế môi trường và nghiên cứu an toàn giao thông, đặc biệt là trong việc hạn chế những hoa văn hoặc chuyển động có khả năng gây nhầm lẫn cho con người.
