Trong một bài đăng trên nền tảng mạng xã hội X vào sáng 2/10, theo giờ Việt Nam, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố rằng: “Iran đã KHÔNG đưa bất kỳ lượng dầu thô nào lên các tàu chở dầu trong tháng 9”.
Theo ông Bessent, chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang cắt đứt nguồn thu quan trọng nhất của chính quyền Iran và Chiến dịch Kẻ bị ruồng bỏ về kinh tế đang cắt đứt những huyết mạch kinh tế vốn cho phép Tehran tài trợ cho chương trình nghị sự mà Bộ trưởng Tài chính Mỹ gọi là “khủng bố” của Iran.
Trước đó, phát biểu tại một sự kiện kỷ niệm Tháng Di sản Người Mỹ gốc Hispanic vào hôm 30/9, khi đề cập đến nền kinh tế Iran, Tổng thống Trump cho rằng Mỹ “đang đối đầu với một quốc gia gần như đã bị tàn phá - nền kinh tế của họ không ổn, lạm phát ở mức hơn 300%”.
Đối với đồng nội tệ của Iran, ngày 29/9, theo hãng thông tấn AP của Mỹ, các nhà giao dịch tại Tehran đã đổi hơn 2,5 triệu rial lấy 1 USD, đưa đồng tiền Iran xuống mức thấp kỷ lục mới. Mức này thấp hơn đáng kể so với kỷ lục 2,2 triệu rial/USD được thiết lập ngày 2/9, cao hơn gấp đôi so với mức khoảng 1 triệu rial/USD của một năm trước.
Ngày 24/8, Bộ Tài chính Mỹ phát động “Chiến dịch kẻ vị ruồng bỏ về kinh tế” nhằm siết nguồn thu và kết nối tài chính của Iran, đặt Tehran trước lựa chọn giữa tiếp tục bị cô lập hoặc thay đổi chính sách để trở lại nền kinh tế toàn cầu.
Washington không chỉ nhắm vào các thực thể Iran mà còn gia tăng sức ép với bên thứ ba tiếp tục giao dịch với Tehran.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cảnh báo các nước phải cắt giảm quan hệ kinh tế với Iran nếu không muốn đối mặt trừng phạt của Mỹ, trong đó có nguy cơ bị hạn chế tiếp cận hệ thống tài chính bằng đồng USD.
Cùng ngày, Bộ Tài chính Mỹ mở rộng phạm vi hoạt động có thể khiến cá nhân, tổ chức nước ngoài đối mặt trừng phạt thứ cấp trong năm lĩnh vực gồm tài sản số, công nghệ, vàng, hàng không và vận tải biển.
Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài Mỹ cũng đưa gần 60 cá nhân, thực thể và tàu thuyền vào danh sách trừng phạt do liên quan đến mạng lưới mua sắm phục vụ chương trình hạt nhân, tên lửa, hoạt động mạng và nguồn thu dầu mỏ của Iran.
Mục tiêu là buộc ngân hàng, doanh nghiệp vận tải, nhà nhập khẩu dầu và trung gian tài chính phải lựa chọn giữa làm ăn với Iran và tiếp cận đồng USD cùng hệ thống tài chính Mỹ.
Về phía Iran, người phát ngôn Bộ Ngoại giao nước này, ông Esmail Baghaei tuyên bố Tehran đang kết hợp nhiều chiến thuật để đối phó sức ép của Washington.
Trong khi đó, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, ông Mohsen Rezaei cảnh báo “nếu cuộc chiến kinh tế tiếp diễn, sẽ không có một giọt dầu nào được xuất khẩu, dù qua eo biển Hormuz hay bất kỳ nơi nào khác ở Vịnh Ba Tư”.
Ngoài ra, theo nhiều chuyên gia với kinh nghiệm nhiều năm thích nghi với trừng phạt, Iran có thể duy trì khả năng chống chịu kinh tế thông qua giảm dần những “điểm nghẽn” mà Mỹ có thể khai thác.
Ví dụ Iran có thể khiến việc cô lập nước này trở nên khó khăn hơn bằng cách mở rộng các tuyến thương mại đường bộ, sử dụng đồng nội tệ trong thanh toán, tăng cường quan hệ kinh tế với Trung Quốc và Liên bang Nga.
Iran cũng có thể đẩy mạnh giảm bớt những điểm dễ bị tổn thương, chẳng hạn như sự phụ thuộc vào các kênh tài chính của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Vì vậy, hiệu quả của chiến dịch cô lập kinh tế Iran còn phụ thuộc vào việc Mỹ có sẵn sàng áp dụng biện pháp mạnh với các đối tác của Tehran hay không.
