Theo thông tin được công bố ngày 28/10, Ủy ban Bầu cử Trung ương Israel (CEC) dự báo khối của Thủ tướng Benjamin Netanyahu giành 53 ghế trong Quốc hội khóa 26, trong khi khối đối lập có 48 ghế. Cả hai đều chưa đạt ngưỡng đa số tuyệt đối 61 ghế.
Trong khối cầm quyền, theo báo The Jerusalem Post, Likud của ông Netanyahu dự kiến tiếp tục là đảng lớn nhất với 26 ghế. Các đảng United Torah Judaism, Shas và Otzma Yehudit mỗi đảng được dự báo có 7 ghế, còn Religious Zionist có 6 ghế.
Ở phía đối lập, Yashar của ông Gadi Eisenkot dự kiến giành 21 ghế; B’Yachad do các ông Naftali Bennett và Yair Lapid lãnh đạo có 12 ghế; đảng Dân chủ của ông Yair Golan có 8 ghế; Yisrael Beytenu của ông Avigdor Liberman có 7 ghế.
Đáng chú ý, các đảng Arab được dự báo giành tổng cộng 19 ghế, gồm 12 ghế của Danh sách chung và 7 ghế của Ra’am, khiến vai trò của những lực lượng này trong đàm phán thành lập chính phủ trở nên quan trọng.
Tổng thống kêu gọi để ngỏ khả năng hợp tác
Sau cuộc bỏ phiếu hôm 27/10, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi các lãnh đạo chính trị tiếp cận đàm phán liên minh với tinh thần cởi mở, nhấn mạnh Israel cần làm mọi điều có thể để tránh một vòng bầu cử khác.
Đề cập các cuộc tham vấn dự kiến tại Phủ Tổng thống, ông nói: “Có một điều cần phải hiểu, và tôi đã nói điều này ngay cả trước cuộc bầu cử: Chúng ta phải làm mọi điều có thể, nhất là sau ngày hôm qua, để tránh một vòng bầu cử khác. Vì vậy, tôi mong tất cả những người đến đây đều có tinh thần cởi mở”.
Tuy nhiên, triển vọng thành lập chính phủ đoàn kết giữa ông Netanyahu và ông Eisenkot vẫn gặp trở ngại. Ông Eisenkot đã bác bỏ việc phục vụ dưới quyền ông Netanyahu, kể cả trong một chính phủ luân phiên. Những lãnh đạo đối lập khác cũng loại trừ khả năng tham gia liên minh do Thủ tướng đương nhiệm dẫn dắt.
Phương án chính phủ thiểu số cũng được đặt ra, nhưng sự phản đối trong nội bộ phe đối lập đối với việc dựa vào các đảng Arab khiến lựa chọn này thêm phức tạp.
Các đảng Arab chìa tay với phe đối lập
Chủ tịch đảng Dân chủ Yair Golan kêu gọi hợp tác với các đảng Arab để thành lập chính phủ mới.
Ông nói: “Chúng ta có đa số. Chúng ta có trách nhiệm. Và chúng ta có cơ hội thành lập một chính phủ thay đổi với sự hợp tác của các công dân Arab tại Israel. Một chính phủ phục vụ tất cả công dân Israel”.
Chủ tịch Danh sách chung Yousef Jabareen cho biết đảng của ông sẵn sàng “mở đường cho việc thay thế chính phủ Netanyahu”, nhấn mạnh thay đổi phải dựa trên quan hệ đối tác thực sự và bình đẳng giữa người Do Thái và người Arab.
Nghị sĩ Ahmad Tibi, người đứng đầu nhóm nghị sĩ Danh sách chung, cũng ngỏ ý hợp tác. Ông nói: “Khối đối lập có thể thành lập chính phủ nếu có đủ can đảm. Chúng tôi đang chìa tay và sẵn sàng giúp đỡ”.
Tiền lệ tháo gỡ bế tắc bằng chính phủ đoàn kết
Các tổng thống Israel từng sử dụng vị thế của mình để thúc đẩy thỏa hiệp. Năm 2019, Tổng thống Reuven Rivlin vận động các ông Netanyahu và Benny Gantz thành lập chính phủ đoàn kết, đề xuất chia sẻ quyền lực ngang bằng cùng những điều chỉnh về cơ chế quyền thủ tướng.
Năm 1984, cố Tổng thống Chaim Herzog, cha của Tổng thống Isaac Herzog, cũng thúc đẩy hợp tác giữa liên minh Alignment và Likud. Ông từng viết: “Tôi phải cố gắng tập hợp các lực lượng khác nhau, thay vì để diễn biến tình hình dẫn đến một sự chia rẽ nguy hiểm”.
Sau những nỗ lực tháo gỡ bế tắc, chính phủ đoàn kết của các ông Shimon Peres và Yitzhak Shamir ra đời, dựa trên thỏa thuận luân phiên nắm quyền.
Hiện nay, Tổng lãnh sự Israel tại New York, thành viên Likud Ofir Akunis, cũng kêu gọi một “chính phủ đoàn kết dân tộc rộng rãi”. Ông viết trên nền tảng mạng xã hội X rằng: “Tôi đã nói điều này trước cuộc bầu cử và giờ tôi tiếp tục khẳng định. Sự đoàn kết của chúng ta là điều quan trọng nhất lúc này”.
