Cử tri Mỹ ngày 3/11 bắt đầu đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, nơi quyền kiểm soát Thượng viện và Hạ viện đều đang được đặt lên bàn cân. Kết quả được xem là thước đo mức độ tín nhiệm đối với nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của Donald Trump, đồng thời quyết định khả năng Quốc hội giám sát và kiềm chế quyền lực hành pháp.
Đảng Dân chủ hy vọng tận dụng tỷ lệ ủng hộ suy giảm của ông Trump để tạo nên làn sóng phản đối, qua đó giành lại cả hai viện Quốc hội. Trong khi đó, Tổng thống Mỹ đã tổ chức hàng chục cuộc vận động trên khắp cả nước, kêu gọi lực lượng ủng hộ phong trào Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA) bỏ phiếu cho các ứng viên Cộng hòa như thể tên ông cũng xuất hiện trên lá phiếu.
Theo thông lệ, đảng của tổng thống đương nhiệm thường mất ghế tại Quốc hội trong các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Các cuộc khảo sát gần đây ghi nhận tỷ lệ ủng hộ ông Trump chỉ còn khoảng 33-37%, tạo cơ hội để phe Dân chủ khai thác sự bất mãn của cử tri.
Đảng Dân chủ đặt mục tiêu giành lại Quốc hội
Các cuộc thăm dò cho thấy đảng Dân chủ có vị thế thuận lợi trong cuộc đua giành Hạ viện, nhưng việc kiểm soát Thượng viện khó khăn hơn. Đảng này đang tập trung cạnh tranh tại nhiều bang do phe Cộng hòa nắm giữ, gồm Ohio, Texas và Maine.
Khảo sát do tờ New York Times và Đại học Siena công bố ngày 1/11 cho thấy các ứng viên Dân chủ dẫn trước tại 5 trong 7 cuộc đua Thượng viện quan trọng. Đáng chú ý, lợi thế xuất hiện tại Texas và Kansas, hai bang lâu nay ít ủng hộ ứng viên Dân chủ. Lần gần nhất đảng này giành chiến thắng trong cuộc đua Thượng viện tại Texas là năm 1988, còn tại Kansas là năm 1932.
Tuy nhiên, chiến dịch của phe Dân chủ cũng xuất hiện những bất đồng vào giai đoạn nước rút. Tại Michigan, nghị sĩ Haley Stevens ngày 1/11 bất ngờ tuyên bố ủng hộ Mike Rogers, ứng viên Cộng hòa, sau khi thất bại trước ông Abdul El-Sayed trong cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Dân chủ.
Quyết định này vấp phải sự chỉ trích từ nhiều thành viên cùng đảng. Trước đó, ông Stevens và chiến dịch của ông El-Sayed xảy ra mâu thuẫn liên quan đến một quảng cáo tranh cử quy trách nhiệm cho sự hỗ trợ của Mỹ dành cho Israel đối với tình trạng chi phí sinh hoạt tăng cao.
Lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện Chuck Schumer gọi động thái của Stevens là sự phản bội đáng lên án. Trong cuộc vận động tại Michigan ngày 2/11, ông El-Sayed cũng tiếp tục chỉ trích những vấn đề kinh tế mà người dân đang phải đối mặt.
"Cho dù họ đang cố đánh lạc hướng các bạn bằng điều gì, đó cũng là vì họ đang tìm cách móc túi các bạn", ông El-Sayed nói trước hàng trăm người ủng hộ.
Tại Alaska, chiến dịch của ứng viên Dân chủ Mary Peltola cũng vướng tranh cãi sau thông tin bị nghi tìm cách đưa một ứng viên có tên gần giống đối thủ Cộng hòa Dan Sullivan vào cuộc đua nhằm gây nhầm lẫn cho cử tri. Bà Peltola phủ nhận biết về kế hoạch này. Một vụ kiện của Bộ Tư pháp Mỹ liên quan đến nguy cơ nhầm lẫn tên ứng viên trên lá phiếu sau đó đã bị thẩm phán bác bỏ.
Kinh tế và chiến tranh Iran chi phối lá phiếu
Chi phí sinh hoạt, lạm phát và những cáo buộc tham nhũng trở thành trọng tâm trong thông điệp tranh cử của đảng Dân chủ. Phe này cho rằng chính quyền ông Trump chưa thực hiện được cam kết cải thiện đời sống người dân, trong khi các quyết sách đối ngoại tiếp tục tạo thêm áp lực kinh tế.
Khảo sát gần đây do Tổ chức thăm dò dư luận Harris thực hiện cho tờ The Guardian cho thấy 76% người được hỏi tin rằng các quan chức dân cử quan tâm đến việc làm giàu cho bản thân hơn là cải thiện nền kinh tế cho người dân bình thường.
Trong khi đó, các thông tin công bố với Văn phòng Đạo đức Chính phủ Mỹ cho thấy ông Trump đã thu về khoảng 2,2 tỷ USD kể từ khi trở lại Nhà Trắng, bao gồm doanh thu bản quyền từ đồng tiền mã hóa mang thương hiệu cá nhân.
Cuộc chiến với Iran, do Mỹ và Israel phát động từ tháng 2/2026, cũng trở thành vấn đề gây sức ép đối với chính quyền. Xung đột đẩy giá dầu thế giới tăng, khiến chi phí nhiên liệu của người dân Mỹ leo thang. Giá dầu diesel cao hơn còn tác động đến vận tải, chuỗi cung ứng và hoạt động sản xuất nông nghiệp, làm gia tăng nguy cơ lạm phát.
Đây là vấn đề đáng chú ý bởi trong chiến dịch tranh cử năm 2024, ông Trump từng cam kết giảm chi phí sinh hoạt cho người dân.
Lo ngại tranh cãi về tính minh bạch bầu cử
Bên cạnh cuộc cạnh tranh quyền lực, cuộc bầu cử còn diễn ra trong bối cảnh xuất hiện lo ngại về việc ông Trump có chấp nhận kết quả nếu đảng Cộng hòa thất bại hay không.
Bộ Tư pháp Mỹ, dưới sự lãnh đạo của Tổng chưởng lý Todd Blanche, đang theo đuổi nhiều vụ việc liên quan đến quy trình bầu cử. Các đối thủ của ông Trump cho rằng những động thái này có thể làm suy giảm niềm tin vào tính minh bạch của cuộc bỏ phiếu, trong đó có các cáo buộc chưa được chứng minh về tình trạng người không mang quốc tịch Mỹ tham gia bầu cử trên diện rộng.
Bộ Tư pháp Mỹ dự kiến triển khai khoảng 1.000 giám sát viên tại các điểm bỏ phiếu trên toàn quốc, số lượng được cho là cao kỷ lục. Tuy nhiên, kế hoạch này vấp phải chỉ trích khi một số ý kiến lo ngại sự hiện diện của lực lượng giám sát có thể gây áp lực và khiến cử tri e ngại.
Kết quả bầu cử sẽ quyết định đảng nào kiểm soát Quốc hội trong hai năm tới, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thực thi các chính sách của ông Trump trong phần còn lại của nhiệm kỳ. Đây cũng là phép thử quan trọng đối với mức độ ủng hộ của cử tri Mỹ dành cho tổng thống giữa những bất đồng sâu sắc về kinh tế, nhập cư và chính sách đối ngoại.
