Hội thảo do Ban Tuyên giáo Trung ương, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Thành ủy Hà Nội và Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp tổ chức, nhân kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026).
Các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Đoàn Minh Huấn; Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng dự hội thảo. Cùng dự có các đồng chí nguyên Ủy viên Bộ Chính trị; Ủy viên Trung ương Đảng; Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng; lãnh đạo các ban, bộ, ngành, cơ quan Trung ương và địa phương.
Phát biểu khai mạc, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng nhấn mạnh, sự ra đời của Quốc Tử Giám năm 1076 dưới triều vua Lý Nhân Tông đánh dấu bước phát triển quan trọng trong lịch sử giáo dục và văn hóa dân tộc, thể hiện tầm nhìn của nhà nước Đại Việt trong việc xây dựng thiết chế giáo dục cấp quốc gia, coi trọng đào tạo nhân tài, bồi dưỡng đội ngũ trí thức phục vụ đất nước.
Trải qua các thời kỳ lịch sử, Quốc Tử Giám trở thành biểu tượng tiêu biểu của truyền thống hiếu học, tinh thần tôn sư trọng đạo và ý thức coi trọng hiền tài của dân tộc Việt Nam; đồng thời là một trung tâm kết tinh, lan tỏa những giá trị của đạo học trong tiến trình hình thành và phát triển Quốc học Việt Nam.
Theo Bí thư Thành Ủy Hà Nội, đằng sau sự hình thành, phát triển của Quốc Tử Giám là một tư tưởng có giá trị sâu sắc: muốn đất nước hưng thịnh phải chăm lo sự học, vun đắp đạo lý và trọng dụng người tài. Điều làm nên sức sống lâu bền của di sản Quốc Tử Giám chính là sự gắn bó giữa tri thức, đạo lý và trách nhiệm. Cha ông ta trân trọng người tài, đồng thời đề cao nhân cách và sự cống hiến của người có học.
Tư tưởng ấy đến hôm nay vẫn còn nguyên giá trị, nhất là trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức phát triển của mỗi quốc gia. Tri thức, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực sáng tạo đã trở thành những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh, vị thế và tương lai của đất nước. Vì vậy, truyền thống đạo học và tinh thần trọng dụng hiền tài không chỉ cần được bảo tồn mà còn phải được chuyển hóa thành động lực phát triển…
Với vị thế là Thủ đô, trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, đồng thời là nơi hội tụ và kết tinh những giá trị tiêu biểu của văn hiến Việt Nam, Hà Nội có trách nhiệm đặc biệt trong việc bảo tồn, phát huy di sản Quốc Tử Giám và tiếp nối truyền thống đạo học của dân tộc.
Ông Trần Đức Thắng khẳng định: Giữ gìn di sản là trách nhiệm với quá khứ, nhưng làm cho những giá trị của di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống, trong sự học và khát vọng vươn lên của các thế hệ hôm nay, nhất là thế hệ trẻ, chính là trách nhiệm với hiện tại và tương lai. Việc phát huy di sản vì thế không chỉ dừng lại ở bảo tồn một di tích lịch sử mà cần được thể hiện trong tư duy phát triển, chính sách giáo dục, phát triển khoa học, trọng dụng nhân tài và xây dựng môi trường văn hóa của Thủ đô.
Phát biểu đề dẫn tại hội thảo, Phó giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn nhấn mạnh: Việc thành lập Quốc Tử Giám cách đây 950 năm cho thấy triều đình nhà Lý đã sớm xác định đào tạo người tài, người gánh vác việc nước là trách nhiệm lâu dài. Trải qua các triều đại, truyền thống ấy được lưu giữ qua nền giáo dục khoa cử và hệ thống văn bia tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
Giá trị của Quốc Tử Giám không chỉ nằm ở truyền thống giáo dục, đào tạo nhân tài, còn ở những bài học về phát hiện, trọng dụng và sử dụng người tài. Từ di sản đạo học của cha ông, Phó giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn gợi mở ba vấn đề cần được tập trung trao đổi gồm: những giá trị của đạo học Quốc Tử Giám đối với giáo dục hôm nay; làm thế nào để người có tài được giao đúng việc, có điều kiện phát huy sở trường; và đưa di sản Quốc Tử Giám vào nhà trường bằng những hình thức phù hợp.
Trong đó, nhấn mạnh yêu cầu gắn việc thu hút nhân tài với trọng dụng thực chất, trao quyền chủ động và tạo điều kiện để người tài phát huy năng lực, đóng góp cho đất nước; đồng thời cần đưa tư liệu về văn bia tiến sĩ, các nhân vật lịch sử và những giá trị của Quốc Tử Giám trở thành học liệu, giúp học sinh tiếp cận di sản một cách trực quan, sinh động, kể cả thông qua các nền tảng số…
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn cũng cho biết, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh sẽ đưa những bài học về phát hiện, trọng dụng hiền tài vào công tác nghiên cứu và giảng dạy, trong đó chú trọng phân tích những quyết định sử dụng cán bộ từ chính kinh nghiệm thực tiễn của học viên. Qua đó, góp phần giúp mỗi cán bộ nhận diện sở trường của những người cùng làm việc, tạo cơ hội để họ phát huy tài năng, phụng sự đất nước và nhân dân.
Hội thảo đã lắng nghe nhiều ý kiến, tham luận của các nhà khoa học, chuyên gia, nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa, giáo dục. Các tham luận tập trung làm rõ những giá trị tiêu biểu của di sản Quốc Tử Giám, truyền thống hiếu học và khát vọng vươn lên bằng tri thức; đạo lý tôn sư trọng đạo, đề cao nhân cách và trách nhiệm trong sự nghiệp giáo dục; tư tưởng trọng dụng hiền tài, coi nhân tài là nguồn lực quan trọng đối với vận mệnh quốc gia; bảo tồn, phát huy giá trị Văn Miếu - Quốc Tử Giám gắn với giáo dục di sản, ứng dụng công nghệ, giao lưu học thuật và sáng tạo văn hóa…
Những vấn đề này gắn với định hướng của Đảng tại các Nghị quyết chiến lược, như: Nghị quyết số 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nghị quyết số 71-NQ/TW về giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam…
Phát biểu tổng kết hội thảo, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong cho biết Hà Nội sẽ tiếp thu các ý kiến, kiến nghị của các nhà khoa học, chọn lọc và cụ thể hóa vào công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám cũng như các giá trị văn hóa của Thủ đô. Thành phố sẽ tiếp tục nghiên cứu, mở rộng không gian kết nối di sản, hướng tới dấu mốc 1.000 năm Văn Miếu - Quốc Tử Giám vào năm 2076, qua đó đưa di sản trở thành nguồn lực văn hóa, giáo dục và động lực góp phần phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới.
