Thông tin được đề cập tại buổi giám sát công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm của Thường trực Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 19/8.
Ngộ độc thực phẩm gia tăng cả số vụ việc lẫn quy mô
Ông Lê Minh Hải, Phó Giám đốc Sở An toàn thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh, giải trình về công tác quản lý an toàn thực phẩm.
Ông Lê Minh Hải, Phó Giám đốc Sở An toàn thực phẩm thông tin, với đặc điểm là đô thị đặc biệt có quy mô dân số trên 14 triệu người, tập trung nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất, trường học, bệnh viện và hệ thống dịch vụ ăn uống phát triển mạnh, Thành phố xác định bếp ăn tập thể trường học, cơ sở cung cấp suất ăn sẵn, suất ăn công nghiệp phục vụ khu công nghiệp, khu chế xuất và hoạt động kinh doanh thức ăn đường phố là các nhóm có nguy cơ cao xảy ra ngộ độc thực phẩm. Từ ngày 1/7/2025 đến ngày 30/6/2026, trên địa bàn Thành phố ghi nhận 19 vụ ngộ độc thực phẩm với 1.389 người mắc. Số vụ ngộ độc tăng cao so với các năm trước như năm 2024 xảy ra 5 vụ với 43 người mắc. Riêng năm 2025 ghi nhận 13 vụ ngộ độc thực phẩm với 783 người mắc và trong 6 tháng đầu năm 2026 ghi nhận 9 vụ với 681 người mắc. Nguyên nhân của sự gia tăng này theo lãnh đạo Sở An toàn thực phẩm là do sau sáp nhập, địa bàn quản lý được mở rộng, phạm vi thống kê được bao quát đầy đủ hơn, số liệu ghi nhận có xu hướng tăng. Tuy nhiên, thực tế này cũng cho thấy nguy cơ mất an toàn thực phẩm vẫn còn tiềm ẩn, đặc biệt tại các bếp ăn tập thể và hoạt động kinh doanh thức ăn đường phố.
Mặc dù Sở An toàn thực phẩm và UBND xã, phường đã có nhiều nỗ lực trong việc tuyên truyền, tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm cho các đối tượng có nguy cơ cao; tăng cường giám sát, kiểm soát nguy cơ, chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa ngộ độc thực phẩm và kịp thời xử lý các sự cố phát sinh, tuy nhiên tình hình ngộ độc thực phẩm vẫn có nguy cơ xảy ra. Điều này cho thấy cần phải tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa việc tuyên truyền, tập huấn; phối hợp các Sở ngành, đoàn thể tăng cường vai trò giám sát an toàn thực phẩm của địa phương đối với nhóm đối tượng hoạt động kinh doanh thức ăn đường phố, đổi mới công tác giám sát đối với các nhóm thực phẩm nguy cơ cao, tăng cường kiểm tra giám sát nguyên liệu có nguy cơ cao (như cá biển dễ sinh Histamine nếu bảo quản không đúng quy định); nâng cao năng lực phát hiện sớm, cảnh báo nguy cơ xảy ra ngộ độc thực phẩm và xử lý kịp thời các sự cố nhằm hạn chế thấp nhất nguy cơ gây ngộ độc thực phẩm ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.
Tuy nhiên, nguy cơ mất an toàn thực phẩm vẫn còn hiện hữu do số lượng cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm lớn, phân bố rộng, nhiều cơ sở nhỏ lẻ và thường xuyên biến động; trong khi sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, địa bàn quản lý mở rộng nhưng nguồn nhân lực làm công tác an toàn thực phẩm còn hạn chế.
Tại buổi giám sát, các đại biểu cho rằng, con số 19 vụ việc ngộ độc thực phẩm với 1.389 người mắc chỉ là “bề nổi của tảng băng chìm”, điều nguy hiểm thực sự là các độc tố tích tụ dần dần mỗi ngày khi người dân sử dụng các loại thực phẩm chứa nhiều chất bảo quản, phụ gia thực phẩm bị cấm. Lâu dần, các độc tố này có thể âm thầm gây nên các bệnh lý hiểm nghèo, ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng của người dân.
Tiếp tục tăng cường quản lý bếp ăn tập thể, thức ăn đường phố
Quang cảnh buổi giám sát.
Ở Thành phố hiện có 399 cơ sở cung cấp suất ăn công nghiệp, 2.525 bếp ăn trường học, 752 bếp ăn tập thể tại các nhà máy, xí nghiệp, công ty cùng hơn 13.000 cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, tạo áp lực rất lớn đối với công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Ông Cao Thanh Bình, Trưởng Ban Văn hóa – Xã hội, Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, qua khảo sát thực tế, có một số cơ sở cung cấp suất ăn thực hiện rất bài bản, đúng quy định, quy trình kiểm soát từ nguồn nguyên liệu cho đến khâu chế biến, bảo quản, vận chuyển nhưng vẫn không được tiếp cận vào trường học hoặc khu công nghiệp. Khảo sát sơ bộ cho thấy, hiện nhiều doanh nghiệp tại các khu chế xuất, khu công nghiệp trên địa bàn vẫn đang sử dụng suất ăn trôi nổi giá rẻ bên ngoài, nguy cơ ngộ độc thực phẩm rất cao. Vì thế, ông Bình đề xuất, nên có một số giải pháp giới thiệu, tạo điều kiện để các doanh nghiệp này cung ứng suất ăn cho các trường học và các doanh nghiệp có số lượng công nhân lớn.
Liên quan đến vấn đề này, Thường trực Hội đồng nhân dân Thành phố đề nghị UBND Thành phố chỉ đạo Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì phối hợp các xã, phường, đặc khu nghiên cứu phương án xây dựng “ngân hàng bếp ăn bán trú” gồm các công ty, đơn vị cung cấp xuất ăn và quản lý chung, từ đó các trường học có nhu cầu sẽ lựa chọn từ “ngân hàng bếp ăn bán trú” phù hợp và ký kết cung cấp bữa ăn đảm bảo thống nhất sự quản lý và kiểm soát chất lượng, đồng thời cung nâng cao vai trò trách nhiệm của địa phương trong trường học.
Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường cho biết, trên cơ sở đánh giá nguy cơ, UBND Thành phố chỉ đạo Sở An toàn thực phẩm chủ trì, phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Y tế, Sở Công Thương, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp, Công an Thành phố và UBND các xã, phường, đặc khu triển khai đồng bộ các giải pháp kiểm soát nguy cơ. Việc quản lý không chỉ tập trung vào cơ sở kinh doanh, chế biến mà còn kiểm soát nguồn nguyên liệu, điều kiện vận chuyển, bảo quản, chế biến, phân phối và sử dụng thực phẩm; tăng cường truy xuất nguồn gốc, lấy mẫu kiểm nghiệm và giám sát các nhóm thực phẩm có nguy cơ cao.
Đối với bếp ăn tập thể trường học, UBND Thành phố chỉ đạo Sở An toàn thực phẩm và Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp thực hiện nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm trong các cơ sở giáo dục. Trọng tâm là hướng dẫn các trường lựa chọn đơn vị cung cấp suất ăn, nguyên liệu thực phẩm từ các cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, cơ sở tham gia chuỗi thực phẩm an toàn hoặc được chứng nhận VietGAP, GlobalGAP, HACCP, ISO 22000; tăng cường tập huấn cho cán bộ quản lý, nhân viên trực tiếp chế biến thực phẩm; tổ chức kiểm tra định kỳ và đột xuất bếp ăn, căn tin trường học nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh các tồn tại, hạn chế nguy cơ xảy ra ngộ độc thực phẩm. Ngoài ra, nhằm tăng cường trách nhiệm của các cơ sở, Thành phố đã tổ chức ký cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm đối với 317 cơ sở cung cấp suất ăn, cung cấp thực phẩm cho trường học trên địa bàn.
Đối với các bếp ăn tập thể và cơ sở cung cấp suất ăn công nghiệp tại các khu chế xuất, khu công nghiệp, UBND Thành phố chỉ đạo Sở An toàn thực phẩm phối hợp chặt chẽ với Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp xây dựng cơ chế phối hợp trong quản lý rủi ro, thường xuyên trao đổi thông tin, giám sát các cơ sở có nguy cơ cao, tổ chức kiểm tra theo chuyên đề và xử lý kịp thời các nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Công tác quản lý tập trung kiểm soát nguồn nguyên liệu, điều kiện chế biến, bảo quản, vận chuyển, lưu mẫu thức ăn, truy xuất nguồn gốc và lấy mẫu kiểm nghiệm đối với các cơ sở cung cấp suất ăn số lượng lớn. Việc phối hợp liên ngành đã góp phần chủ động phòng ngừa, hạn chế nguy cơ ngộ độc thực phẩm tập thể, nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp suất ăn và bảo đảm sức khỏe người lao động trong các khu chế xuất, khu công nghiệp.
Thời gian tới, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục tập trung siết chặt quản lý an toàn thực phẩm học đường khi bước vào năm học mới, kiểm soát nghiêm ngặt nguồn gốc nguyên liệu của các đơn vị cung cấp suất ăn công nghiệp cho trường học; phối hợp chặt chẽ giữa Ban Quản lý các Khu chế xuất - Khu công nghiệp (HEPZA) và Sở An toàn thực phẩm để hậu kiểm, vận hành hệ thống tự kiểm tra an toàn thực phẩm tại các bếp ăn tập thể của doanh nghiệp. Thành phố cũng kiên quyết dẹp bỏ các điểm kinh doanh tự phát, không phép, lấn chiếm vỉa hè, xung quanh trường học, khu công nghiệp, khu chợ đầu mối.