Đây là nhận định trong Báo cáo Kinh tế - Xã hội châu Á - Thái Bình Dương năm 2026 do Ủy ban Kinh tế và Xã hội châu Á - Thái Bình Dương (ESCAP) công bố ngày 20/4 tại trụ sở Liên hợp quốc (LHQ).
Báo cáo cho thấy giá năng lượng và lương thực tăng, cùng nhu cầu toàn cầu suy yếu, đang làm giảm triển vọng tăng trưởng và đẩy chi phí sinh hoạt trong khu vực lên cao. ESCAP dự báo các nền kinh tế đang phát triển trong khu vực sẽ tăng trưởng trung bình 4% trong năm 2026, giảm so với mức 4,6% của năm 2025. Lạm phát được dự báo tăng từ 3,5% của năm 2025 lên 4,6% trong năm 2026, làm đảo ngược xu hướng ổn định giá gần đây. Dù vậy, khu vực này vẫn được kỳ vọng duy trì vị thế là khu vực đang phát triển tăng trưởng nhanh nhất thế giới.
Báo cáo cho rằng để duy trì đà tăng trưởng, khu vực cần từng bước chuyển dịch từ mô hình phụ thuộc chủ yếu vào xuất khẩu sang tăng cường các nguồn cầu trong nước và nội vùng. Các ưu tiên chính bao gồm nâng cao năng suất, mở rộng hệ thống an sinh xã hội, cải thiện khả năng tiếp cận tài chính và tăng cường kết nối số và hạ tầng. Hợp tác khu vực sâu rộng hơn được xem là yếu tố then chốt để giảm thiểu tác động của tình trạng phân mảnh kinh tế toàn cầu.
Các lao động kỹ năng thấp và hộ gia đình thu nhập thấp được đánh giá là nhóm dễ bị tổn thương nhất, do chịu tác động trực tiếp từ chi phí sinh hoạt tăng và hạn chế trong tiếp cận an sinh xã hội. Bên cạnh đó, rủi ro nợ công cao và khả năng lãi suất tăng theo kỳ vọng lạm phát có thể làm suy giảm dư địa chính sách của các chính phủ trong ứng phó với các cú sốc kinh tế mới.
Trong lời mở đầu báo cáo, Phó Tổng Thư ký LHQ kiêm Thư ký điều hành ESCAP Armida Salsiah Alisjahbana cho rằng các nhà hoạch định chính sách đang phải đối mặt với chủ nghĩa bảo hộ thương mại gia tăng, bất định chính sách và phân mảnh địa kinh tế. Những yếu tố này có thể gây tác động không cân xứng, đặc biệt đối với các quốc gia có dư địa chính sách hạn chế và người dân ít được bảo vệ bởi hệ thống an sinh.
Báo cáo cũng nhấn mạnh cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu hiện nay là lời cảnh tỉnh để khu vực tăng cường khả năng chống chịu về năng lượng, trong đó có việc phát triển các nguồn năng lượng tái tạo nội địa. Theo Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres, điều này đặc biệt cấp thiết khi sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch khiến mỗi xung đột đều có nguy cơ gây ra các cú sốc lan rộng đối với kinh tế toàn cầu.
Tuy nhiên, ESCAP lưu ý các chính sách chuyển đổi năng lượng cần được thiết kế thận trọng để tránh các hệ quả kinh tế - xã hội ngoài ý muốn. Việc giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, mở rộng năng lượng tái tạo và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng có thể làm gia tăng lạm phát, gây áp lực đối với tài khóa, làm tăng nghèo đói và nới rộng bất bình đẳng thu nhập nếu không được triển khai một cách cân đối và có tham vấn.
Ngoài ra, báo cáo cũng chỉ ra rằng các yếu tố chính sách kinh tế hiện vẫn chưa được đưa đầy đủ vào phần lớn chiến lược chuyển đổi quốc gia, đồng thời khuyến nghị việc lựa chọn chính sách cần phù hợp với điều kiện cụ thể của từng nước.
