Phát biểu khai mạc, Phó cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) Nguyễn Duy Thắng cho biết, sau hơn 10 năm triển khai Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật, cùng với sự phát triển nhanh của công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số, nhiều vấn đề mới phát sinh đòi hỏi các quy định hiện hành phải được rà soát, sửa đổi, bổ sung. Thực tiễn triển khai Nghị định số 52/2015/NĐ-CP cũng cho thấy một số hạn chế về quy trình cập nhật, quản lý, kết nối và khai thác dữ liệu. Bộ Tư pháp đang chủ trì xây dựng dự thảo Nghị định mới, dự kiến trình Chính phủ trong tháng 10/2026. Dự thảo đã được gửi lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương và tiếp tục được chỉnh lý trên cơ sở ý kiến góp ý.
Theo Bộ Tư pháp, dự thảo được xây dựng trên nền tảng cơ sở dữ liệu đang vận hành, đồng thời bổ sung các quy định phù hợp với yêu cầu quản trị dữ liệu trong giai đoạn mới. Một trong những nội dung tiếp tục được nghiên cứu là trách nhiệm đăng tải, cập nhật, biên tập văn bản khi phạm vi dữ liệu được mở rộng đến cấp xã, phường, bảo đảm tính chính xác, thống nhất và chuyên nghiệp của Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật.
Báo cáo tại hội thảo, đại diện Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật cho thấy, sau 10 năm thực hiện Nghị định số 52/2015/NĐ-CP, quá trình cập nhật dữ liệu còn phụ thuộc nhiều vào việc gửi và nhập văn bản qua các khâu trung gian, dẫn tới nguy cơ chậm trễ và sai lệch so với văn bản gốc. Việc kết nối dữ liệu ở một số khâu chưa bảo đảm xuyên suốt, làm phát sinh tình trạng văn bản chậm được cập nhật về hiệu lực, trong đó có những văn bản đã hết hiệu lực nhưng vẫn còn hiển thị. Bên cạnh đó, quy định về đăng tải văn bản quy phạm pháp luật cấp xã chưa đầy đủ, tạo ra khoảng trống trong việc cung cấp nguồn thông tin pháp luật chính thống tại cơ sở.
Trước yêu cầu đặt ra từ Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 28/8/2026 của Bộ Chính trị về "phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới", Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về "đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia", Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về "đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới" cùng các quy định mới về chuyển đổi số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, dự thảo xác định Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật phải từng bước trở thành hạ tầng dữ liệu pháp lý dùng chung, bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”, phục vụ hoạt động của cơ quan nhà nước, người dân và doanh nghiệp.
Hội thảo lấy ý kiến góp ý dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 52/2015/NĐ-CP về cơ sở Dữ liệu quốc gia về pháp luật. Ảnh: Phạm Kiên/TTXVN
Một điểm mới quan trọng là chuyển phương thức vận hành từ cơ sở lưu trữ văn bản sang hệ thống dữ liệu có khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác thông minh. Theo đó, dự thảo áp dụng nguyên tắc dữ liệu được tạo lập một lần tại nguồn và được tự động kết nối, đồng bộ về hệ thống trung tâm, giảm thao tác nhập liệu thủ công và hạn chế sai lệch thông tin. Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật cũng được định hướng tích hợp với Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và tăng cường kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành có liên quan.
Dự thảo đặt ra yêu cầu cấu trúc hóa nội dung văn bản đến cấp phần, chương, điều, khoản, điểm. Việc chuẩn hóa cấu trúc dữ liệu được xem là điều kiện quan trọng để ứng dụng công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên và trí tuệ nhân tạo, hỗ trợ tìm kiếm, phân tích, đối chiếu và cung cấp thông tin pháp luật cho người sử dụng. Để bảo đảm độ tin cậy của thông tin, dự thảo quy định các nội dung do AI tạo lập phải được nhận diện, gắn nhãn và chỉ có giá trị tham khảo. Giá trị pháp lý được xác định theo văn bản gốc đã được ký số và công bố theo quy định. Theo đó, AI được sử dụng như một công cụ hỗ trợ khai thác, tiếp cận thông tin, không thay thế trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong áp dụng pháp luật.
Dự thảo cũng mở rộng phạm vi dữ liệu, ngoài văn bản quy phạm pháp luật còn bao gồm các văn bản liên quan trực tiếp đến hiệu lực và việc áp dụng văn bản như lệnh công bố, văn bản đính chính, bãi bỏ, tạm ngừng hiệu lực hoặc hướng dẫn áp dụng. Dự thảo bổ sung đầy đủ hơn quy trình và trách nhiệm đăng tải văn bản cấp xã; qua đó tạo điều kiện để người dân tại cơ sở tiếp cận thuận lợi nguồn thông tin pháp luật chính thống. Dự thảo đồng thời nghiên cứu cơ chế thu phí đối với một số trường hợp chia sẻ, khai thác dữ liệu phục vụ mục đích thương mại hoặc phát triển dịch vụ giá trị gia tăng, trên cơ sở phù hợp quy định pháp luật và yêu cầu duy trì, phát triển hệ thống.
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung góp ý từng điều khoản của dự thảo, nhất là những nội dung mới liên quan đến phạm vi dữ liệu, trách nhiệm cập nhật, kết nối, chia sẻ, khai thác dữ liệu và ứng dụng AI. Các ý kiến đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và tính khả thi khi triển khai trong thực tiễn.
