Theo truyền thông châu Âu, các chuyên gia của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho rằng việc người trẻ châu Âu khó sở hữu nhà hơn các thế hệ trước bắt nguồn từ nhiều yếu tố. Tại nhiều nước, giá nhà tăng nhanh hơn thu nhập, trong khi lãi suất đi lên từ năm 2021 khiến chi phí vay cao hơn.
Tiền lương tăng tương đối chậm cũng khiến người mua nhà lần đầu khó tích lũy khoản trả trước và đáp ứng điều kiện vay thế chấp. Bên cạnh đó, việc ngày càng nhiều người học lên bậc đại học có thể khiến họ đi làm và bắt đầu cuộc sống độc lập muộn hơn.
Khoảng cách giữa các thế hệ
Số liệu OECD cho thấy tỷ lệ sở hữu nhà giảm dần qua các thế hệ khi so sánh ở cùng độ tuổi. Tính bình quân tại 20 nước Liên minh châu Âu, khoảng 60% người sinh năm 1975 đã sở hữu nhà ở tuổi 32. Tỷ lệ này là 58% ở nhóm sinh năm 1980 và 52% ở nhóm sinh năm 1985.
Khi cùng 29 tuổi, 52% người sinh năm 1980 đã sở hữu nhà. Tỷ lệ này giảm còn 45% ở nhóm sinh năm 1985 và 41% ở nhóm sinh năm 1990. Với các thế hệ trước, tỷ lệ sở hữu nhà ở tuổi 44 của các nhóm sinh năm 1965, 1970 và 1975 đều dao động quanh mức 68-69%.
Một báo cáo khác của OECD cho thấy tỷ lệ người ở độ tuổi 30 sống trong nhà do chính họ sở hữu đã giảm tại khoảng hai phần ba số nước được khảo sát, khi so sánh giữa thập niên 1990 với mốc gần đây nhất có dữ liệu.
Ireland ghi nhận mức giảm mạnh nhất, từ 81% xuống 53%. Tỷ lệ này giảm từ 78% xuống 58% tại Hy Lạp, từ 74% xuống 56% tại Anh và từ 77% xuống 60% tại Tây Ban Nha. Đan Mạch, Áo và Luxembourg cũng ghi nhận mức giảm từ 10 điểm phần trăm trở lên.
Ông Jonathan Cribb, Phó giám đốc Viện Nghiên cứu Tài khóa Anh, cho rằng giá nhà quá cao so với thu nhập là trở ngại lớn nhất đối với những thế hệ trưởng thành từ đầu những năm 2000 tại Anh. Ngay cả khi có khoản trả trước đáng kể, nhiều người vẫn không thể vay đủ để mua nhà ở nơi mình sống hoặc khu vực lân cận.
Tại Tây Ban Nha, nhà nghiên cứu J. Antonio Modenes thuộc Đại học Tự trị Barcelona còn chỉ ra tác động của việc tín dụng thu hẹp sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, việc làm kém ổn định, điều kiện cho vay thế chấp chặt chẽ hơn và hoạt động xây dựng nhà ở suy giảm.
Tuy nhiên, xu hướng không giống nhau ở mọi nước. Tỷ lệ người ở độ tuổi 30 sống trong nhà do chính họ sở hữu tăng từ 38% lên 88% tại Slovakia và từ 36% lên 76% tại Cộng hòa Séc. Lý giải mức tăng tại Slovakia, nhà nghiên cứu Jan Vybostok thuộc Viện Hàn lâm Khoa học nước này cho biết sau năm 1989, nhiều người dân được mua lại căn hộ vốn thuộc sở hữu nhà nước với giá tượng trưng. Tại Ba Lan, tỷ lệ sở hữu nhà của nhóm tuổi 30 cũng tăng từ 57% lên 77%.
Tỷ lệ sở hữu nhà giảm qua các thế hệ, cùng gánh nặng chi phí nhà ở đối với người trẻ, cho thấy cơ hội sống độc lập đang ngày suy giảm tại nhiều nước châu Âu. Mở rộng nguồn cung nhà ở vừa sức chi trả, sẽ là một phần quan trọng trong nỗ lực thu hẹp khoảng cách này.
