Báo Ukrainska Pravda dẫn các nguồn tin thân cận với ông Mykhailo Fedorov hôm 21/8 cho biết cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine chưa tuyên bố rõ ràng rằng mình sẽ tranh cử tổng thống hay không, nhưng cũng không loại trừ khả năng này.
Một thành viên trong nhóm ông Fedorov nói với Ukrainska Pravda rằng: “Ông ấy muốn tập hợp những chuyên gia bầu cử giỏi nhất thế giới, gặp từng người phản đối vấn đề này và giải thích rằng con đường duy nhất để chúng ta tiến lên phía trước là chuẩn bị tổ chức bầu cử”.
Những phương án đang được cân nhắc
Theo nhóm của cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, ông Fedorov đang cân nhắc ba phương án: tranh cử tổng thống; ủng hộ một ứng cử viên hoặc một đảng cụ thể; hoặc không trực tiếp tham gia tranh cử mà tập trung hoàn toàn vào công việc trong khu vực tư nhân.
Theo các nguồn tin, kế hoạch của ông Fedorov sẽ trở nên rõ ràng hơn khi thời điểm bầu cử đến gần.
Tuy nhiên, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine dự định dành thời gian cho vấn đề tổ chức bầu cử dân chủ.
Tranh luận về bầu cử trong thời chiến
Trong một bài phát biểu qua video đăng trên kênh YouTube cá nhân ngày 18/8, ông Fedorov đã kêu gọi Ukraine tìm kiếm một “cơ chế hợp pháp, an toàn và thực tế” để khôi phục tiến trình dân chủ trong trường hợp chiến tranh kéo dài.
Ông Fedorov nói: “Chúng ta không được để (Tổng thống Liên bang Nga Vladimir) Putin quyết định khi nào người Ukraine có thể lựa chọn chính quyền của mình”, đồng thời nhấn mạnh rằng “nền dân chủ không thể trở thành con tin của Liên bang Nga”.
Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine nói tiếp: “Chúng ta chiến đấu chính là vì chúng ta muốn tiếp tục là một quốc gia châu Âu tự do”.
Những phát biểu này được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đề cử ông Yevhen Khmara làm người chính thức thay thế ông Fedorov trên cương vị Bộ trưởng Quốc phòng.
Sau đó, Quốc hội Ukraine (Verkhovna Rada), đã bổ nhiệm ông Khmara vào vị trí này vào ngày 19/8, với 312 nghị sĩ bỏ phiếu ủng hộ.
Kể từ khi Liên bang Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện vào năm 2022, Ukraine chưa tổ chức các cuộc bầu cử toàn quốc do việc bỏ phiếu bị cấm trong thời gian áp dụng thiết quân luật.
Quốc hội Ukraine sẽ phải thay đổi khuôn khổ pháp lý trước khi một cuộc bầu cử toàn quốc có thể diễn ra.
Những rủi ro chính trị
Tuy nhiên, ngay cả những người ủng hộ ông Fedorov tập trung bên ngoài tòa nhà Quốc hội Ukraine ở Kiev vào hôm 19/8 cũng cảm thấy lo ngại về canh bạc chính trị đầy rủi ro của cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine khi bước vào cuộc đấu chính trị với lời kêu gọi tổ chức bầu cử trong thời chiến.
Theo hãng tin AFP, bài phát biểu được thực hiện một tháng sau khi ông Fedorov bị miễn nhiệm dường như đã chấm dứt những đồn đoán về hướng đi chính trị trước mắt của cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, đồng thời loại trừ khả năng ông hợp tác với chính phủ.
Các chuyên gia đã chỉ ra hàng loạt trở ngại đối với việc tổ chức bầu cử, bao gồm bảo đảm quyền bỏ phiếu cho quân nhân, hàng triệu người Ukraine đang tị nạn ở nước ngoài và người dân sống tại các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng…
Ông Fedorov rời chức Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine trong khuôn khổ một cuộc cải tổ nội các quy mô lớn vào ngày 15/7. Quyết định này đã làm bùng phát các cuộc biểu tình trên toàn quốc yêu cầu phục chức cho ông.
Sau đó, ông Fedorov đã cáo buộc Tổng Tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine khi đó là Đại tướng Oleksandr Syrsky cản trở các chương trình cải cách quân đội.
Những cáo buộc này đã dẫn tới các cuộc biểu tình trên phạm vi toàn quốc, yêu cầu vừa khôi phục chức vụ cho ông Fedorov, vừa bãi nhiệm ông Syrsky.
Sau sáu ngày biểu tình, vào hôm 21/7, Tổng thống Zelensky đã cách chức ông Syrsky và bổ nhiệm Thiếu tướng Mykhailo Drapaty, 43 tuổi, giữ cương vị Tổng Tư lệnh mới của Các lực lượng vũ trang Ukraine.
Ông Fedorov hoan nghênh việc bổ nhiệm Tướng Drapaty, cho rằng đây là "một làn gió mới và niềm hy vọng mới" đối với nền quốc phòng Ukraine.
Ông Fedorov nêu rõ lý do từ chối chức vụ cao hơn, chỉ muốn làm Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine
Tổng thống Zelensky đã đề nghị ông Fedorov đảm nhiệm chức Phó Thủ tướng phụ trách đổi mới quân sự, chịu trách nhiệm điều phối các hoạt động đổi mới quân sự với lãnh đạo Bộ Quốc phòng, Tổng Tư lệnh mới của Các lực lượng vũ trang Ukraine, Bộ Tổng tham mưu quân đội Ukraine và Tổng thống.
Trong văn bản gửi các nhà báo hôm 23/7, ông Fedorov cảm ơn Tổng thống Zelensky về những vị trí đã được đề nghị, nhưng khẳng định sẽ không chấp nhận đề xuất mới nhất.
Ông Fedorov viết: "Tôi biết ơn Tổng thống vì tất cả những phương án đã được đề xuất. Tuy nhiên, hiện nay chỉ có ba vị trí trong đất nước, cùng với những người lính ngoài tiền tuyến, thực sự quyết định cục diện cuộc chiến: Tổng thống Ukraine, Bộ trưởng Quốc phòng và Tổng Tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine”
Ông Fedorov nói thêm: "Vì vậy, tôi sẽ không chấp nhận bất kỳ vị trí nào khác ngoài chức Bộ trưởng Quốc phòng”.
Theo ông Fedorov, nhóm của ông gia nhập Bộ Quốc phòng từ tháng 1 với một kế hoạch cụ thể, tập trung vào ba mục tiêu: bảo vệ bầu trời Ukraine, giữ vững chiến tuyến và đánh vào nền kinh tế của Liên bang Nga. Chiến lược này được nhóm của ông gọi là "AIR–LAND–ECONOMY" (Không quân – Mặt đất – Kinh tế).
Ông Fedorov lập luận rằng một vị trí khác trong chính phủ sẽ không trao cho ông đủ thẩm quyền để xử lý tham nhũng trong mua sắm quốc phòng, tiếp tục cải tổ quân đội, tiến hành các hoạt động tác chiến bất đối xứng hoặc hoàn thành những chương trình đã khởi động trong sáu tháng làm việc tại Bộ Quốc phòng.
Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine nhấn mạnh: "Đối với tôi, điều quan trọng chưa bao giờ là chức danh hay địa vị. Điều duy nhất tôi quan tâm là có thể tạo ra tác động thực sự đối với kết quả của cuộc chiến và đưa Ukraine đến gần chiến thắng hơn”.
