Theo báo chí Anh ngày 5/10, một tài liệu nội bộ của EC đề xuất hạn chế đáng kể hỗ trợ tài chính và quyền tiếp cận thị trường nông sản dành cho Ukraine nếu nước này trở thành thành viên Liên minh châu Âu (EU). Đây là một phần trong kế hoạch cải cách quy trình kết nạp thành viên mới của EU.
Theo phương án này, Kiev chỉ được tiếp cận ở mức hạn chế thị trường thực phẩm và chương trình trợ cấp nông nghiệp trị giá 55 tỷ euro mỗi năm của EU. Đề xuất nhằm trấn an các nước như Ba Lan, Pháp và Italy, vốn lo ngại lượng lớn ngũ cốc và sản phẩm từ hạt có dầu của Ukraine sẽ tràn vào thị trường chung.
Các quan chức cấp cao của EC được cho là đang thảo luận những đề xuất này, với mục tiêu thông qua vào ngày 6/10.
EC cho rằng quy mô, cơ cấu ngành nông nghiệp và năng suất rất cao của Ukraine là những yếu tố cần cân nhắc khi xây dựng các điều kiện riêng cho Kiev. Những điều kiện này có thể hạn chế đáng kể hỗ trợ tài chính và quyền tiếp cận thị trường đối với các mặt hàng như lúa mì và ngũ cốc.
Đổi lại, Brussels dự kiến hỗ trợ Ukraine khôi phục khả năng tiếp cận các thị trường xuất khẩu truyền thống. Hoạt động xuất khẩu của nước này đã bị gián đoạn nghiêm trọng do chiến sự với Nga.
Tài liệu xác định Ukraine, Moldova, Montenegro và Albania là 4 nước tiến xa nhất trong quá trình xin gia nhập. Mỗi nước sẽ được xây dựng một lộ trình riêng nhằm giúp quá trình này thuận lợi hơn, nhưng không ấn định thời điểm trở thành thành viên.
Trong bối cảnh sức ép địa chính trị thúc đẩy EU mở rộng nhanh hơn, một số nước thành viên lo ngại EC có thể nới lỏng yêu cầu về pháp quyền và chống tham nhũng. Các vụ bê bối tham nhũng tại Ukraine càng làm gia tăng hoài nghi về mức độ sẵn sàng của Kiev.
Bên cạnh đó, kế hoạch cải cách quy trình kết nạp thành viên còn đề xuất gắn quyền tiếp cận nguồn tài chính EU với tiến độ cải cách pháp lý và tài chính của các nước ứng viên. EC cũng đề xuất áp dụng các chế tài về tài chính và pháp lý nhằm bảo đảm thành viên mới tiếp tục thực hiện những cam kết đã đưa ra trong quá trình đàm phán gia nhập.
Sau khi một nước gia nhập, EU sẽ sử dụng đầy đủ các công cụ bảo vệ pháp quyền để bảo đảm việc tuân thủ. Những thiếu sót nghiêm trọng có nguy cơ ảnh hưởng đến hoạt động của liên minh có thể kích hoạt các chế tài, trong đó có việc mất quyền tiếp cận nguồn ngân sách EU.
EC cũng đề xuất sửa đổi cơ chế đình chỉ quyền biểu quyết của thành viên, thường gọi là thủ tục Điều 7. Mục tiêu là giúp EU dễ áp dụng cơ chế này hơn và phản ứng kịp thời, hiệu quả trước các vi phạm. Ủy viên EU phụ trách mở rộng Marta Kos từng cho biết EU cần các quy định mới để ngăn những thành viên có thể gây tổn hại từ bên trong.
Văn phòng Thủ tướng và Bộ Ngoại giao Ukraine chưa đưa ra phản hồi chính thức về thông tin này.
