Diễn biến này làm dấy lên lo ngại rằng chính phủ Uganda có thể xem xét các biện pháp hồi hương bắt buộc trong bối cảnh nguồn lực cạn kiệt.
Theo tờ The Guardian ngày 8/5, WFP tại Uganda cảnh báo đang thiếu hụt khoảng 50 triệu USD để duy trì hỗ trợ lương thực cho người tị nạn và người xin tị nạn, chủ yếu đến từ các điểm nóng xung đột như Cộng hòa Dân chủ Congo, Nam Sudan và Sudan.
Uganda hiện là quốc gia tiếp nhận người tị nạn lớn nhất tại châu Phi, với tổng cộng hơn 1,8 triệu người, trong đó khoảng 60.000 người mới tới chỉ trong ba tháng qua. Các tổ chức nhân đạo cho biết tình trạng suy dinh dưỡng tại các trung tâm tiếp nhận đã vượt mức khẩn cấp với tỷ lệ trên 15%.
Bộ trưởng phụ trách vấn đề người tị nạn của Uganda, ông Hillary Onek, cho rằng tình trạng hiện nay là hệ quả trực tiếp của việc Mỹ và một số quốc gia châu Âu cắt giảm viện trợ. Ông cho biết chính quyền Tổng thống Donald Trump đã đóng băng ngân sách viện trợ nhân đạo từ tháng 1/2025, trong khi Vương quốc Anh cũng đã hạ mức cam kết viện trợ từ 0,58% xuống còn 0,3% tổng thu nhập quốc dân.
“Chúng tôi không còn kiểm soát được tình hình. Không thể trông đợi vào viện trợ như trước. Người tị nạn sẽ phải gánh chịu hậu quả”, ông Onek tuyên bố, đồng thời cảnh báo về nguy cơ bất ổn xã hội nếu cộng đồng tị nạn không được hỗ trợ kịp thời.
Hiện chỉ có 46% trong tổng số 858 triệu USD cần thiết cho Kế hoạch ứng phó người tị nạn quốc gia tại Uganda được tài trợ trong năm 2024. Các trại tị nạn như Bidi Bidi - một trong những trại lớn nhất châu Phi - đã chứng kiến làn sóng biểu tình yêu cầu phục hồi hỗ trợ lương thực, nước sạch và nhu yếu phẩm thiết yếu.
Giới chức Uganda đang cân nhắc khả năng thay đổi chính sách tiếp nhận, trong đó có việc hồi hương bắt buộc đối với người tị nạn đến từ các quốc gia đã tương đối ổn định. “Tôi sẽ đề xuất vấn đề này trong cuộc họp nội các sắp tới”, ông Onek khẳng định.
Ông Dismas Nkunda, Giám đốc tổ chức Atrocities Watch Africa, nhận định việc cắt giảm viện trợ từ chính quyền Tổng thống Trump là nguyên nhân khiến nhiều quốc gia tiếp nhận tị nạn, như Uganda, phải cân nhắc điều chỉnh chính sách truyền thống. “Tình hình này có thể khiến một số nước chuyển từ tiếp nhận sang hạn chế hoặc trục xuất người tị nạn,” ông cảnh báo.
Liên hợp quốc nhận định cuộc khủng hoảng nhân đạo đang diễn ra tại Uganda là biểu hiện rõ rệt cho những tác động tiêu cực từ việc cắt giảm viện trợ quốc tế đối với các cộng đồng dễ bị tổn thương nhất.
