Lực lượng Tác chiến Đặc biệt (SSO) của Ukraine tuyên bố đã tấn công Nhà máy lọc dầu Omsk – nhà máy lọc dầu lớn nhất của Liên bang Nga – trong một hoạt động tác chiến mà họ mô tả là cuộc tấn công tầm xa sâu nhất vào lãnh thổ Liên bang Nga kể từ khi Moskva phát động chiến dịch quân sự toàn diện nhằm vào Ukraine (24/2/2022).
Theo báo The Kyiv Post ngày 6/7, nhà máy lọc dầu này nằm tại thành phố Omsk ở vùng Siberia và có công suất chế biến hơn 21 triệu tấn dầu mỗi năm.
Trong một tuyên bố đăng trên Telegram, SSO cho biết: “Lực lượng Tác chiến Đặc biệt đã tấn công nhà máy lọc dầu lớn nhất và từng được xem là ‘không thể tiếp cận’ của Liên bang Nga tại Omsk. Khoảng cách lên tới 3.000 km! Đây là lần đầu tiên cơ sở này bị tấn công”.
Tuyên bố của SSO nhấn mạnh “Đây là cuộc tấn công tầm xa sâu nhất vào lãnh thổ đối phương trong toàn bộ thời gian diễn ra cuộc chiến toàn diện”.
SSO cho biết thêm rằng cuộc tấn công đã đánh trúng các thiết bị trọng yếu của nhà máy, trong đó có tổ hợp chưng cất dầu thô sơ cấp ELOU-AVT-11, được mô tả là hạng mục quan trọng nhất của cơ sở này.
Tuyên bố của SSO nêu rõ: “Nếu không có công đoạn chưng cất sơ cấp, toàn bộ các dây chuyền còn lại sẽ không còn nguyên liệu để hoạt động”.
Cơ quan này cũng mô tả Nhà máy lọc dầu Omsk là một tài sản chiến lược của ngành công nghiệp nhiên liệu Liên bang Nga.
Tuyên bố của SSO cho biết: “Nhà máy lọc dầu Omsk là nhà máy lớn nhất tại Liên bang Nga. Đây là doanh nghiệp có ý nghĩa chiến lược đối với ngành công nghiệp nhiên liệu của Liên bang Nga”
Theo SSO, nhà máy này cung cấp một phần đáng kể lượng xăng và dầu diesel cho thị trường nội địa của Liên bang Nga, đồng thời là một trong những cơ sở sản xuất nhiên liệu hàng không chủ lực của nước này.
Kênh theo dõi quân sự Exilenova+ của Ukraine cho biết Nhà máy lọc dầu Omsk chiếm khoảng 10% tổng công suất lọc dầu của Liên bang Nga. Riêng tại Khu vực Liên bang Siberia, nhà máy được cho là đáp ứng hơn một nửa nhu cầu nhiên liệu dành cho phương tiện cơ giới.
SSO tuyên bố: “Lực lượng Tác chiến Đặc biệt sẽ đưa chiến tranh trở lại lãnh thổ Nga, bất kể đối phương che giấu các mục tiêu của mình ở khoảng cách xa đến đâu”.
Bộ Tổng tham mưu Các lực lượng vũ trang Ukraine cũng xác nhận cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu này.
Bộ Tổng tham mưu Các lực lượng vũ trang Ukraine cho biết: “Đây là nhà máy cuối cùng trong số 11 cơ sở sản xuất xăng lớn nhất của Nga bị các lực lượng Ukraine tấn công. Nhà máy này đóng vai trò cung cấp nhiên liệu cho quân đội Liên bang Nga tham chiến tại Ukraine”.
Theo Bộ Tổng tham mưu Các lực lượng vũ trang Ukraine, một đòn đánh trực tiếp đã được ghi nhận tại nhà máy và gây ra hỏa hoạn. Mức độ thiệt hại đầy đủ hiện vẫn đang được đánh giá.
Tuyên bố của Bộ Tổng tham mưu Các lực lượng vũ trang Ukraine nêu rõ: “Theo thông tin sơ bộ, cuộc tấn công đã đánh trúng tổ hợp chưng cất dầu sơ cấp ELOU-AVT-11, có công suất thiết kế 8,4 triệu tấn dầu mỗi năm”.
Trước đó, Thống đốc tỉnh Omsk Vitaly Khotsenko đã xác nhận rằng khu vực này là mục tiêu của các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái.
Viết trên Telegram, ông Khotsenko cho biết: “Lực lượng phòng không thuộc Bộ Quốc phòng Liên bang Nga đã bắn hạ các thiết bị bay không người lái của đối phương trên bầu trời tỉnh Omsk. Hậu quả của cuộc tấn công hiện đang được làm rõ”.
Tuy nhiên, các hình ảnh và video được đăng tải trên mạng xã hội cho thấy một đám cháy lớn đang bùng phát trong khuôn viên nhà máy lọc dầu, thay vì bằng chứng cho thấy các thiết bị bay không người lái đã bị đánh chặn.
Bình luận về các đoạn video này, kênh Exilenova+ viết: “Một tiêm kích Su-57 đang săn lùng các thiết bị bay không người lái của Ukraine trên bầu trời Omsk. Chỉ có một chiếc bị bắn hạ. Tất cả những chiếc còn lại đều đánh trúng mục tiêu”.
Sau đó, ông Khotsenko thừa nhận rằng một số thiết bị bay không người lái đã bay tới khu công nghiệp phía Bắc của thành phố Omsk, nhưng không đề cập trực tiếp đến nhà máy lọc dầu.
Ông Khotsenko cho biết: “Lực lượng phòng không thuộc Bộ Quốc phòng Liên bang Nga vẫn đang tiếp tục đẩy lùi cuộc tấn công của đối phương. Một số thiết bị bay không người lái đã tiếp cận được khu công nghiệp phía Bắc của Omsk. Các lực lượng khẩn cấp đang triển khai những biện pháp cần thiết để khắc phục hậu quả”.
Trước đó, kết quả phân tích nguồn mở (OSINT) do hãng truyền thông độc lập Astra của Liên bang Nga công bố cũng xác nhận Nhà máy lọc dầu Omsk là mục tiêu của cuộc tấn công.
Trong khi đó, nhóm Dnipro Osint cho biết cuộc tấn công được thực hiện bằng thế hệ thiết bị bay không người lái tầm xa mới của Ukraine.
Nhóm này cho biết:“Các thiết bị bay không người lái FP-1 cải tiến đã đánh trúng tổ hợp ELOU-AVT-11 tại Nhà máy lọc dầu Omsk, nằm cách biên giới hơn 2.500 km. Đã ghi nhận cú đánh trực tiếp vào các tháp chưng cất của tổ hợp này”.
Nhà máy lọc dầu Omsk thuộc sở hữu của Gazprom Neft và có hơn 3.300 nhân viên. Sau chương trình hiện đại hóa hoàn tất vào năm 2025, nhà máy được cho là đã đạt tỷ lệ chế biến dầu gần 100%.
Trong năm 2024, cơ sở này đã sản xuất hơn 50 loại sản phẩm dầu mỏ, tất cả đều đáp ứng tiêu chuẩn nhiên liệu Euro 5.
Ngoài xăng, nhà máy còn sản xuất benzen, paraxylene, orthoxylene, dầu bôi trơn, dầu động cơ, dầu công nghiệp, nguyên liệu sản xuất muội than và nhiều sản phẩm dầu mỏ chuyên dụng khác.
Theo phía Ukraine, Omsk là nhà máy lọc dầu lớn nhất của Liên bang Nga. Tuy nhiên, hãng truyền thông độc lập Astra của Liên bang Nga cho biết một số dữ liệu khác trong ngành cho thấy các nhà máy lọc dầu Kirishi và Achinsk có thể sở hữu công suất chế biến lớn hơn.
