Trong bài viết dài đăng trên blog cá nhân và các cuộc phỏng vấn ngày 26/8, tỷ phú 70 tuổi nhận định kỷ nguyên AI có thể trở thành một trong những giai đoạn biến động nhất lịch sử nhân loại. Theo ông, AI có tiềm năng trở thành “công cụ tạo ra sự bình đẳng lớn nhất từng được phát minh”, song cũng có thể làm gia tăng bất công nếu quá trình chuyển đổi không được quản lý phù hợp.
Thị trường lao động là một trong những lĩnh vực chịu tác động rõ nhất. Tỷ phú Gates cho rằng trong khoảng một thập niên tới, AI có thể thay thế ngày càng nhiều công việc đòi hỏi tư duy, trước hết là các lĩnh vực như luật, y tế, dịch vụ khách hàng, phát triển phần mềm và sản xuất. Các vị trí cấp thấp và tầm trung có nguy cơ chịu ảnh hưởng đáng kể, trong khi lao động phổ thông cũng có thể bị thay thế khi robot trở nên rẻ và phổ biến hơn.
Để giảm tác động của quá trình này, ông đề xuất đánh thuế AI nhằm làm tăng chi phí thay thế lao động bằng công nghệ, đồng thời sử dụng nguồn thu để hỗ trợ những người mất việc. Ông cũng cho rằng một số nghề nghiệp, chẳng hạn điều dưỡng, nên tiếp tục được dành cho con người ngay cả khi AI có thể thực hiện một số nhiệm vụ hiệu quả hơn.
Bên cạnh việc làm, tỷ phú Gates cảnh báo AI có thể tạo ra những rủi ro mới đối với an ninh khi cung cấp cho các đối tượng xấu những năng lực nguy hiểm hơn, trong đó có nguy cơ liên quan đến vũ khí sinh học. Ông đồng thời lưu ý tốc độ phát triển của các cuộc tấn công mạng đang có nguy cơ vượt khả năng khắc phục lỗ hổng, đe dọa những hệ thống thiết yếu như bệnh viện, ngân hàng, cấp nước và lưới điện.
Về kiểm soát AI, nhóm của Bill Gates đang tìm cách tổ chức cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong chuyến thăm Trung Quốc có thể diễn ra vào tháng 11 tới. Ông cho rằng Trung Quốc có thể đóng vai trò trong việc hạn chế các mô hình AI tiềm ẩn nguy hiểm nếu Mỹ đi đầu trong thúc đẩy sáng kiến này.
Một mối lo khác là tác động của AI đối với thế hệ trẻ. Bill Gates cảnh báo các chatbot được thiết kế để luôn làm hài lòng người dùng có thể gây nghiện, đồng thời làm suy giảm khả năng phát triển kỹ năng xã hội thông qua giao tiếp trực tiếp.
Đáng chú ý, nhà đồng sáng lập Microsoft thừa nhận các công cụ AI tiên tiến đã vượt ông trong một số lĩnh vực lập trình, đặc biệt ấn tượng với Claude Code của Anthropic. Ông cho biết đây là lần thứ ba trong sự nghiệp chứng kiến một bước tiến công nghệ khiến mình kinh ngạc, sau giao diện đồ họa máy tính năm 1980 và ChatGPT năm 2022.
Bill Gates cho rằng thách thức hiện nay không phải là ngăn cản AI phát triển mà là xây dựng các cơ chế để xã hội có thể hưởng lợi từ công nghệ đồng thời kiểm soát những rủi ro mà nó tạo ra. Ông cho biết lợi nhuận từ các khoản đầu tư công nghệ sẽ được chuyển vào quỹ từ thiện, với khoảng 200 tỷ USD dự kiến được sử dụng trong hai thập niên tới cho các hoạt động phục vụ cộng đồng.
