Tại Tuyên Quang, việc đưa Nhà máy xử lý rác thải tại xã Nhữ Khê vào vận hành thử nghiệm bước đầu góp phần nâng cao năng lực xử lý chất thải, giảm áp lực cho phương pháp chôn lấp truyền thống, mở ra hướng đi mới trong quản lý môi trường và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.
Với tổng vốn đầu tư 180 tỷ đồng, do Công ty cổ phần Công nghệ Môi trường HM Group làm chủ đầu tư, Nhà máy xử lý rác thải xã Nhữ Khê là nhà máy xử lý rác thải đầu tiên của tỉnh. Sau hơn 3 tháng vận hành thử nghiệm, hệ thống thiết bị cơ bản hoạt động ổn định, từng bước phát huy hiệu quả, tạo tiền đề nâng cao năng lực xử lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn.
Ông Lê Đức Hùng, Quản đốc Nhà máy xử lý rác thải xã Nhữ Khê cho biết, nhà máy được thiết kế với công suất xử lý 96 tấn rác/ngày. Trong giai đoạn vận hành thử nghiệm, dây chuyền đạt công suất khoảng 60-65 tấn/ngày, trong khi lượng rác tiếp nhận bình quân khoảng 75 tấn/ngày. Trước khi đưa vào lò đốt, rác được phun chế phẩm vi sinh nhằm xử lý mùi, khử trùng, diệt côn trùng và đưa vào bể ủ từ 7-10 ngày.
Khu vực lưu chứa rác có sức chứa khoảng 8.000 tấn và hiện duy trì lượng rác khoảng 4.000 tấn. Toàn bộ khu vực tiếp nhận và lưu chứa được bố trí trong nhà kín, hạn chế nước mưa xâm nhập, kiểm soát nước rỉ rác, không để phát tán ra môi trường. Nhà máy đồng thời chú trọng kiểm soát bụi, khói và khí thải trong quá trình vận hành theo các quy chuẩn môi trường.
Một trong những chuyển biến rõ nét từ khi nhà máy đi vào hoạt động là từng bước giảm áp lực đối với khu vực xử lý rác trước đây. Khi chưa có nhà máy, bãi rác Nhữ Khê tiếp nhận khoảng 50-80 tấn rác sinh hoạt/ngày, chủ yếu xử lý bằng phương pháp chôn lấp. Khối lượng rác lớn, trong khi phương thức xử lý còn hạn chế, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm, phát sinh mùi hôi và ảnh hưởng đến đời sống người dân khu vực lân cận.
Chị Lương Thị Lanh, người dân xã Nhữ Khê cho biết, trước đây khi rác thải chủ yếu được xử lý bằng phương pháp chôn lấp, người dân không khỏi lo ngại về nguy cơ ô nhiễm môi trường, nhất là tình trạng phát sinh mùi hôi ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Từ khi nhà máy đi vào vận hành thử nghiệm, tình trạng này từng bước được cải thiện, giúp người dân yên tâm hơn.
Cùng với việc đầu tư công nghệ xử lý, nhà máy và chính quyền địa phương chú trọng công khai quy trình vận hành, tạo sự đồng thuận trong cộng đồng.
Theo ông Lê Đức Hùng, Quản đốc Nhà máy xử lý rác thải xã Nhữ Khê, trước những băn khoăn ban đầu của người dân về nguy cơ phát sinh mùi hôi, nhà máy đã phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức cho đại diện các tổ dân phố và người dân trực tiếp tham quan quy trình xử lý. Qua đó, người dân hiểu rõ hơn về công nghệ, quy trình vận hành cũng như các biện pháp kiểm soát môi trường, từ đó đồng thuận, ủng hộ hoạt động của nhà máy.
Không chỉ góp phần cải thiện môi trường, nhà máy còn tạo việc làm và thu nhập ổn định cho lao động địa phương. Hiện cơ sở sử dụng hơn 30 lao động, tổ chức sản xuất theo 3 ca, với mức thu nhập bình quân từ 10-11 triệu đồng/người/tháng. Đây là nguồn thu nhập đáng kể, góp phần tạo sinh kế và cải thiện đời sống cho người lao động tại địa phương.
Ông Trần Văn Tuyên, Phó Chủ tịch UBND xã Nhữ Khê cho hay, nhà máy đi vào vận hành thử nghiệm đã góp phần cải thiện điều kiện vệ sinh môi trường, giảm áp lực từ hoạt động xử lý rác bằng phương pháp chôn lấp. Thời gian tới, chính quyền địa phương tiếp tục phối hợp với đơn vị vận hành trong công tác quản lý, giám sát môi trường, kịp thời tiếp nhận và xử lý phản ánh của người dân, bảo đảm hoạt động của nhà máy tuân thủ các quy định hiện hành.
Hướng tới nâng cao năng lực xử lý chất thải, nhà máy dự kiến triển khai giai đoạn 2, mở rộng nhà xưởng và lắp đặt thêm một dây chuyền có công nghệ tương tự, công suất khoảng 100 tấn/ngày. Khi hoàn thành, việc mở rộng sẽ góp phần tăng khả năng tiếp nhận, xử lý rác thải, đáp ứng nhu cầu của các địa phương và giảm áp lực đối với hệ thống xử lý hiện có.
Đáng chú ý, mô hình hoạt động của nhà máy không chỉ hướng tới xử lý rác bằng công nghệ đốt mà còn nghiên cứu tận thu các thành phần có khả năng tái chế để sản xuất hạt nhựa và phân bón hữu cơ vi sinh phục vụ sản xuất nông nghiệp. Mục tiêu đặt ra là giảm tỷ lệ chôn lấp xuống dưới 30%, hạn chế lượng chất thải phải xử lý theo phương thức truyền thống; đồng thời tiết kiệm tài nguyên và nâng cao giá trị sử dụng của chất thải.
Việc đưa Nhà máy xử lý rác thải xã Nhữ Khê vào vận hành thử nghiệm là bước tiến quan trọng trong nỗ lực giải quyết bài toán rác thải sinh hoạt tại Tuyên Quang. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả lâu dài, nhà máy cần tiếp tục hoàn thiện quy trình công nghệ, bảo đảm các tiêu chuẩn môi trường, nâng công suất gắn với kiểm soát chặt chẽ khí thải và nước thải. Cùng với đó, tăng cường phân loại rác tại nguồn, thu hồi các vật liệu có khả năng tái chế sẽ góp phần giảm chi phí xử lý, hạn chế ô nhiễm và từng bước hình thành mô hình quản lý chất thải theo hướng kinh tế tuần hoàn, bền vững.