Cách mạng tháng Tám thành công đã giúp nhân dân ta thoát khỏi cuộc sống lầm than, nô lệ, trở thành chủ nhân của đất nước. Tôi rất tự hào được cùng các thành viên "Đội tự vệ đỏ" góp chút sức mọn cho chiến thắng vĩ đại này của dân tộc ta".
Đó là những chia sẻ của cụ Ngô Đình Kế, ở thôn Xuân Biều, xã Xuân Cẩm, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang - nơi nổ ra cuộc khởi nghĩa giành chính quyền cách mạng đầu tiên của tỉnh Bắc Giang, mở đầu cho cuộc Tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám.
Cụ Kế năm nay đã 93 tuổi song sức khỏe vẫn còn khá tốt, đặc biệt rất minh mẫn. Cụ nhớ lại: Ở độ tuổi đôi mươi, cụ đã được giác ngộ cách mạng. Ngày đó, Xuân Biều nghèo lắm. Phía trước thôn có sông Cầu chảy qua, bên này bờ là những rặng tre xanh cao vút, còn bên kia sông là bãi mía bạt ngàn của huyện Sóc Sơn (Hà Nội). Xuân Biều nổi tiếng là ngôi làng có phong trào đấu tranh cách mạng mạnh mẽ nhất.
 Cụ Ngô Đình Kế. |
Chính nhờ có vị trí địa lý đắc địa và đặc biệt là "lòng dân" đã gửi trọn cho cách mạng nên Xuân Biều được Trung ương chọn làm “địa chỉ đỏ” về phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp và bè lũ tay sai. Vinh dự được đứng trong "Đội tự vệ đỏ", cụ Kế cùng 6 thành viên khác đã không quản hiểm nguy để bảo vệ an toàn tuyệt đối cho tất cả cuộc họp bí mật diễn ra tại thôn. "Đội tự vệ đỏ" không ngừng được học tập và rèn luyện nên ngày càng lớn mạnh và được giao thêm nhiều trọng trách khác như: rải truyền đơn, giác ngộ cách mạng, sản xuất các loại vũ khí thô sơ...
Khi kể về sự kiện nhân dân thôn Xuân Biều giành được chính quyền, cụ bồi hồi nhớ lại: "Tôi vẫn nhớ rõ khí thế đấu tranh cách mạng khi ấy. Đó là tối ngày 12/3/1945, chúng tôi được lệnh đi đón đồng chí Lê Thanh Nghị, lúc đó là Ủy viên Trung ương Đảng về trực tiếp lãnh đạo khởi nghĩa. Sau khi bảo vệ đồng chí Lê Thanh Nghị về đến đình Xuân Biều an toàn, chúng tôi đánh trống kêu gọi bà con ra dự. Sau khi tiếng trống hiệu lệnh nổi lên, từng đoàn người ở khắp nơi rầm rộ kéo ra sân đình.
 Nơi lưu giữ nhiều kỷ vật thời tiền khởi nghĩa và thờ các nhà lãnh đạo khởi nghĩa cướp chính quyền. |
Đèn đuốc sáng một góc trời, ánh lửa soi tỏ từng khuôn mặt hừng hực khí thế. Tại sân đình làng, bàn thờ Tổ quốc được đặt nơi trang trọng nhất trước cửa đình, bên phải có hương án và cờ đỏ sao vàng. Khi dân làng tập trung đông đủ, đồng chí Lê Thanh Nghị phổ biến Chỉ thị của Trung ương, tuyên bố xóa bỏ chính quyền tay sai đế quốc, thành lập chính quyền cách mạng lấy tên là Ủy ban dân tộc giải phóng do ông Nguyễn Bá Minh làm Chủ tịch. Lý trưởng Nguyễn Bá Thịnh ngay lập tức đem nộp toàn bộ sổ sách, ấn triện của làng cho chính quyền cách mạng.
Cuộc khởi nghĩa ở Xuân Biều đã thắng lợi. Sau khi giành được chính quyền, "Đội tự vệ đỏ" phất cờ dẫn đầu đoàn người kéo đi phá các kho thóc của phát xít Nhật ở đồn Vát, đồn Cọ... để cứu đói cho dân. Từ Xuân Biều phong trào cách mạng lan rộng ra khắp các địa phương trong cả nước. Ngày 1/6/1945 huyện lỵ Hiệp Hòa được giải phóng. Ngày 18/8/1945 tỉnh lỵ Phủ Lạng Thương được giải phóng và ngày 19/8/1945 cuộc tổng khởi nghĩa giành chính quyền cách mạng trong toàn quốc đã hoàn toàn thắng lợi" - cụ Kế kể.
Sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, "Đội tự vệ đỏ" giải tán. Cụ Kế nhập ngũ và đến năm 1954 thì xuất ngũ. Trở về địa phương cụ tiếp tục cống hiến cho công cuộc xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp. Với những đóng góp của mình, cụ Kế đã được tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất và Huân chương Chiến sĩ vẻ vang.
Bài và ảnh: Dương Trí
