Theo trang tin châu Âu Euractiv.com ngày 13/1, xuất khẩu dầu mỏ của Nga đang đối mặt với thách thức mới sau khi Bộ Tài chính Mỹ áp đặt một loạt biện pháp trừng phạt nhằm vào các công ty sản xuất dầu lớn của nước này. Các lệnh trừng phạt không chỉ nhắm vào Gazprom Neft và Surgutneftegas mà còn bao gồm hơn 180 tàu vận chuyển dầu của Nga, buộc các khách hàng lớn như Trung Quốc và Ấn Độ phải tìm kiếm nguồn cung thay thế.
Như phân tích của Matt Wright, chuyên gia hàng đầu về vận tải hàng hóa của Kpler, trong số các tàu bị trừng phạt có 143 tàu chở dầu đã vận chuyển hơn 530 triệu thùng dầu thô của Nga trong năm ngoái, chiếm tới 42% tổng lượng dầu thô xuất khẩu qua đường biển của nước này. Trong đó, khoảng 300 triệu thùng được vận chuyển đến Trung Quốc, phần còn lại chủ yếu được chuyển đến Ấn Độ.
Một thương nhân có trụ sở tại Singapore tiết lộ rằng các tàu chở dầu bị trừng phạt đã vận chuyển gần 900.000 thùng dầu thô mỗi ngày của Nga sang Trung Quốc trong 12 tháng qua. Với việc bị hạn chế vận chuyển, hoạt động xuất khẩu dầu của Nga được dự báo sẽ "giảm mạnh".
Tác động của các biện pháp trừng phạt đã nhanh chóng được phản ánh trên thị trường dầu mỏ toàn cầu khi giá dầu Brent tăng vọt lên trên 81 USD/thùng, mức cao nhất trong nhiều tháng qua. Theo các nguồn tin từ ngành công nghiệp lọc dầu, các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc sẽ phải cắt giảm sản lượng trong tương lai.
Số liệu trước đó cho thấy trong 11 tháng đầu năm ngoái, Ấn Độ đã tăng nhập khẩu dầu thô từ Nga thêm 4,5% so với cùng kỳ, đạt 1,764 triệu thùng/ngày, chiếm 36% tổng lượng nhập khẩu. Trong khi đó, Trung Quốc cũng tăng nhập khẩu dầu thô từ Nga lên 2,159 triệu thùng/ngày, chiếm 20% tổng lượng nhập khẩu.
Harry Tchilinguirian, Giám đốc nghiên cứu tại Onyx Capital Group, nhận định các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ sẽ phải gấp rút tìm kiếm nguồn cung thay thế từ Trung Đông và khu vực Đại Tây Dương.
Một quan chức ngành lọc dầu Ấn Độ thừa nhận: "Giá dầu thô Trung Đông hiện đã tăng. Không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chúng ta phải sử dụng dầu từ Trung Đông và có thể cả dầu của Mỹ".
Một nguồn tin khác cho biết Nga có thể phải hạ giá dầu thô xuống dưới 60 USD/thùng để duy trì khả năng sử dụng bảo hiểm và tàu chở dầu của phương Tây.
Đối với Trung Quốc, theo nhà phân tích Emma Li của Vortexa, xuất khẩu dầu thô ESPO Blend của Nga có thể sẽ bị đình trệ nếu lệnh trừng phạt được thực thi nghiêm ngặt. Tuy nhiên, diễn biến này còn phụ thuộc vào quyết định của Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump và thái độ của Trung Quốc đối với các lệnh trừng phạt.
Chuyên gia Tchilinguirian cũng dự đoán Trung Quốc sẽ chuyển sang nhập khẩu dầu nặng từ Trung Đông và tối đa hóa lượng dầu thô nhập khẩu từ Canada.
Trong khi đó, Bộ trưởng Năng lượng Nga Nikolai Shulginov vẫn tỏ ra lạc quan khi cho biết Nga đã chuyển hướng thành công lượng dầu thô xuất khẩu sang các quốc gia "thân thiện", dù sản lượng dầu và khí đốt vẫn sụt giảm trong năm nay.
