Theo báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng SCMP ngày 21/4, Trung Quốc đang đẩy nhanh tham vọng trở thành cường quốc hạt nhân hàng đầu thế giới khi nâng năng lực xây dựng đồng thời tới 50 lò phản ứng, trong bối cảnh nước này mở rộng mạnh mẽ quy mô phát điện hạt nhân nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Theo báo cáo công bố ngày 18/4 của Hiệp hội Năng lượng Hạt nhân Trung Quốc (CNEA), Bắc Kinh hiện có khả năng triển khai hàng chục dự án điện hạt nhân cùng lúc trên toàn bộ vòng đời, từ giai đoạn thiết kế đến thi công. Báo cáo nhận định năng lực công nghệ hạt nhân của nước này đã chuyển từ giai đoạn theo sau sang bắt kịp và trong một số lĩnh vực đã vươn lên dẫn đầu.
Việc thúc đẩy phát triển năng lượng hạt nhân nằm trong chiến lược dài hạn của Bắc Kinh nhằm cắt giảm phát thải carbon và đảm bảo an ninh năng lượng. Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng, đặc biệt là xung đột liên quan đến Iran, nhu cầu đa dạng hóa nguồn cung năng lượng càng trở nên cấp thiết.
Trung Quốc đặt mục tiêu trở thành “cường quốc hạt nhân” vào năm 2030, vượt Mỹ về tổng công suất lắp đặt và trở thành quốc gia sản xuất điện hạt nhân lớn nhất thế giới. Hiện nước này có 60 lò phản ứng đang vận hành thương mại và 36 lò đang xây dựng, chiếm hơn một nửa tổng số lò phản ứng đang được xây dựng trên toàn cầu.
Ngoài ra, chính quyền Trung Quốc đã phê duyệt thêm 16 lò phản ứng mới. Khi các dự án này hoàn thành, tổng công suất điện hạt nhân của nước này dự kiến đạt khoảng 125 gigawatt. Theo lãnh đạo ngành điện Trung Quốc, con số này có thể tăng lên 200 gigawatt vào năm 2040, cho thấy tốc độ mở rộng nhanh chóng của lĩnh vực này.
Đầu tư vào năng lượng hạt nhân cũng tăng mạnh khi tổng vốn đầu tư năm 2025 đạt 161 tỷ NDT (23,6 tỷ USD), tăng gần 10% so với cùng kỳ. Các dự án chủ yếu tập trung tại các tỉnh ven biển, nơi nhu cầu điện năng cao do hoạt động công nghiệp phát triển mạnh.
Về công nghệ, lò phản ứng Hoa Long 1, thiết kế thế hệ 3 do Trung Quốc phát triển, đã bước vào giai đoạn xây dựng hàng loạt. Hiện có 8 tổ máy đã đi vào vận hành và 33 tổ máy khác đã được phê duyệt, đưa Hoa Long 1 trở thành một trong những công nghệ lò phản ứng thế hệ ba được triển khai rộng rãi nhất thế giới.
Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng đang thúc đẩy các công nghệ tiên tiến hơn như lò phản ứng khí nhiệt độ cao (HTGR), loại lò phản ứng hạt nhân thế hệ 4, có khả năng đạt nhiệt độ từ 700 đến 1.000 độ C. Công nghệ này không chỉ phục vụ phát điện mà còn mở rộng ứng dụng sang các lĩnh vực công nghiệp.
Cụ thể, các dự án thí điểm đang được triển khai nhằm sử dụng năng lượng hạt nhân để cung cấp hơi nước nhiệt độ cao cho các ngành tiêu thụ nhiều năng lượng như hóa dầu, qua đó thay thế dần các lò đốt than truyền thống.
Dù vậy, điện hạt nhân hiện nay mới chiếm khoảng 4,82% tổng sản lượng điện của Trung Quốc, cho thấy dư địa tăng trưởng vẫn còn lớn. Việc mở rộng nhanh quy mô sản xuất, cùng với phát triển công nghệ nội địa, đang giúp Trung Quốc tiến gần hơn đến mục tiêu tái định hình vị thế trong lĩnh vực năng lượng toàn cầu.
