Trong bối cảnh đó, sự chuyển đổi từ trồng các loại hoa màu ngắn ngày sang phát triển mô hình chuyên canh xoài tứ quý tại xã Thạnh Phong, Thạnh Hải đang vươn lên như một điểm sáng kinh tế. Không chỉ giúp người nông dân thu về lợi nhuận hàng trăm triệu đồng mỗi năm, mô hình này còn khẳng định tư duy nhạy bén, bước đi vững chắc của kinh tế nông nghiệp vùng bãi ngang ven biển.
Nhiều năm về trước, anh Huỳnh Văn Vũ, xã Thạnh Phong, tỉnh Vĩnh Long chủ yếu gắn bó với các mô hình trồng hoa màu truyền thống. Tuy nhiên, thực tiễn sản xuất không mang lại hiệu quả kinh tế của loại cây trồng này trước tác động của môi trường ven biển, với đặc thù thổ nhưỡng là đất giồng cát luôn mang đến những thử thách khắc nghiệt. Nhận thấy cây xoài tứ quý phù hợp với điều kiện phát triển tại vùng đất này, anh Vũ đã mạnh dạn chuyển đổi 1 ha đất trồng hoa màu sang trồng chuyên canh 500 gốc xoài tứ quý.
Theo anh Vũ, lúc đầu chuyển đổi anh đã trồng thử nghiệm các loại giống xoài khác như xoài Cát Chu, Cát Hòa Lộc, nhưng các giống này không mang lại hiệu quả. Trong khi đó, cây xoài tứ quý cho trái quanh năm, thích hợp vùng nước mặn ven biển, cho thu nhập ổn định.
Hiện nay, anh Vũ bán xoài cho các thương lái thu mua xuất khẩu và tiêu thụ thị trường trong nước với sản lượng hơn 40 tấn, giá bán trung bình 13.000-15.000 đồng/kg, thu nhập khoảng 200 triệu đồng/năm, cao hơn trồng hoa màu 5-6 lần. Hiện anh Vũ tham gia thành viên hợp tác xã nông nghiệp tại địa phương, vườn xoài gia đình anh đã có mã số vùng trồng, tạo điều kiện cho trái xoài tứ quý xuất khẩu ra nước ngoài trong thời gian tới.
Theo ông Thái Văn Tô, xã Thạnh Hải, tỉnh Vĩnh Long, nhờ cây xoài tứ quý mà kinh tế gia đình trở nên khá giả hơn so với trước đây. Hiện gia đình ông Tô canh tác 1,8 ha xoài tứ quý với hơn 700 gốc. Trước đây ông Tô nuôi tôm thẻ với trồng rau màu, nhưng thường bị thua lỗ, gia đình gặp nhiều khó khăn.
Nông dân xã Thạnh Phong, tỉnh Vĩnh Long bao trái xoài.
Sau đó, ông Tô chuyển sang trồng xoài tứ quý và thuê thêm đất của người dân để trồng xoài. Sau 3 năm ông đã trả hết nợ còn xây dựng được căn nhà khang trang hơn 500 triệu đồng. Hiện nay, ngoài chăm sóc xoài, ông Tô làm thương lái thu mua xoài của người dân trong vùng để tiêu thụ tại thị trường phía Bắc.
Ông Tô chia sẻ, nhờ cây xoài tứ quý gia đình ông có được kinh tế ổn định như ngày nay. Hiện ông đang chuyển đổi sang canh tác xoài theo hướng VietGAP, hữu cơ để có thể đáp ứng các thị trường xuất khẩu trong thời gian tới.
Anh Võ Quốc Đạt, xã Thạnh Hải, tỉnh Vĩnh Long là một trong những gia đình chuyển đổi từ rau màu sang trồng hơn 1 ha xoài tứ quý theo mô hình VietGAP. Hiện nay anh Đạt đang sửa tán, tạo hoa để phục vụ cho thị trường Tết Nguyên đán sắp tới. Theo anh Đạt nếu canh tác theo mô hình chứng nhận VietGAP giá xoài khi hút hàng lên đến 25.000 đồng/kg. Mô hình trồng xoài mang lại hiệu quả kinh tế cao so với trồng màu trước đây rất nhiều.
Chủ tịch Hội Nông dân xã Thạnh Phong Đỗ Hoàng An cho hay, khác biệt với những loại cây ăn trái theo mùa vụ, cây xoài tứ quý cho trái quanh năm. Với năng suất bình quân đạt 40 tấn/ha/năm trở lên, cây trồng này liên tục mang lại hiệu quả kinh tế cho người nông dân. Thay vì phụ thuộc vào từng vụ màu ngắn ngày với nỗi lo canh cánh "được mùa mất giá", việc thu hoạch xoài tứ quý liên tục giúp tạo ra nguồn thu nhập đều đặn trong năm cho hộ gia đình. Thu nhập ổn định giúp bà con nông dân chủ động hơn trong việc tái đầu tư sản xuất cũng như trang trải chi phí sinh hoạt hàng ngày, nâng cao chất lượng cuộc sống.
Mô hình trồng xoài tứ quý trên đất giồng cát mang lại mức lãi khoảng 150 – 200 triệu đồng/ha/năm. Lợi nhuận cao vượt trội so với nhiều loại cây trồng truyền thống khác trên cùng một đơn vị diện tích đất ven biển. Hiện nay, giá bán xoài tứ quý tương đối ổn định từ 10.000 đồng/kg trở lên, cao điểm có lúc trên 20.000 đồng/kg. Nhờ thu nhập cao và ổn định, xoài tứ quý đã giúp nhiều hộ dân cải thiện kinh tế và thoát nghèo bền vững. Tính đến nay, diện tích trồng xoài tứ quý đã chiếm hơn 325 ha, trong tổng số 400 ha hoa màu, ăn quả khác trong toàn xã Thạnh Phong.
Cùng với hiệu quả kinh tế, tư duy làm kinh tế nông nghiệp tập thể cũng được phát huy mạnh mẽ. Nông dân địa phương đã không còn sản xuất manh mún, nhỏ lẻ mà bắt đầu tham gia vào các mô hình liên kết để hướng tới thị trường tiêu thụ xuất khẩu để nâng cao giá trị kinh tế. Mới đây, địa phương đã hỗ trợ hội viên cấp lại mã vùng trồng với diện tích 15 ha xoài tứ quý tại ấp Thạnh Lộc. Đây là tấm "giấy thông hành" giúp trái xoài tứ quý vùng ven biển Vĩnh Long khẳng định thương hiệu, nâng cao uy tín và tiến sâu vào các chuỗi cung ứng nông sản giá trị cao.
Đóng gói xoài tại xã Thạnh Phong, tỉnh Vĩnh Long.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, hiện nay tại các vùng ven biển của tỉnh, nông dân đang tích cực chuyển đổi cây trồng kém hiệu quả sang cây trồng có hiệu quả kinh tế cao hơn; trong đó, cây xoài tứ quý được người dân lựa chọn. Hai xã ven biển Thạnh Phong và Thạnh Hải là địa phương có diện tích trồng xoài tứ quý lớn nhất tỉnh với diện tích hơn 615 ha.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long Lâm Văn Tân cho biết, việc chuyển đổi sang trồng xoài tứ quý tại vùng ven biển Vĩnh Long không chỉ giải quyết trọn vẹn bài toán kinh tế hộ gia đình, mang lại thu nhập ổn định quanh năm mà còn là minh chứng cho khả năng thích ứng linh hoạt trước sức ép của biến đổi khí hậu.
Hiện nay, ngành chức năng tỉnh Vĩnh Long khuyến khích người dân chuyển đổi mở rộng diện tích xoài để mang lại hiệu quả kinh tế bền vững cho khu vực ven biển của tỉnh. Cùng với đó, khuyến khích hộ dân tham gia hợp tác xã, tổ hợp tác liên kết với doanh nghiệp bao tiêu, hướng dẫn người dân canh tác xoài theo mô hình VietGAP hướng đến phát triển bền vững, gia tăng giá trị của cây xoài tứ quý, trở thành nguồn thu nhập căn cơ cho nền kinh tế nông nghiệp vùng ven biển, góp phần tích cực vào công cuộc xây dựng nông thôn mới khang trang, hiện đại.