Ngày 25/3, theo thông tin từ Công an tỉnh Thanh Hóa, qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an vừa phối hợp với Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh Thanh Hóa) phát hiện một đường dây phát tán mã độc nhằm đánh cắp dữ liệu người dùng Internet tại nhiều quốc gia trên thế giới. Từ các thông tin ban đầu thu thập được, lực lượng chức năng đã tiến hành xác minh, làm rõ phương thức, thủ đoạn hoạt động của các đối tượng liên quan.
Theo tài liệu điều tra ban đầu của Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh Thanh Hóa), khoảng năm 2023, N.V.X (tên nhân vật đã được thay đổi) trú tại phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa (hiện là học sinh lớp 12 trên địa bàn tỉnh) bắt đầu tự tìm hiểu và học các ngôn ngữ lập trình như Python, C++ để viết các chương trình chạy trên máy tính. Ban đầu, việc lập trình chỉ nhằm mục đích học hỏi, nghiên cứu và thử nghiệm các chương trình tin học đơn giản.
Tuy nhiên, trong quá trình tìm hiểu sâu hơn về cấu trúc hệ điều hành và cách lưu trữ dữ liệu trên máy tính, N.V.X nảy sinh ý định xây dựng các đoạn mã có khả năng truy cập vào dữ liệu lưu trong trình duyệt web của người dùng. Đến năm 2024, đối tượng đã lập trình thành công một bộ mã nguồn có chức năng đánh cắp dữ liệu từ máy tính và tìm cách vượt qua các lớp bảo vệ cơ bản của hệ điều hành.
Quá trình điều tra, xác minh của cơ quan Công an cho thấy, để xây dựng các chương trình mã độc, X đã sử dụng các ngôn ngữ lập trình như Python và C++, tạo ra các tệp mã nguồn có khả năng thu thập dữ liệu lưu trên trình duyệt của người dùng như cookies đăng nhập, mật khẩu đã lưu, dữ liệu tự động điền và nhiều thông tin nhạy cảm khác. Các đoạn mã sau khi hoàn thiện sẽ tự động quét các thư mục lưu trữ dữ liệu của trình duyệt, sau đó đóng gói dữ liệu thu thập được thành các tệp tin và gửi về máy chủ do đối tượng thiết lập.
Tháng 7/2024, thông qua mạng xã hội Telegram, X quen biết với Lê Thành Công (sinh năm 1998), trú tại tỉnh Hà Tĩnh. Qua trao đổi trên mạng, Công đặt vấn đề nhờ X phát triển giúp mã độc để phát tán nhằm mục đích thu thập các thông tin nhạy cảm được lưu trên trình duyệt máy tính của người dùng (chủ yếu là cookies và thông tin đăng nhập tài khoản Facebook vì những tài khoản này thì sẽ bán được có tiền). Sau khi thống nhất, X đã lập trình các file mã độc và nén lại thành file ZIP rồi chuyển cho Công để phát tán. Các dữ liệu đánh cắp được từ máy tính của nạn nhân sau đó sẽ tự động gửi về các hệ thống Bot Telegram do các đối tượng thiết lập và quản lý.
Sau một thời gian hợp tác nhưng hiệu quả không cao, Lê Thành Công đã giới thiệu N.V.X cho Phan Xuân Anh (sinh năm 2005, trú tại tỉnh Nghệ An, sử dụng tài khoản Telegram “Mr Bean”) để hai bên tiếp tục hợp tác trong việc phát triển và phát tán mã độc.
Sau khi tiếp cận với N.V.X, Phan Xuân Anh đặt vấn đề nhờ lập trình một loại mã độc mới có tên “PXA Stealers” với chức năng đánh cắp thông tin trên máy tính và chiếm quyền quản trị máy tính của nạn nhân. Hai bên thỏa thuận, X sẽ hưởng 15% trên tổng số lợi nhuận thu được từ việc khai thác dữ liệu đánh cắp.
Từ tháng 8/2024 đến khi bị bắt, X đã nhiều lần giúp Phan Xuân Anh xây dựng ra các phiên bản khác nhau của mã độc "PXA Stealers" để phát tán đến các người dùng ở trong và ngoài nước; đồng thời, thường xuyên cập nhật, chỉnh sửa mã nguồn của mã độc để có thể vượt qua các lớp bảo vệ của hệ điều hành.
Để tiếp tục mở rộng phạm vi hoạt động, khoảng tháng 11/2024, Phan Xuân Anh đã giới thiệu Nguyễn Thành Trường (sử dụng tài khoản Telegram “Adonis”) với X. Thông qua sự giới thiệu, Trường đã liên hệ, trao đổi và “đặt hàng” với X xây dựng một mã độc đặt tên là "Adonis" (viết tắt là AND) với giá 500 USD, có cùng tính năng như mã độc "PXA Stealers". Trường thống nhất sẽ chia lợi nhuận từ việc khai thác dữ liệu thu thập được cho X từ 50 - 100 USDT/mỗi lần kiếm được tiền từ việc khai thác dữ liệu thu được. Sau khi tạo lập xong mã độc, X đã chuyển cho Trường để sử dụng vào mục đích vi phạm pháp luật.
Để phát tán mã độc trên diện rộng, các đối tượng sử dụng máy tính cá nhân kết hợp với các phần mềm hỗ trợ gửi thư điện tử hàng loạt để phát tán các email có đính kèm tệp chứa mã độc. Các email này được gửi đến nhiều địa chỉ thư điện tử của người dùng Internet tại các quốc gia khác nhau trên thế giới.
Theo Cơ quan điều tra, đã có hơn 94.000 máy tính của người dùng tại nhiều quốc gia trên thế giới bị nhiễm các loại mã độc do nhóm đối tượng này phát tán. Từ các dữ liệu đánh cắp được, các đối tượng chủ yếu khai thác các tài khoản mạng xã hội, đặc biệt là tài khoản Facebook có chức năng chạy quảng cáo.
Sau khi chiếm quyền kiểm soát các tài khoản này, các đối tượng sử dụng chúng để chạy quảng cáo bán hàng trực tuyến trên gian hàng Betamax và hưởng hoa hồng hoặc có thể bán thông tin tài khoản Facebook của nạn nhân cho bên thứ 3 để thu lợi bất chính. Bước đầu cơ quan điều tra xác định, các đối tượng trong đường dây đã thu lợi bất chính hàng chục tỷ đồng từ việc lập trình và chỉnh sửa mã độc.
Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đã khởi tố vụ án, khởi tố 12 bị can về tội “Sản xuất, mua bán, trao đổi hoặc tặng cho công cụ, máy tính, phần mềm để sử dụng vào mục đích trái pháp luật” quy định tại Điều 285, Bộ luật hình sự và tội “Xâm nhập trái phép vào mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử của người khác” quy định tại Điều 289, Bộ luật hình sự.
Vụ án đang tiếp tục được điều tra mở rộng để làm rõ vai trò của từng đối tượng trong đường dây và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
